Mỹ bất ngờ kiểm tra các nhà máy có vốn Trung Quốc tại Việt Nam, dấy lên lo ngại về nguy cơ áp thêm thuế

Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) vừa tiến hành các cuộc kiểm tra đột xuất tại một số nhà máy có vốn đầu tư Trung Quốc đang hoạt động ở Việt Nam. Động thái này làm gia tăng lo ngại Washington đang tìm thêm cơ sở để áp đặt các biện pháp thuế quan mới đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam, sau khi vừa triển khai chính sách “thuế lao động cưỡng bức”.

Theo Bloomberg ngày 28/7 (giờ địa phương), CBP đã tiến hành thanh tra nhiều nhà máy có vốn Trung Quốc nhằm xác minh tỷ lệ giá trị gia tăng được tạo ra tại Việt Nam trước khi hàng hóa được xuất khẩu sang Mỹ. Cơ quan này cũng kiểm tra khả năng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với phần mềm và công nghệ được sử dụng trong quá trình sản xuất.

Để phục vụ điều tra, CBP đã rà soát nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất cũng như các hồ sơ liên quan của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo các nguồn tin, đến thời điểm hiện tại phía Mỹ vẫn chưa phát hiện bằng chứng quan trọng cho thấy hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc được chuyển qua Việt Nam nhằm thay đổi xuất xứ trước khi xuất khẩu sang Mỹ.

◆ Mỹ tiếp tục siết chặt vấn đề gian lận xuất xứ

Dù chưa có kết luận chính thức, giới quan sát cho rằng các cuộc kiểm tra này có thể trở thành cơ sở để Mỹ xem xét áp thêm thuế đối với hàng hóa từ Việt Nam trong tương lai.

Trong quá trình đàm phán thương mại với Việt Nam, chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiều lần yêu cầu Hà Nội ngăn chặn tình trạng hàng hóa Trung Quốc được đưa vào Việt Nam chỉ để thay đổi nhãn mác “Made in Vietnam”, sau đó xuất khẩu sang Mỹ nhằm né thuế.

Đầu tháng này, Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) Jamieson Greer cũng công khai chỉ trích hiện tượng một số doanh nghiệp đưa hàng Trung Quốc sang Việt Nam rồi dán nhãn xuất xứ Việt Nam trước khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

◆ Việt Nam phản đối chính sách thuế mới của Mỹ

Ngày 23/7, chính quyền Mỹ đã công bố áp dụng “thuế lao động cưỡng bức” với mức thuế từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa từ khoảng 60 quốc gia, trong đó Việt Nam chịu mức thuế 12,5%.

Bộ Ngoại giao Việt Nam sau đó đã ra tuyên bố phản đối, cho rằng quyết định này chưa phản ánh đầy đủ những nỗ lực của Việt Nam trong việc phòng ngừa, giảm thiểu và xóa bỏ lao động cưỡng bức, cũng như các quy định nghiêm ngặt về cấm nhập khẩu và sản xuất hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức.

◆ Việt Nam tăng cường chống gian lận thương mại và vi phạm sở hữu trí tuệ

Trước sức ép từ Mỹ, Chính phủ Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang đẩy mạnh các biện pháp kiểm soát gian lận thương mại, xuất khẩu vòng và vi phạm sở hữu trí tuệ.

Gần đây, lực lượng chức năng đã thu giữ khoảng 50.000 đôi giày thể thao giả mạo nhãn hiệu Nike.

Ngoài ra, trong báo cáo dài hơn 3.500 trang gửi USTR hồi tháng 4, phía Việt Nam cho biết đã phát hiện và xử lý khoảng 20.000 vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trong giai đoạn 2021–2025.

◆ Đàm phán thương mại Mỹ – Việt Nam vẫn gặp nhiều trở ngại

Bloomberg cho biết, sau khi Mỹ và Việt Nam đạt được thỏa thuận về khuôn khổ Hiệp định Thương mại song phương trong chuyến công du châu Á của Tổng thống Donald Trump vào tháng 10 năm ngoái, hai bên vẫn tiếp tục đàm phán các nội dung chi tiết.

Tuy nhiên, các bất đồng liên quan đến vấn đề chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp, gian lận xuất xứ và những rào cản phi thuế quan khác đang khiến tiến trình thương lượng gặp nhiều khó khăn.