Mỹ mở điều tra về vấn đề sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, xem xét các biện pháp đáp trả thương mại

 
Ngày 29/8 (giờ địa phương), Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) thông báo sẽ tiến hành điều tra theo Điều 301 của Luật Thương mại Mỹ nhằm đánh giá các chính sách và biện pháp của Việt Nam liên quan đến bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (IP), đồng thời xem xét tác động của các vấn đề này đối với hoạt động thương mại của Hoa Kỳ.

Theo USTR, cuộc điều tra sẽ tập trung vào việc Việt Nam thực thi các quy định về sở hữu trí tuệ, bao gồm các biện pháp ngăn chặn vi phạm bản quyền, hàng giả, xâm phạm nhãn hiệu và các hành vi liên quan khác. Sau khi hoàn tất quá trình điều tra, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, ông Jamieson Greer, sẽ tham vấn với Donald Trump để quyết định các biện pháp ứng phó phù hợp. Toàn bộ quá trình có thể kéo dài nhiều tháng.

Trong thông cáo báo chí, ông Greer cho biết Việt Nam đã thực hiện một số biện pháp nhằm giải quyết những quan ngại mà phía Mỹ nhiều lần nêu ra trong những năm qua. Tuy nhiên, theo ông, tình trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam vẫn tiếp diễn và đang làm suy giảm vị thế cạnh tranh của các nhà sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ và chủ sở hữu bản quyền của Mỹ.

Ông cũng nhấn mạnh rằng Việt Nam cần có những giải pháp bền vững hơn để xử lý các vấn đề tồn tại lâu nay, đồng thời xây dựng cơ chế đủ hiệu quả nhằm ngăn ngừa các hành vi vi phạm trong tương lai.

Trước đó, trong Báo cáo Special 301 năm 2026 công bố hồi tháng trước, USTR đã đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia ưu tiên đàm phán về sở hữu trí tuệ. Đây là nhóm quốc gia có thể đối mặt với các biện pháp trả đũa thương mại theo Điều 301 nếu Washington cho rằng những vi phạm gây thiệt hại đáng kể cho lợi ích kinh tế của Mỹ.
Theo nhận định của hãng tin Bloomberg, cuộc điều tra mới có thể mở đường cho việc Mỹ áp dụng thêm các mức thuế quan đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam.

Quan hệ thương mại giữa hai nước thời gian qua cũng đối mặt với nhiều sức ép. Mỹ từng áp dụng mức thuế lên tới 46% đối với một số mặt hàng của Việt Nam vào tháng 4 năm ngoái trước khi giảm xuống còn 20%. Tuy nhiên, sau nhiều tháng đàm phán, hai bên vẫn chưa đạt được một thỏa thuận thương mại toàn diện.

Động thái mới của USTR diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump đang tìm kiếm các công cụ thương mại thay thế sau khi Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra phán quyết liên quan đến tính hợp pháp của một số chính sách thuế quan đối ứng trước đó. Trong thời gian gần đây, Washington liên tục triển khai các cuộc điều tra thương mại nhằm tăng cường sức ép đối với các đối tác thương mại lớn.

Ngoài cuộc điều tra về sở hữu trí tuệ, Việt Nam hiện cũng đang là đối tượng của hai cuộc điều tra riêng biệt theo Điều 301 liên quan đến tình trạng sản xuất dư thừa và các vấn đề lao động cưỡng bức.

Điều 301 của Luật Thương mại Mỹ được xem là một trong những công cụ mạnh nhất trong chính sách thương mại của Washington. Quy định này trao cho USTR quyền áp dụng các biện pháp trả đũa đối với những quốc gia bị cho là có các chính sách hoặc hành vi thương mại không công bằng, phân biệt đối xử hoặc gây tổn hại đến lợi ích thương mại của Hoa Kỳ.

Về phía Việt Nam, đầu tháng này, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có cuộc gặp với Phó Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Rick Switzer tại Hà Nội và khẳng định Việt Nam cam kết tăng cường các biện pháp chống vi phạm sở hữu trí tuệ.

Ngay sau khi Báo cáo Special 301 năm 2026 được công bố, Chính phủ Việt Nam cũng đã phát động đợt cao điểm kéo dài một tháng nhằm xử lý các trang web vi phạm bản quyền, hàng giả, hàng nhái và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi cả nước. Đây được xem là một trong những nỗ lực nhằm cải thiện môi trường kinh doanh và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ các đối tác thương mại quốc tế.