Kỷ nguyên 300.000 du học sinh quốc tế: Hàn Quốc cần chuyển từ "thu hút" sang "học tập – việc làm – định cư"

Trong bối cảnh dân số trong độ tuổi học đại học liên tục giảm và nhiều địa phương đối mặt với nguy cơ suy giảm dân số, việc thu hút du học sinh quốc tế đang trở thành chiến lược quan trọng để duy trì hoạt động của các trường đại học cũng như thúc đẩy phát triển địa phương. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, Hàn Quốc cần vượt qua mục tiêu tăng số lượng đơn thuần để xây dựng lộ trình xuyên suốt từ du học – việc làm – định cư cho những sinh viên đủ năng lực.

Đây là nội dung được nêu trong báo cáo “Nghiên cứu về tác động kinh tế - xã hội của việc thu hút du học sinh quốc tế tại Hàn Quốc” do Viện Nghiên cứu Chính sách Di trú Hàn Quốc công bố ngày 7/8.

Báo cáo đánh giá thực trạng và những hạn chế trong chính sách du học hiện nay thông qua phân tích ba lĩnh vực trọng tâm gồm giáo dục đại học, thị trường lao động và cộng đồng địa phương. Nhóm nghiên cứu tiến hành phỏng vấn chuyên sâu tại bốn khu vực tập trung đông du học sinh gồm khu vực Đông Bắc Seoul, quận Nam (Busan), thành phố Gyeongsan (tỉnh Gyeongsang Bắc) và tỉnh Gangwon, đồng thời phân tích dữ liệu của các trường đại học tư thục.

◆ Trình độ học vấn của du học sinh ngày càng cao, sinh viên Việt Nam tăng mạnh

Theo báo cáo, số lượng du học sinh theo học các chương trình sau đại học tiếp tục gia tăng. Trong đó, tỷ lệ sinh viên quốc tế ở bậc tiến sĩ chiếm hơn 17% tổng số nghiên cứu sinh, mức cao nhất trong các bậc đào tạo.

Đáng chú ý, hơn 80% nghiên cứu sinh tiến sĩ là công dân Trung Quốc. Trong khi đó, ở bậc đại học, tỷ lệ sinh viên Trung Quốc có xu hướng giảm, còn sinh viên Việt Nam tăng đáng kể và hiện chiếm 27,2% tổng số du học sinh hệ cử nhân.

Viện Nghiên cứu Chính sách Di trú cảnh báo rằng nếu các trường đại học vì áp lực tài chính mà hạ thấp tiêu chuẩn tuyển sinh, đặc biệt là yêu cầu về năng lực tiếng Hàn, chất lượng đào tạo sẽ suy giảm, đồng thời làm gia tăng gánh nặng trong công tác quản lý và hỗ trợ sinh viên.

Nhiều sinh viên Hàn Quốc tham gia khảo sát cũng bày tỏ lo ngại về tính công bằng khi một số du học sinh được tuyển sinh dù chưa đáp ứng đầy đủ năng lực học tập, đồng thời cho rằng việc quản lý nhóm sinh viên này vẫn còn nhiều bất cập.

◆ Nhiều du học sinh làm việc trái phép, thu nhập cao hơn việc làm chính thức

Ở lĩnh vực việc làm, báo cáo cho thấy không ít du học sinh phải làm các công việc phổ thông để trang trải chi phí sinh hoạt thay vì công việc liên quan đến chuyên ngành.

Năm 2023, có tới 41,9% du học sinh từng đi làm được xác định đã làm việc mà không khai báo với cơ quan chức năng. Chỉ 2,4% cho biết lựa chọn công việc làm thêm có liên quan đến ngành học.

Một vấn đề đáng chú ý là hiện tượng "đảo ngược thu nhập". Theo đó, thu nhập từ các công việc phi chính thức với thời gian làm việc kéo dài có thể đạt khoảng 2,5–3 triệu won/tháng, cao hơn đáng kể so với mức lương thực nhận sau thuế của sinh viên mới tốt nghiệp làm việc hợp pháp, chỉ khoảng 1,7–1,8 triệu won/tháng.

Các nhà nghiên cứu nhận định thực trạng này làm giảm động lực để du học sinh lựa chọn con đường việc làm hợp pháp và định cư lâu dài sau khi tốt nghiệp.

Trong khi đó, các doanh nghiệp Hàn Quốc, đặc biệt là tại các địa phương ngoài vùng thủ đô và trong lĩnh vực sản xuất, cho biết họ sẵn sàng tuyển dụng sinh viên quốc tế tốt nghiệp tại Hàn Quốc nếu ứng viên có khả năng giao tiếp tiếng Hàn tốt.

◆ Đóng góp cho kinh tế địa phương nhưng vẫn tồn tại "cộng đồng song song"

Ở góc độ địa phương, báo cáo ghi nhận du học sinh đang trở thành một lực lượng kinh tế quan trọng. Sự hiện diện của họ góp phần giảm tình trạng nhà trọ bỏ trống quanh các trường đại học, duy trì hoạt động của các cửa hàng và dịch vụ, đồng thời tạo thêm sức sống cho kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, quá trình hội nhập vẫn còn nhiều hạn chế. Không gian sinh hoạt của du học sinh và cư dân địa phương vẫn tách biệt, trong khi khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa làm gia tăng nguy cơ phát sinh mâu thuẫn. Báo cáo mô tả thực trạng này là "cùng tồn tại nhưng chưa thực sự hòa nhập".

◆ Cần ưu tiên chất lượng thay vì số lượng

Theo Viện Nghiên cứu Chính sách Di trú, trọng tâm của chính sách du học trong giai đoạn tới không nên chỉ dừng ở việc gia tăng số lượng du học sinh, mà cần xây dựng một lộ trình kết nối hiệu quả từ học tập đến việc làm và định cư hợp pháp.

Viện nhấn mạnh rằng điều kiện tiên quyết là phải kiểm chứng nghiêm túc năng lực tiếng Hàn của người học. Thay vì tìm cách giữ lại tất cả du học sinh, Hàn Quốc nên áp dụng chính sách tuyển chọn, tạo điều kiện định cư lâu dài cho những người có năng lực chuyên môn, khả năng ngôn ngữ và tiềm năng đóng góp cho nền kinh tế và xã hội.