Lao động nhập cư giúp duy trì dân số nhưng có thể làm đứt gãy quá trình tái tạo cộng đồng

Một nghiên cứu tại thị trấn Samho, huyện Yeongam, tỉnh Jeonnam, cho thấy dù dòng lao động nhập cư có thể góp phần duy trì quy mô dân số địa phương, nhưng quá trình này chưa chắc giúp duy trì và tái tạo cộng đồng qua các thế hệ.

Theo số mới nhất của tạp chí xã hội học địa phương “Regional Community Studies” được công bố ngày 28/9, nhóm nghiên cứu gồm Choi Seo-ri, Lee Chang-won và Jo Ha-young đã phân tích trường hợp Samho trong nghiên cứu có tiêu đề “Dòng lao động nhập cư và quá trình tái tạo cộng đồng tại đô thị doanh nghiệp ngành đóng tàu”.

Samho là một đô thị doanh nghiệp ngành đóng tàu được hình thành xung quanh khu nhà ở dành cho nhân viên của HD Hyundai Samho. Năm 2025, trong tổng số 11.736 lao động sản xuất của doanh nghiệp, có 3.637 người là lao động nhập cư, chiếm khoảng 31%.

Kể từ năm 2022, Chính phủ Hàn Quốc đã đẩy mạnh việc tiếp nhận lao động nước ngoài cho ngành đóng tàu, đồng thời sử dụng chính sách thị thực theo đặc thù địa phương để khuyến khích người nhập cư định cư tại các khu vực có nguy cơ suy giảm dân số. Theo nhóm nghiên cứu, Samho là một trong những địa phương đầu tiên và cũng là nơi chính sách thu hút người nhập cư nhằm duy trì dân số được triển khai với quy mô tập trung.

Để thực hiện nghiên cứu, vào tháng 5, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phỏng vấn chuyên sâu đại diện cư dân tại khu nhà ở doanh nghiệp, người điều hành các cơ sở phúc lợi địa phương, nhân viên trung tâm hỗ trợ người nhập cư, đại diện các doanh nghiệp hợp tác trong nhà máy, thành viên công đoàn và lao động nhập cư đến từ Mông Cổ. Kết quả phỏng vấn được phân tích cùng với số liệu về dân số và di chuyển dân cư.

Nhóm nghiên cứu nhận định dòng lao động nhập cư đã góp phần ngăn dân số Samho giảm mạnh. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng phát hiện sự khác biệt giữa việc “duy trì” dân số nhờ người nhập cư và khả năng “tái tạo” cộng đồng một cách bền vững.

◆ Dòng tiền không quay trở lại nền kinh tế địa phương

Theo nghiên cứu, tại các đô thị doanh nghiệp, tiền lương của người lao động được kỳ vọng sẽ quay trở lại nền kinh tế địa phương thông qua tiêu dùng, qua đó duy trì các cơ sở kinh doanh, trường học và quan hệ láng giềng. Cộng đồng được duy trì lại tiếp tục cung cấp nguồn lao động cho doanh nghiệp, hình thành một vòng tuần hoàn mà nhóm nghiên cứu gọi là “mạch tái tạo cộng đồng”.

Tuy nhiên, tại Samho, mạch tuần hoàn này có dấu hiệu bị đứt gãy ở cả năm lĩnh vực gồm cung ứng lao động, nhà ở, tiêu dùng, tổ chức xã hội và tái tạo giữa các thế hệ.

Nhóm nghiên cứu cho rằng một phần tiền lương của lao động nhập cư được chuyển về quê nhà hoặc được chi tiêu trong các cơ sở kinh doanh phục vụ cộng đồng cùng quốc tịch, thay vì quay trở lại hệ thống thương mại hiện có của địa phương. Điều này góp phần khiến hoạt động kinh doanh tại khu vực suy giảm.

Trong khi đó, tại khu nhà ở doanh nghiệp, những người còn ở lại chủ yếu là cư dân Hàn Quốc lớn tuổi có con cái đã chuyển đến nơi khác để sinh sống. Nhóm nghiên cứu cũng cho rằng hoạt động tự quản của cư dân trong khu nhà ở không phát huy hiệu quả do cộng đồng bị phân tách theo quốc tịch.

Nghiên cứu đặc biệt chú ý đến yếu tố giới trong dòng người nhập cư. Phần lớn lao động nhập cư tại Yeongam là nam giới, trong khi tỷ lệ người nhập cư tại Samho cư trú cùng gia đình hoặc ở theo diện thị thực định cư chỉ khoảng 13%.
Theo nhóm nghiên cứu, cơ cấu này khiến việc duy trì dân số chưa chuyển thành quá trình tái tạo dân số giữa các thế hệ.

◆ Cần thiết kế lại chính sách định cư

Nghiên cứu cho rằng nếu dòng người nhập cư chủ yếu mang tính ngắn hạn, đi một mình, luân chuyển và gửi tiền về quê nhà, việc duy trì các chỉ số dân số có thể không ngăn được quá trình suy giảm sức sống của cộng đồng địa phương.

Nhóm nghiên cứu đề xuất cần thiết kế lại chính sách định cư đối với lao động nhập cư. Việc điều chỉnh chính sách thị thực theo hướng kéo dài thời gian lưu trú và cho phép người lao động đưa gia đình sang Hàn Quốc được xem là điều kiện cần, nhưng theo nghiên cứu, chỉ những thay đổi này vẫn chưa đủ để bảo đảm sự hòa nhập vào cộng đồng địa phương.

Bên cạnh chính sách thị thực, nhóm nghiên cứu đề xuất khôi phục các động lực để người nhập cư gắn bó và hòa nhập với địa phương, cải thiện cơ cấu sử dụng lao động nhiều tầng thông qua các nhà thầu phụ và tình trạng tiền lương thấp, đồng thời triển khai các chính sách hòa nhập xã hội nhằm tránh để sự bất mãn của người lao động bản địa bị bỏ ngỏ.

Nghiên cứu kết luận rằng bài toán dân số tại các khu vực suy giảm dân số không chỉ nằm ở việc bổ sung số người thông qua dòng lao động nhập cư, mà còn ở khả năng tạo dựng điều kiện để người nhập cư sinh sống lâu dài, tham gia vào nền kinh tế địa phương và trở thành một phần của cộng đồng qua nhiều thế hệ.