Người Hàn Quốc thay đổi quan niệm về cưới hỏi, tang lễ: Ưu tiên sự giản dị thay vì hình thức

“Tôi không muốn giao ngày trọng đại nhất đời mình cho sự đánh giá của người khác.”
Lee Yeon-ju, 30 tuổi, kết hôn năm ngoái nhưng không tổ chức đám cưới theo cách truyền thống. Thay vì thuê sảnh tiệc sang trọng, cô và chồng chỉ mời gia đình hai bên đến dự một buổi lễ trao lời thề nguyện giản dị. Lee cho biết hai người quyết định dành thời gian và công sức lẽ ra phải bỏ ra để chuẩn bị đám cưới cho tình yêu và tương lai chung.

Những cặp đôi đăng ký kết hôn mà không tổ chức tiệc cưới, hay các gia đình tiễn đưa người thân trong không khí riêng tư thay vì tổ chức tang lễ kéo dài ba ngày đông người đến viếng, đang trở thành hình ảnh ngày càng phổ biến tại Hàn Quốc. Những nghi thức cưới hỏi, tang ma vốn được xem là thông lệ lâu đời của xã hội Hàn Quốc đang dần thay đổi.

Theo tổng hợp thông tin do Yonhap thực hiện ngày 13/10, ngày càng nhiều người lựa chọn giản lược các nghi lễ quan trọng trong đời để giảm gánh nặng chi phí, thủ tục và áp lực tâm lý. Thay vì chú trọng hình thức hay sự đánh giá của người ngoài, họ muốn dành sự quan tâm cho cảm xúc của bản thân và gia đình.

◆ Bỏ tiệc cưới để dành tiền mua nhà

Sự thay đổi thể hiện rõ trong văn hóa cưới hỏi. Trên các diễn đàn trực tuyến và mạng xã hội, nhiều người chia sẻ trải nghiệm kết hôn mà không tổ chức đám cưới, thường được gọi là “no-wedding”.

Nếu trước đây, xu hướng tổ chức đám cưới nhỏ với số lượng khách hạn chế đã trở nên phổ biến, thì nay một số cặp đôi tiến thêm một bước khi quyết định bỏ hẳn lễ cưới. Sau khi đăng ký kết hôn, họ có thể dùng bữa cùng gia đình hai bên hoặc đi du lịch để kỷ niệm ngày trọng đại.

Một số cặp đôi cho rằng thay vì chi hàng chục triệu won cho vài giờ tổ chức tiệc cưới, họ nên dành số tiền đó để mua nhà hoặc tích lũy tài sản cho tương lai.

Một người dùng Instagram có tên “ggu***” chia sẻ rằng vợ chồng cô quyết định không tổ chức đám cưới để tiết kiệm tiền mua nhà. Dù đây là lựa chọn táo bạo, hai người vẫn quyết định thực hiện vì tương lai lâu dài.

Chi phí tổ chức đám cưới ngày càng tăng là một trong những nguyên nhân thúc đẩy xu hướng này.

Theo cổng thông tin giá cả “Chamgagyeok” của Cơ quan Người tiêu dùng Hàn Quốc ngày 12/10, tính đến tháng 10, tổng chi phí hợp đồng bình quân cho địa điểm tổ chức tiệc cưới và các dịch vụ chụp ảnh, váy cưới, trang điểm đạt 21,12 triệu won, tăng 8,5% so với mức 19,46 triệu won cùng kỳ năm ngoái.

Riêng chi phí hợp đồng địa điểm tổ chức tiệc cưới tăng từ 16,06 triệu won lên 17,88 triệu won, tương đương 11,3%. Trong khi đó, tính đến tháng 8, mức giá trung vị cho một suất ăn tại các địa điểm tổ chức tiệc cưới ở Seoul đạt 80.000 won, tăng 3.000 won trong vòng một năm.

Bên cạnh gánh nặng tài chính, quá trình chuẩn bị đám cưới cũng tiêu tốn nhiều thời gian và sức lực, từ các buổi gặp gỡ trước hôn lễ, chuẩn bị quà cưới, quà biếu hai bên gia đình đến việc quản lý danh sách khách mời. Áp lực đáp lễ và trao tiền mừng cưới cũng khiến một số người muốn thoát khỏi những nghĩa vụ xã giao mà họ cho là nặng nề.

 
◆ Tang lễ không phòng viếng: Tiễn biệt người thân theo cách riêng

Không chỉ lễ cưới, văn hóa tang lễ tại Hàn Quốc cũng đang thay đổi. Tang lễ không có phòng viếng riêng, trong đó gia đình chỉ thực hiện những thủ tục cần thiết như khâm liệm, đưa tang và hỏa táng trong phạm vi gia đình trực hệ, đang trở thành lựa chọn thay thế cho tang lễ truyền thống kéo dài ba ngày.

Park Mi-jeong, 56 tuổi, đã tổ chức tang lễ không phòng viếng cho cha mình hồi tháng 6. Bà cho biết trước đây từng nghĩ đến hình thức này vì cảm thấy việc đến nhà tang lễ chỉ để gửi tiền phúng viếng và điểm danh đôi khi mang tính hình thức.

Theo bà Park, gia đình không phải gửi cáo phó rộng rãi hay tiếp đón đông người nên có thể dành trọn vẹn thời gian để cảm nhận nỗi đau mất mát. Ban đầu, em trai bà không đồng tình, nhưng sau khi tang lễ kết thúc, người này đã cảm ơn bà vì quyết định đó.

Theo truyền thống, tiền mừng cưới và tiền phúng viếng thể hiện tinh thần tương trợ, giúp cộng đồng chia sẻ niềm vui, nỗi buồn và giảm bớt gánh nặng kinh tế cho nhau. Tuy nhiên, khi nhiều người cảm thấy phải có mặt và gửi tiền trong các dịp hiếu hỉ của cả những mối quan hệ ít liên lạc, tập quán này ngày càng bị xem như một khoản nợ xã giao và nghĩa vụ gây áp lực.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy nhu cầu thay đổi văn hóa tang lễ khá rõ rệt. Theo khảo sát 1.000 nam nữ trong độ tuổi 30–79 trên toàn quốc do Hiệp hội Bảo lãnh và Bồi thường Tang lễ Hàn Quốc thực hiện, 52,4% người tham gia cho rằng văn hóa tang lễ hiện nay cần thay đổi. Đáng chú ý, 78,9% cho biết chi phí tang lễ là một gánh nặng.

Số liệu thực tế cũng ghi nhận xu hướng gia tăng của hình thức tang lễ không phòng viếng. Theo dữ liệu Bộ Y tế và Phúc lợi cung cấp cho văn phòng nghị sĩ Han Ji-a thuộc Ủy ban Y tế và Phúc lợi Quốc hội, Hàn Quốc tổ chức 25.045 tang lễ không phòng viếng trong năm ngoái, tăng khoảng 60% so với 15.672 trường hợp năm 2021. Tỷ lệ hình thức này trong tổng số tang lễ được tổ chức tại các nhà tang lễ cũng tăng từ 5,9% năm 2021 lên 7,1% năm ngoái.

◆ Từ nghi lễ cộng đồng đến lựa chọn riêng của mỗi gia đình

Các chuyên gia nhận định sự suy yếu của mối liên kết gia đình, họ hàng cùng xu hướng đề cao tính thực tế đang làm thay đổi cách người Hàn Quốc nhìn nhận các nghi lễ quan trọng trong đời.

Giáo sư Lee Hong-ju thuộc Khoa Kinh tế Tiêu dùng, Đại học Nữ sinh Sookmyung, cho rằng ngày càng nhiều người coi trọng sự hài lòng của bản thân và gia đình hơn việc thể hiện với người khác, đồng thời muốn chỉ chi tiêu cho những điều thực sự cần thiết.

Giáo sư danh dự Ham In-hee thuộc Khoa Xã hội học, Đại học Nữ sinh Ewha, nhận định các nghi lễ từng mang tính cộng đồng rõ nét đang chuyển dần thành những dịp riêng tư, tập trung vào việc chia sẻ tình cảm với những người thân thiết.

Dù vậy, cũng có ý kiến cảnh báo việc giản lược nghi lễ quá mức có thể dẫn đến sự xa cách trong các mối quan hệ. Theo Giáo sư Ham, ngay cả khi quyết định tổ chức đơn giản, mỗi gia đình vẫn cần thông báo đầy đủ cho những người nên được biết để hạn chế những hệ quả không mong muốn.

Sự lan rộng của xu hướng cưới không tiệc và tang lễ không phòng viếng cho thấy người Hàn Quốc đang định nghĩa lại ý nghĩa của các cột mốc quan trọng trong cuộc đời. Thay vì tuân theo những khuôn mẫu có sẵn, nhiều người muốn tự quyết định cách bắt đầu cuộc sống hôn nhân và cách tiễn biệt người thân, sao cho phù hợp với hoàn cảnh và giá trị của gia đình mình.