Trước xu hướng tỷ lệ sinh liên tục giảm và nguy cơ già hóa dân số diễn ra sớm hơn dự báo, Chính phủ Việt Nam đã chính thức triển khai gói chính sách hỗ trợ sinh con trên phạm vi toàn quốc, đánh dấu lần đầu tiên áp dụng chế độ trợ cấp sinh con thống nhất trên cả nước.
Theo Hãng Thông tấn Việt Nam (VNA) và VietnamNet, từ ngày 1/7, Chính phủ bắt đầu thực hiện nghị định sửa đổi Luật Dân số với nhiều chính sách mới nhằm khuyến khích các cặp vợ chồng sinh con và nâng mức sinh.
◆ Trợ cấp tiền mặt khi sinh con thứ hai, kéo dài thời gian nghỉ thai sản
Theo quy định mới, phụ nữ sinh con thứ hai trước 35 tuổi, phụ nữ sinh sống tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hoặc thuộc các dân tộc thiểu số có quy mô dân số rất ít sẽ được nhận khoản hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng cho mỗi lần sinh.
Trước đây, việc hỗ trợ sinh con chủ yếu do từng địa phương triển khai, như TP. Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng. Đây là lần đầu tiên Việt Nam xây dựng chính sách hỗ trợ sinh con áp dụng trên phạm vi cả nước.
Theo AFP, lãnh đạo Việt Nam khẳng định đây là mô hình hỗ trợ sinh con quy mô quốc gia đầu tiên tại khu vực Đông Nam Á.
Bên cạnh đó, nhiều quyền lợi dành cho các gia đình có con cũng được mở rộng:
▲ Phụ nữ sinh con thứ hai được kéo dài thời gian nghỉ thai sản từ 6 tháng lên 7 tháng. ▲Thời gian nghỉ chăm sóc vợ của người chồng tăng từ 5 ngày lên 10 ngày. ▲ Mở rộng chương trình sàng lọc trước sinh và sơ sinh nhằm phát hiện sớm các dị tật bẩm sinh. ▲ Theo đó, phụ nữ mang thai sẽ được hỗ trợ xét nghiệm đối với 4 bệnh bẩm sinh phổ biến, trong khi trẻ sơ sinh được hỗ trợ sàng lọc 5 nhóm bệnh, bao gồm các dị tật tim bẩm sinh.
◆ Tỷ suất sinh xuống dưới mức thay thế, nguy cơ "vách đá dân số"
Việc Chính phủ tăng cường chính sách khuyến sinh xuất phát từ thực tế mức sinh tại Việt Nam đang giảm nhanh.
Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, tổng tỷ suất sinh năm 2025 đạt 1,93 con/phụ nữ, nhỉnh hơn mức thấp kỷ lục 1,91 của năm 2024 nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức sinh thay thế 2,1 con, ngưỡng cần thiết để duy trì quy mô dân số ổn định.
Trong khi đó, dù nền kinh tế Việt Nam vẫn tăng trưởng mạnh với tốc độ tăng GDP khoảng 8,02% trong năm 2025, thu nhập bình quân đầu người mới đạt khoảng 5.000 USD, cho thấy quốc gia vẫn đang trong nhóm nước có thu nhập trung bình.
Các chuyên gia lo ngại Việt Nam có thể bước vào giai đoạn già hóa dân số và suy giảm dân số khi chưa kịp đạt trình độ của một nền kinh tế phát triển.
Theo dự báo của Chính phủ, nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, đến khoảng giữa thế kỷ XXI, người từ 60 tuổi trở lên sẽ chiếm khoảng 25% dân số, đồng thời quy mô dân số sẽ bắt đầu giảm.
Trước đó, Ngân hàng Thế giới cũng từng nhận định Việt Nam chỉ còn một "cửa sổ cơ hội" khá ngắn để tiến hành các cải cách cần thiết trước khi quá trình già hóa dân số làm chậm đà tăng trưởng kinh tế.
◆ Từ chính sách hạn chế sinh sang khuyến khích sinh con
Để ứng phó với sự thay đổi của cơ cấu dân số, Việt Nam đã chính thức bãi bỏ quy định mỗi gia đình chỉ sinh tối đa hai con – chính sách được áp dụng từ năm 1988 nhằm kiểm soát bùng nổ dân số.
Song song với đó, nhiều chính sách hỗ trợ mới cũng đã được triển khai như ưu tiên bố trí nhà ở xã hội cho các bà mẹ sinh nhiều con và mở rộng các chương trình hỗ trợ nuôi dạy trẻ.
Bà Phạm Thị Lan, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam, đánh giá việc sửa đổi chính sách dân số là bước đi tích cực, giúp thích ứng với sự thay đổi của cơ cấu dân số, đồng thời bảo đảm quyền tự quyết của các cặp vợ chồng trong việc sinh con.
Tuy nhiên, bà cũng cho rằng các khoản hỗ trợ tiền mặt chỉ mang tính ngắn hạn. Để thực sự khuyến khích các gia đình sinh con, Chính phủ cần triển khai những chính sách toàn diện và bền vững hơn nhằm giảm áp lực về chi phí nhà ở, nuôi dạy con và cân bằng giữa công việc với cuộc sống gia đình.
Thực tế, nhiều người trẻ vẫn tỏ ra e ngại trước gánh nặng kinh tế. Trần Minh Anh (24 tuổi), nhân viên thu ngân tại Hà Nội với mức thu nhập khoảng 380 USD mỗi tháng, chia sẻ với AFP rằng cô không có ý định sinh con vì áp lực tài chính và tinh thần quá lớn.
Theo các chuyên gia, nếu không có những cải cách sâu rộng về an sinh xã hội, việc làm, nhà ở và chăm sóc trẻ em, các khoản trợ cấp một lần sẽ khó tạo ra sự thay đổi đáng kể đối với quyết định sinh con của các gia đình trẻ.
◆ Tỷ suất sinh xuống dưới mức thay thế, nguy cơ "vách đá dân số"
Việc Chính phủ tăng cường chính sách khuyến sinh xuất phát từ thực tế mức sinh tại Việt Nam đang giảm nhanh.
Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, tổng tỷ suất sinh năm 2025 đạt 1,93 con/phụ nữ, nhỉnh hơn mức thấp kỷ lục 1,91 của năm 2024 nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức sinh thay thế 2,1 con, ngưỡng cần thiết để duy trì quy mô dân số ổn định.
Trong khi đó, dù nền kinh tế Việt Nam vẫn tăng trưởng mạnh với tốc độ tăng GDP khoảng 8,02% trong năm 2025, thu nhập bình quân đầu người mới đạt khoảng 5.000 USD, cho thấy quốc gia vẫn đang trong nhóm nước có thu nhập trung bình.
Các chuyên gia lo ngại Việt Nam có thể bước vào giai đoạn già hóa dân số và suy giảm dân số khi chưa kịp đạt trình độ của một nền kinh tế phát triển.
Theo dự báo của Chính phủ, nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, đến khoảng giữa thế kỷ XXI, người từ 60 tuổi trở lên sẽ chiếm khoảng 25% dân số, đồng thời quy mô dân số sẽ bắt đầu giảm.
Trước đó, Ngân hàng Thế giới cũng từng nhận định Việt Nam chỉ còn một "cửa sổ cơ hội" khá ngắn để tiến hành các cải cách cần thiết trước khi quá trình già hóa dân số làm chậm đà tăng trưởng kinh tế.
◆ Từ chính sách hạn chế sinh sang khuyến khích sinh con
Để ứng phó với sự thay đổi của cơ cấu dân số, Việt Nam đã chính thức bãi bỏ quy định mỗi gia đình chỉ sinh tối đa hai con – chính sách được áp dụng từ năm 1988 nhằm kiểm soát bùng nổ dân số.
Song song với đó, nhiều chính sách hỗ trợ mới cũng đã được triển khai như ưu tiên bố trí nhà ở xã hội cho các bà mẹ sinh nhiều con và mở rộng các chương trình hỗ trợ nuôi dạy trẻ.
Bà Phạm Thị Lan, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam, đánh giá việc sửa đổi chính sách dân số là bước đi tích cực, giúp thích ứng với sự thay đổi của cơ cấu dân số, đồng thời bảo đảm quyền tự quyết của các cặp vợ chồng trong việc sinh con.
Tuy nhiên, bà cũng cho rằng các khoản hỗ trợ tiền mặt chỉ mang tính ngắn hạn. Để thực sự khuyến khích các gia đình sinh con, Chính phủ cần triển khai những chính sách toàn diện và bền vững hơn nhằm giảm áp lực về chi phí nhà ở, nuôi dạy con và cân bằng giữa công việc với cuộc sống gia đình.
Thực tế, nhiều người trẻ vẫn tỏ ra e ngại trước gánh nặng kinh tế. Trần Minh Anh (24 tuổi), nhân viên thu ngân tại Hà Nội với mức thu nhập khoảng 380 USD mỗi tháng, chia sẻ với AFP rằng cô không có ý định sinh con vì áp lực tài chính và tinh thần quá lớn.
Theo các chuyên gia, nếu không có những cải cách sâu rộng về an sinh xã hội, việc làm, nhà ở và chăm sóc trẻ em, các khoản trợ cấp một lần sẽ khó tạo ra sự thay đổi đáng kể đối với quyết định sinh con của các gia đình trẻ.
HO THI LONG AN
ahn@ajunews.com
© Bản quyền thuộc về Thời báo Kinh tế AJU & www.ajunews.com: Việc sử dụng các nội dung đăng tải trên vietnam. kyungjeilbo.com phải có sự đồng ý bằng văn bản của Aju News Corporation.
