Ngân hàng Nhà nước Việt Nam mạnh tay yêu cầu giảm lãi suất, cảnh báo hạ hạn mức tăng trưởng tín dụng nếu không chấp hành

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang yêu cầu các ngân hàng thương mại giảm lãi suất huy động và cho vay nhằm giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp. Những ngân hàng không thực hiện chỉ đạo có thể bị điều chỉnh giảm hạn mức tăng trưởng tín dụng. Trước động thái này, một số ngân hàng thương mại nhà nước lớn cũng đã công bố kế hoạch giảm lãi suất cho vay tối đa 2 điểm phần trăm vào cuối năm nay.

Theo VnExpress ngày 19/10, trong văn bản chỉ đạo gửi các tổ chức tín dụng hôm 18/10, NHNN yêu cầu giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm đối với lãi suất niêm yết của các khoản tiền gửi có kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Đồng thời, lãi suất cho vay đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên theo chính sách của Chính phủ cần giảm từ 1,5 đến 2 điểm phần trăm mỗi năm.

NHNN cho rằng cuộc cạnh tranh tăng lãi suất huy động giữa các ngân hàng có nguy cơ gây bất ổn cho thị trường tiền tệ. Trên thực tế, từ cuối tháng 4, lãi suất tiền gửi niêm yết cao nhất tại một số ngân hàng đã tăng lên 7,6–7,8%/năm. Với các chương trình lãi suất ưu đãi, mức lãi suất có thể lên tới 8,5–9,5%/năm, ngay cả khi không kèm điều kiện gửi số tiền lớn.

◆ Có thể giảm hạn mức tín dụng đối với ngân hàng không chấp hành

NHNN cảnh báo sẽ xem xét lại hạn mức tăng trưởng tín dụng đối với các tổ chức tín dụng không thực hiện yêu cầu giảm lãi suất. Các biện pháp có thể bao gồm điều chỉnh phần hạn mức tín dụng còn lại trong năm nay, hạ mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm tới hoặc áp dụng các tiêu chuẩn an toàn hoạt động nghiêm ngặt hơn.

Trước yêu cầu của cơ quan quản lý, các ngân hàng lớn đã bắt đầu triển khai kế hoạch giảm lãi suất cho vay.

Ngày 17/10, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank, cho biết ngân hàng cam kết giảm lãi suất cho vay tối thiểu 2 điểm phần trăm vào cuối năm nay. Thông tin được đưa ra tại phiên thảo luận của Quốc hội về dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ngày 18/10, BIDV cũng công bố chương trình giảm lãi suất cho vay tối đa 2 điểm phần trăm mỗi năm. Chương trình được triển khai từ ngày 15/10, áp dụng đối với các khoản vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam, tập trung vào những ngành và lĩnh vực được Chính phủ ưu tiên hỗ trợ.

Động thái giảm lãi suất diễn ra trong bối cảnh chi phí vay vốn của doanh nghiệp gia tăng. Theo NHNN, lãi suất cho vay bình quân trong tháng 8 đạt 10,7%/năm, tăng 0,2 điểm phần trăm so với tháng trước và cao hơn khoảng 3 điểm phần trăm so với mức áp dụng đối với các khoản vay được giải ngân cùng kỳ năm ngoái.

◆ Doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận vốn vay

Bên cạnh việc giảm lãi suất, Chính phủ Việt Nam cũng đang tìm cách cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME).

Theo Vietcombank, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam nhưng chỉ chiếm khoảng 20% tổng dư nợ cho vay của hệ thống ngân hàng. Điều này cho thấy khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng của nhóm doanh nghiệp này vẫn còn hạn chế.

Ông Nguyễn Thanh Tùng cho rằng thay vì mở rộng hỗ trợ một cách dàn trải, các nguồn lực chính sách cần tập trung vào những doanh nghiệp nhỏ và vừa có tiềm năng tăng trưởng, có khả năng tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp lớn.

Tại Quốc hội, nhiều ý kiến cũng đề nghị thay đổi phương thức thẩm định tín dụng vốn chủ yếu dựa vào tài sản bảo đảm. Ngày 17/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận định báo cáo tài chính thiếu minh bạch và năng lực quản trị còn hạn chế đang khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn khi vay vốn ngân hàng.

Ông nhấn mạnh cần chuyển sang đánh giá khả năng trả nợ dựa trên dòng tiền, dữ liệu giao dịch và hợp đồng cung ứng của doanh nghiệp. Theo hướng này, ngay cả những doanh nghiệp thiếu tài sản thế chấp cũng có thể tiếp cận vốn nếu chứng minh được hiệu quả kinh doanh và khả năng hoàn trả khoản vay.

Tuy nhiên, NHNN lưu ý việc thúc đẩy tín dụng không được làm gia tăng rủi ro cho hệ thống ngân hàng. Các tổ chức tín dụng được yêu cầu không hạ thấp tiêu chuẩn thẩm định cho vay, đồng thời tăng cường kiểm soát nợ xấu, rủi ro thanh khoản và tình trạng tập trung tín dụng vào một số doanh nghiệp hoặc dự án.

Việc đẩy mạnh giảm lãi suất đang đặt ra yêu cầu cân bằng giữa hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí tài chính và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, bên cạnh mặt bằng lãi suất, việc cải thiện tính minh bạch của thông tin tài chính và xây dựng cơ chế đánh giá tín dụng dựa trên dòng tiền sẽ là những yếu tố quan trọng để mở rộng khả năng tiếp cận vốn.