Phụ nữ cao tuổi Hàn Quốc chỉ nhận trung bình 243.000 won tiền lương hưu mỗi tháng, khoảng cách thu nhập vẫn rất lớn

 
Mặc dù tỷ lệ hưởng lương hưu công và tốc độ tăng thu nhập của phụ nữ cao tuổi tại Hàn Quốc đã cải thiện đáng kể trong 10 năm qua, nhưng mức thu nhập thực tế vẫn ở mức rất thấp và chưa đủ bảo đảm cuộc sống khi về già. Đặc biệt, nhóm người chỉ nhận lương hưu cơ bản vẫn thuộc diện dễ bị tổn thương nhất về kinh tế, cho thấy nhu cầu cấp thiết phải hoàn thiện các chính sách an sinh xã hội.

Đây là kết quả nghiên cứu vừa được Viện Nghiên cứu Hưu trí Quốc gia (National Pension Research Institute) công bố ngày 11/7 trong báo cáo phân tích về sự thay đổi cơ cấu thu nhập và mức chi tiêu của phụ nữ từ 66 tuổi trở lên theo hình thức hưởng lương hưu công.

Theo báo cáo, tổng thu nhập của phụ nữ cao tuổi tăng 94,9% trong giai đoạn 2013–2023, cao hơn mức tăng 72,2% của nam giới cùng độ tuổi.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng mức tăng này chủ yếu phản ánh xuất phát điểm quá thấp của phụ nữ trong quá khứ, chứ không đồng nghĩa với việc khoảng cách thu nhập giữa hai giới đã được thu hẹp đáng kể.

Năm 2023, phụ nữ cao tuổi nhận trung bình chỉ 243.000 won tiền lương hưu quốc gia mỗi tháng, trong khi con số này ở nam giới lên tới 1,545 triệu won. Như vậy, mức lương hưu của phụ nữ chỉ bằng khoảng một phần sáu so với nam giới.

Báo cáo nhận định rằng nếu chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng sẽ dễ tạo cảm giác tích cực, nhưng xét về giá trị tuyệt đối, tình trạng nghèo đói của phụ nữ cao tuổi vẫn rất nghiêm trọng.

Khoảng cách giới tính trong hệ thống lương hưu quốc gia vẫn còn rất lớn. Tính đến cuối tháng 12/2024, Hàn Quốc có khoảng 976.000 nam giới đã đóng bảo hiểm hưu trí từ 20 năm trở lên và đủ điều kiện hưởng lương hưu đầy đủ, trong khi số phụ nữ chỉ đạt khoảng 185.000 người, tức nam giới nhiều gấp khoảng 5 lần.

Trong khi đó, mức lương hưu tuổi già trung bình của toàn hệ thống vào năm 2024 chỉ đạt khoảng 657.000 won mỗi tháng, thấp hơn một nửa mức thu nhập trung vị của hộ gia đình một người. Điều này cho thấy chỉ dựa vào tiền lương hưu là rất khó bảo đảm cuộc sống ổn định khi về già.

Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm người hưởng lương hưu.

Đối với những phụ nữ chỉ nhận lương hưu quốc gia, khi mức lương hưu tăng lên thì chi tiêu thực tế và chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu cũng tăng theo, phản ánh tác động tích cực của nguồn thu nhập này đối với đời sống.

Ngược lại, nhóm chỉ nhận lương hưu cơ bản lại có tổng thu nhập thấp nhất trong tất cả các nhóm được khảo sát. Việc tăng mức lương hưu cơ bản gần như không tạo ra tác động đáng kể đến tổng chi tiêu hay các khoản chi thiết yếu như thực phẩm và nhà ở. Theo các nhà nghiên cứu, điều này cho thấy mức trợ cấp hiện nay vẫn còn quá thấp để cải thiện thực chất chất lượng cuộc sống của người cao tuổi.

Về cơ cấu thu nhập, lương hưu cơ bản hiện là nguồn thu lớn nhất của phụ nữ cao tuổi. Năm 2023, khoản trợ cấp này chiếm 22,2% tổng thu nhập của phụ nữ cao tuổi, tăng khoảng 7 điểm phần trăm so với 10 năm trước và vượt qua cả thu nhập từ lao động cũng như các khoản hỗ trợ từ gia đình.

Trong khi đó, ở nam giới, lương hưu cơ bản chỉ chiếm 3,6% tổng thu nhập. Mặc dù phụ nữ phụ thuộc nhiều hơn vào lương hưu cơ bản, nhóm chỉ nhận khoản trợ cấp này lại có tổng thu nhập bình quân dưới 9 triệu won mỗi năm, thấp nhất trong tất cả các nhóm nghiên cứu.

Phân tích theo loại hình hộ gia đình cũng cho thấy những người cao tuổi sống một mình là nhóm dễ bị tổn thương nhất, bất kể nam hay nữ.

Đối với phụ nữ sống đơn thân, thu nhập chủ yếu đến từ lương hưu cơ bản và các khoản hỗ trợ tài chính của con cái hoặc người thân.

Ngoài ra, nghiên cứu cho thấy những người có ít tài sản càng phụ thuộc nhiều hơn vào lương hưu cơ bản. Mức chi tiêu của phụ nữ cao tuổi chịu ảnh hưởng lớn không chỉ từ khoản lương hưu của bản thân mà còn từ tổng thu nhập và tài sản của cả hộ gia đình hoặc của người phối ngẫu.

Từ kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đề xuất nhiều giải pháp nhằm tăng cường bảo đảm thu nhập cho phụ nữ cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn.

Về dài hạn, các chuyên gia kiến nghị tăng thêm lương hưu cơ bản cho nhóm người cao tuổi thuộc 25% có thu nhập thấp nhất. Đồng thời, khi xác định đối tượng được hưởng trợ cấp theo Chương trình bảo đảm mức sống tối thiểu quốc gia, khoản lương hưu cơ bản nên được loại khỏi tiêu chí tính thu nhập để người có thu nhập thấp có thể tiếp cận đầy đủ các chính sách phúc lợi.

Báo cáo cũng đề xuất xây dựng chế độ hỗ trợ mai táng từ 800.000 đến 1 triệu won cho thân nhân của người đang hưởng lương hưu cơ bản sau khi qua đời, nhằm giảm gánh nặng tài chính cho gia đình.

Trong ngắn hạn, các nhà nghiên cứu đề nghị miễn áp dụng quy định giảm 20% mức lương hưu cơ bản đối với mỗi người trong trường hợp vợ chồng cùng nhận trợ cấp, ít nhất là đối với các hộ gia đình thuộc diện khó khăn.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng trước khi triển khai các chính sách mới, Chính phủ cần xác định rõ vai trò và mục tiêu của hệ thống lương hưu cơ bản, đồng thời đánh giá kỹ tính bền vững của ngân sách do các biện pháp này sẽ đòi hỏi nguồn tài chính rất lớn.