Mỹ tạm gác các chiến dịch quân sự mới nhằm vào Iran, chuyển trọng tâm sang trừng phạt kinh tế

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gần đây đã thông báo với một số đồng minh rằng Mỹ sẽ không tiến hành thêm chiến dịch quân sự mới nhằm vào Iran trong thời gian tới, thay vào đó tập trung vào các biện pháp gây sức ép kinh tế.

Theo Axios ngày 25/8, dẫn lời các quan chức Mỹ và những nguồn tin nắm rõ vấn đề, ông Rubio cho biết Washington hiện ưu tiên các biện pháp như trừng phạt kinh tế và trong “thời gian tới” khả năng Mỹ sử dụng các biện pháp quân sự như không kích là thấp. Ngoại trưởng Mỹ cũng được cho là đã nói Washington đang nỗ lực vận chuyển càng nhiều dầu mỏ càng tốt qua eo biển Hormuz.

Một quan chức Mỹ nhận định chính sách tập trung vào trừng phạt kinh tế có thể sẽ tiếp tục ít nhất cho đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tuy nhiên, sau cuộc bầu cử, các phương án quân sự có thể lại được xem xét.

◆ Mỹ chuyển hướng sang gây sức ép kinh tế

Thông tin trên được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump gần đây vừa đẩy mạnh phong tỏa đường biển đối với Iran và hoạt động rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, vừa công bố thêm các biện pháp trừng phạt kinh tế.

Ngày 24/8, Bộ Ngoại giao Mỹ công bố gói trừng phạt mới nhằm vào nhiều cá nhân, tổ chức và tàu thuyền liên quan đến hoạt động quân sự, mua sắm và nguồn thu từ dầu mỏ của Iran.

Tổng thống Trump ngày 25/8 cũng tuyên bố các thủy lôi trong tuyến hàng hải quốc tế của eo biển Hormuz đã được phá hủy hoặc dỡ bỏ. Hai quan chức Mỹ xác nhận lực lượng Hải quân Mỹ đã hoàn tất việc rà phá khu vực tuyến hàng hải chính.

Một quan chức Mỹ được Axios dẫn lời cho rằng hoạt động rà phá thủy lôi đã làm suy yếu đáng kể khả năng kiểm soát eo biển Hormuz của Iran, vốn được xem là một trong những công cụ đàm phán quan trọng của Tehran.

Theo quan chức này, Iran đã mất quyền kiểm soát eo biển Hormuz, trong khi Mỹ hiện đang kiểm soát tuyến hàng hải này. Tuy nhiên, tình hình vận tải qua eo biển vẫn chưa hoàn toàn bình thường hóa.

◆ Áp lực chính trị trước bầu cử giữa nhiệm kỳ

Axios đánh giá việc chính quyền Trump chuyển trọng tâm từ hành động quân sự sang trừng phạt kinh tế là một dấu hiệu cho thấy Tổng thống Trump không hài lòng khi cuộc chiến với Iran đã kéo dài khoảng 6 tháng mà chưa kết thúc.

Trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang đến gần, Washington được cho là muốn giảm nguy cơ xung đột quân sự tiếp tục kéo dài và tăng cường các biện pháp gây sức ép kinh tế.

Theo các thông tin được công bố, Mỹ và Iran đã trải qua nhiều giai đoạn đối đầu và ngừng bắn kể từ khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng 2. Hai bên từng đạt một thỏa thuận ngừng bắn sau bản ghi nhớ tại Islamabad hồi tháng 6, nhưng căng thẳng tái diễn vào tháng 7 sau khi Mỹ cáo buộc các tàu thương mại tại eo biển Hormuz bị Iran tấn công.

Từ tháng này, chiến lược của Washington ngày càng chuyển sang phong tỏa đường biển và gây sức ép kinh tế thay vì mở rộng các chiến dịch quân sự.

◆ Pakistan tiếp tục đóng vai trò trung gian

Trong lúc Mỹ chuyển trọng tâm sang các biện pháp kinh tế, Pakistan vẫn tiếp tục đóng vai trò trung gian giữa Washington và Tehran.

Theo truyền thông Saudi Arabia Al Arabiya, Tư lệnh Quân đội Pakistan Asim Munir đã đề xuất một nội dung đàm phán mới với Tổng thống Trump trước chuyến thăm Iran trong tuần này.

Trong khi đó, Iran đang chịu sức ép kinh tế ngày càng lớn do phong tỏa và các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Washington cho rằng các biện pháp này đang làm suy yếu nguồn tài chính của chính quyền Tehran.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott nói với Axios rằng nền kinh tế Iran đang nhanh chóng suy thoái và lực lượng quân sự của chính quyền Iran đã bị suy yếu nghiêm trọng. Ông cho biết Washington đang tìm cách cắt đứt các nguồn tài chính còn lại của Tehran.

Ông đồng thời nhấn mạnh Tổng thống Trump đã nhiều lần tuyên bố Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân và Washington sẽ sử dụng mọi biện pháp cần thiết để ngăn điều đó xảy ra.

Tuy nhiên, Iran vẫn phản đối mạnh mẽ các biện pháp trừng phạt mới của Mỹ và cảnh báo sẽ đáp trả nếu cơ sở hạ tầng của nước này bị đe dọa.

Trong bối cảnh đó, việc Mỹ tạm thời hạn chế các hoạt động quân sự mới và chuyển trọng tâm sang “gây sức ép kinh tế” đang mở ra một giai đoạn mới của cuộc đối đầu Mỹ-Iran, đồng thời đặt ngoại giao và các nỗ lực trung gian trở lại vị trí quan trọng.