Tiền của lao động sang Hàn Quốc có được dùng làm "quỹ ngầm" trong đường dây hối lộ?

Một phiên tòa xét xử vụ án liên quan đến sai phạm trong hoạt động đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đang hé lộ những nghi vấn về việc các khoản tiền thu vượt quy định từ người lao động sang Hàn Quốc được sử dụng để chi trả cho các hoạt động “ngoài sổ sách”, trong đó có các khoản tiền bị cáo buộc dùng để hối lộ quan chức.

Theo truyền thông Việt Nam như VnExpress, ngày 19/8 (giờ địa phương), Tòa án Nhân dân TP Hà Nội tiếp tục thẩm vấn 28 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và một số doanh nghiệp liên quan.

Cơ quan công tố cáo buộc ông Nguyễn Bá Hoan, cựu Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng ông Tống Hải Nam, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, đã cố tình gây khó khăn trong quá trình cấp phép đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, qua đó nhận tổng cộng hơn 30 tỷ đồng tiền hối lộ từ các doanh nghiệp.

◆ Cựu Thứ trưởng thừa nhận nhận tiền nhưng phủ nhận việc xử lý sai quy định

Trước đó, tại phiên tòa ngày 18/8, ông Nguyễn Bá Hoan thừa nhận đã nhận tiền từ các doanh nghiệp nhưng cho rằng quá trình giải quyết công việc vẫn được thực hiện đúng quy định.

Theo lời khai của ông Hoan, hai doanh nghiệp đưa lao động sang nước ngoài đã đề nghị đẩy nhanh quá trình thẩm định hồ sơ liên quan đến thủ tục cấp thị thực E-7 cho lao động Việt Nam sang Hàn Quốc làm việc trong lĩnh vực đóng tàu. Sau đó, ông nhận tiền từ đại diện các doanh nghiệp với danh nghĩa “cảm ơn”.

Tuy nhiên, ông Hoan khẳng định các hồ sơ sau đó vẫn được xử lý theo đúng quy định.
Ông cũng thừa nhận khoản 5,7 tỷ đồng nhận ba lần từ ông Tống Hải Nam và các doanh nghiệp là sai và thực chất là tiền hối lộ.

Tuy nhiên, đối với khoảng 10 tỷ đồng được cho là tiền ông nhận vào các dịp lễ, Tết và ngày kỷ niệm, ông Hoan cho rằng đây là quà tặng mang tính thông lệ.

“Các cán bộ khác cũng nhận quà từ những doanh nghiệp có quan hệ gần gũi. Đây là một tập quán”, ông Hoan khai tại tòa.

◆ Doanh nghiệp thu thêm hàng nghìn USD từ mỗi lao động

Các khoản phí thu vượt quy định đối với người lao động sang Hàn Quốc cũng trở thành một nội dung quan trọng trong vụ án.

Công ty SONA, một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cung ứng và đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, đã đưa 1.576 lao động ra nước ngoài trong giai đoạn 2021~2024, trong đó có 482 người sang Hàn Quốc.

Cơ quan công tố cáo buộc Chủ tịch Nguyễn Đức Nam và Tổng giám đốc Nguyễn Thị Quyên Nga chỉ đạo thu thêm từ 1.900 đến 5.500 USD đối với mỗi lao động, vượt mức phí do Nhà nước quy định.

Theo kết quả điều tra, doanh nghiệp chỉ đưa khoản phí chính thức được ghi trong hợp đồng vào hệ thống kế toán, trong khi phần tiền thu vượt được quản lý riêng bên ngoài sổ sách.
Cơ quan công tố xác định tổng số tiền ngoài sổ sách của SONA lên tới 29,2 tỷ đồng, đồng thời gây thất thu thuế hơn 2,4 tỷ đồng.

Các khoản tiền này được cho là đã được sử dụng cho chi phí đối ngoại, phí trả cho môi giới nước ngoài và các khoản chi cho đối tác trong nước.

Một doanh nghiệp cung ứng lao động khác là INCOOP3 cũng bị phát hiện có cách thức tương tự.
Trong giai đoạn 2022~2024, INCOOP3 đã đưa 293 lao động sang Hàn Quốc. Cơ quan công tố cáo buộc giám đốc Nguyễn Văn Định chỉ đạo thu thêm từ 500 đến 1.000 USD trên mỗi lao động so với mức phí quy định, sau đó không đưa khoản tiền này vào sổ sách kế toán và kê khai thuế.

Tổng số tiền ngoài sổ sách của INCOOP3 được xác định là hơn 6 tỷ đồng, trong khi số tiền thất thu thuế khoảng 432 triệu đồng.

◆ Doanh nghiệp thừa nhận có quỹ ngoài sổ sách

Các đại diện doanh nghiệp thừa nhận đã quản lý riêng phần tiền thu vượt quy định, nhưng một số người khẳng định bản thân không trực tiếp chiếm đoạt số tiền này.

Cơ quan điều tra cho rằng các doanh nghiệp có yếu tố bị ép buộc trong quá trình cung cấp tiền hối lộ nên không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cáo buộc đưa hối lộ. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn bị xem xét trách nhiệm liên quan đến việc lập quỹ ngoài sổ sách và kê khai thiếu thuế.

Tại phiên tòa, ông Nguyễn Bá Hoan cũng cho rằng các thủ tục bổ sung liên quan đến thị thực E-7 của Hàn Quốc do ông Tống Hải Nam phụ trách, còn bản thân ông không nắm rõ chi tiết.

Ông Hoan đồng thời đưa ra lý giải về việc Việt Nam áp dụng thêm các thủ tục đối với hoạt động đưa lao động sang Hàn Quốc.

Theo ông, trước đây có 6 doanh nghiệp Việt Nam từng đưa 794 lao động sang Hàn Quốc mà không đăng ký, sau đó những lao động này bị đưa về nước. Vì vậy, Cục Quản lý lao động ngoài nước đã xây dựng thêm quy trình cấp phép nhằm kiểm soát số lượng lao động được đưa sang Hàn Quốc theo chỉ tiêu mà phía Hàn Quốc phân bổ.

Vụ án đang tiếp tục được Tòa án Nhân dân TP Hà Nội xét xử và các cáo buộc đối với các bị cáo sẽ được xem xét dựa trên chứng cứ và lời khai tại phiên tòa.