[Câu chuyện chiến tranh Iran của Jin Jeong-ja] Nước Mỹ 250 năm tuổi đã hiểu quá ít về nền văn minh Ba Tư 5.000 năm tuổi ③

Trong hai phần trước, chúng ta đã tìm hiểu vì sao Mỹ đánh giá sai Iran, cũng như những nền tảng lịch sử, tôn giáo và văn minh đã tạo nên sức mạnh nội tại của quốc gia Ba Tư này. Nhưng sau khi cuộc chiến kéo dài 106 ngày khép lại, một câu hỏi quan trọng hơn đang được đặt ra:

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Lịch sử cho thấy chiến tranh chưa bao giờ là chương cuối cùng. Điều quyết định tương lai của một quốc gia chính là cách họ tái thiết sau chiến tranh.

Sau Thế chiến II, điều làm thay đổi châu Âu không phải là những trận đánh cuối cùng, mà là Kế hoạch Marshall. Sau Chiến tranh Triều Tiên, điều đưa Hàn Quốc từ đống đổ nát trở thành nền kinh tế hàng đầu thế giới không phải là hiệp định đình chiến, mà là quá trình công nghiệp hóa, giáo dục và phát triển kinh tế kéo dài nhiều thập niên.
Với Iran cũng vậy. Chiến tranh đã kết thúc, nhưng công cuộc tái thiết mới thực sự bắt đầu.

◆ Một công trường tái thiết trị giá hàng trăm tỷ USD

Theo nhiều đánh giá quốc tế, quy mô tái thiết hậu chiến của Iran có thể vượt mức 300 tỷ USD.

Con số này bao gồm việc khôi phục các cơ sở dầu khí, nhà máy lọc dầu, hệ thống điện, cảng biển, sân bay, đường sắt, đường bộ, mạng viễn thông, khu công nghiệp, trung tâm dữ liệu và các dự án đô thị thông minh.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là Iran nhiều khả năng sẽ không chỉ dừng lại ở việc khôi phục những gì đã mất.
Giống như Saudi Arabia đang xây dựng siêu đô thị NEOM hay Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đang thúc đẩy chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo (AI), Iran cũng có thể tận dụng giai đoạn hậu chiến để xây dựng một mô hình phát triển mới phù hợp với thế kỷ XXI.

Nói cách khác, đây không chỉ là công cuộc phục hồi sau chiến tranh, mà còn là cơ hội để kiến tạo một quốc gia hiện đại hơn.

◆ Vì sao Hàn Quốc trở thành hình mẫu đáng chú ý?

Trong quá trình đó, Hàn Quốc có thể đóng vai trò đặc biệt.

Hiếm có quốc gia nào trên thế giới sở hữu câu chuyện phát triển ấn tượng như Hàn Quốc. Từ một đất nước từng trải qua chiến tranh và nghèo đói, Hàn Quốc đã vươn lên trở thành nền kinh tế hàng đầu thế giới, đi đầu trong các lĩnh vực công nghệ số, bán dẫn, AI và đổi mới sáng tạo.

Điều khiến nhiều quốc gia Trung Đông quan tâm không chỉ là công nghệ của Hàn Quốc, mà còn là kinh nghiệm phát triển.

Họ muốn tìm hiểu bằng cách nào Hàn Quốc vượt qua nghèo đói, xây dựng hệ thống giáo dục chất lượng cao, thúc đẩy công nghiệp hóa và đồng thời phát triển một xã hội dân chủ hiện đại.

Đó là những bài học mà nhiều quốc gia đang tìm kiếm trong hành trình phát triển của mình.

◆ Mối liên hệ lâu đời giữa Hàn Quốc và Iran

Ít người biết rằng quan hệ giữa Hàn Quốc và Iran có lịch sử sâu sắc hơn nhiều so với những gì thường được nhắc đến.
Các hiện vật có nguồn gốc Tây Á được tìm thấy tại cố đô Gyeongju của vương quốc Silla cho thấy từ hàng nghìn năm trước, các tuyến giao thương trên Con đường Tơ lụa đã kết nối bán đảo Triều Tiên với thế giới Ba Tư.

Thông qua các thương nhân, học giả và nghệ nhân, những giá trị văn hóa từ Trung Á và Ba Tư đã từng lan tỏa tới vùng đất Hàn Quốc ngày nay.

Trong thời hiện đại, hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1962 và nhanh chóng xây dựng mối quan hệ hợp tác kinh tế sâu rộng.

Iran cung cấp nguồn năng lượng quan trọng phục vụ quá trình công nghiệp hóa của Hàn Quốc, trong khi Hàn Quốc mang tới công nghệ, hạ tầng, ô tô, điện tử và kinh nghiệm phát triển kinh tế.

Các thương hiệu như Samsung Electronics, Hyundai Motor Group hay LG Electronics từng được người tiêu dùng Iran đánh giá rất cao.

Dù các lệnh trừng phạt quốc tế đã khiến quan hệ kinh tế song phương bị thu hẹp trong nhiều năm qua, nhưng nền tảng thiện cảm và sự tin cậy giữa người dân hai nước vẫn chưa mất đi.

◆ Đại lộ Tehran – biểu tượng đặc biệt giữa lòng Seoul

Một biểu tượng tiêu biểu cho mối quan hệ đó chính là đại lộ mang tên Tehran nằm giữa khu Gangnam của Seoul.
Năm 1977, để kỷ niệm quan hệ hữu nghị giữa Seoul và Tehran, tuyến đường này được đặt tên là "Teheran-ro" (Đại lộ Tehran).

Ngày nay, đây là trung tâm của ngành công nghệ thông tin, tài chính, khởi nghiệp và AI của Hàn Quốc.
Có lẽ rất ít nơi trên thế giới mà tên của một thủ đô nước ngoài lại trở thành biểu tượng cho trung tâm kinh tế và công nghệ của một quốc gia khác.

Theo một nghĩa nào đó, đây là sự tiếp nối của Con đường Tơ lụa trong thời đại mới.

Nếu ngày xưa những đoàn lữ hành vận chuyển lụa, gia vị, giấy và gốm sứ xuyên lục địa, thì ngày nay dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, chất bán dẫn và nội dung số đang trở thành những “hàng hóa” mới kết nối các nền văn minh.

Nếu ngày trước những đoàn lạc đà nối liền Đông và Tây, thì hiện nay cáp quang, vệ tinh và mạng internet đang đảm nhiệm vai trò đó.

◆ Từ Con đường Tơ lụa đến “Con đường AI”

Sự phát triển của công nghệ đang mở ra khả năng hình thành một “Con đường Tơ lụa số” mới.
Trong bối cảnh đó, Hàn Quốc và Iran có thể tìm thấy những cơ hội hợp tác mới dựa trên những thế mạnh bổ sung cho nhau.

Iran sở hữu vị trí địa chiến lược quan trọng, nguồn tài nguyên phong phú và một nền văn minh lâu đời. Hàn Quốc lại có thế mạnh về công nghệ, giáo dục, sản xuất tiên tiến và đổi mới sáng tạo.

Nếu biết tận dụng cơ hội hậu chiến, hai quốc gia hoàn toàn có thể cùng tham gia vào các lĩnh vực như hạ tầng số, thành phố thông minh, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch và logistics xuyên lục địa.

Trong một thế giới ngày càng kết nối, những cây cầu công nghệ có thể mang ý nghĩa không kém những tuyến thương mại cổ đại.

◆ Từ đối đầu đến cùng phát triển

Lịch sử từng chứng kiến những cuộc chiến tranh làm thay đổi số phận của nhiều dân tộc. Nhưng cuối cùng, điều quyết định tương lai vẫn là khả năng hợp tác sau xung đột.

Đối với Iran, thách thức hiện nay không còn là làm thế nào để tồn tại, mà là làm thế nào để phát triển.

Đối với cộng đồng quốc tế, câu hỏi không phải là ai thắng ai thua trong cuộc chiến vừa qua, mà là liệu Trung Đông có thể bước vào một giai đoạn ổn định và thịnh vượng hơn hay không.

Từ những tuyến thương mại cổ đại của Con đường Tơ lụa đến đại lộ Tehran giữa lòng Seoul ngày nay, lịch sử dường như đang gửi đi một thông điệp rõ ràng:

Sức mạnh thực sự của các nền văn minh không nằm ở khả năng chinh phục lẫn nhau, mà ở khả năng kết nối, hợp tác và cùng nhau tạo dựng tương lai.

Và có lẽ, sau tiếng súng của chiến tranh, đó mới là chương quan trọng nhất của câu chuyện Iran trong thế kỷ XXI.