Chính sách gia đình mới của Hàn Quốc: Hướng tới xã hội bao trùm, thích ứng với sự đa dạng của các mô hình gia đình

 
Trong xã hội hiện đại, khái niệm “gia đình” đang thay đổi nhanh chóng cùng với sự biến chuyển của đời sống xã hội. Nếu như trước đây gia đình thường được hiểu là tập hợp những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nhận con nuôi, thì ngày nay ngày càng xuất hiện nhiều hình thức sống đa dạng như hộ độc thân, cặp đôi chung sống không kết hôn hay các hộ gia đình không có quan hệ huyết thống.

Nhằm thích ứng với những thay đổi đó, Bộ Bình đẳng giới và Gia đình Hàn Quốc vừa công bố Kế hoạch cơ bản về gia đình khỏe mạnh lần thứ 5 giai đoạn 2026–2030, với tầm nhìn xây dựng một “xã hội hạnh phúc bao trùm mọi gia đình”.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của kế hoạch lần này là việc thúc đẩy hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách theo hướng phản ánh thực tế xã hội mới. Chính phủ Hàn Quốc dự kiến sửa đổi các quy định liên quan để tạo điều kiện cho những nhóm trước đây chưa được hưởng đầy đủ quyền lợi gia đình.

Cụ thể, chính phủ sẽ xem xét sửa đổi pháp luật để người cha chưa kết hôn cũng có thể trực tiếp đăng ký khai sinh cho con sinh ngoài giá thú. Đồng thời, các hộ gia đình sống chung không đăng ký kết hôn, người cao tuổi sống một mình và các mô hình gia đình mới khác cũng sẽ được tiếp cận nhiều hơn với các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Luật Gia đình Khỏe mạnh của Hàn Quốc được ban hành từ năm 2004, trong đó gia đình được định nghĩa là “đơn vị cơ bản của xã hội được hình thành bởi hôn nhân, huyết thống và nhận con nuôi”. Tuy nhiên, ngay từ thời điểm đó đã có nhiều ý kiến cho rằng định nghĩa này chưa phản ánh đầy đủ thực tế xã hội và có thể dẫn đến sự phân biệt đối xử đối với những mô hình gia đình khác. Năm 2005, Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Hàn Quốc từng kiến nghị sửa đổi khái niệm gia đình và đổi tên luật theo hướng trung lập hơn, song những nỗ lực cải cách khi đó chưa đạt được kết quả.

Trong khi đó, cơ cấu dân cư Hàn Quốc đang thay đổi mạnh mẽ. Theo số liệu năm 2024, số hộ gia đình chỉ có một người đã vượt 8 triệu hộ, chiếm 36,1% tổng số hộ gia đình – mức cao nhất từ trước đến nay. Bên cạnh đó, có khoảng 580.000 hộ gia đình gồm những người sống chung nhưng không có quan hệ huyết thống hoặc quan hệ pháp lý về gia đình.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh các chính sách hiện hành nhằm bảo đảm mọi công dân đều được tiếp cận các quyền lợi xã hội cơ bản, bất kể họ thuộc mô hình gia đình nào.

Giới chuyên gia nhận định, Kế hoạch cơ bản về gia đình khỏe mạnh không chỉ là một chương trình hỗ trợ gia đình đơn thuần mà còn là định hướng chính sách quan trọng phản ánh cách xã hội Hàn Quốc nhìn nhận sự đa dạng trong đời sống gia đình. Chính phủ cho biết kế hoạch mới được xây dựng nhằm ứng phó với những thay đổi nhanh chóng của môi trường gia đình trong 5 năm tới, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống cho tất cả các loại hình gia đình.

Trong thời gian tới, những nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau sẽ tiếp tục được thảo luận ở cấp xã hội trước khi cụ thể hóa thành luật pháp và chính sách thực tiễn. Tuy nhiên, việc mở rộng phạm vi hỗ trợ cho các mô hình gia đình đa dạng được xem là bước đi quan trọng nhằm xây dựng một xã hội công bằng và bao trùm hơn trong bối cảnh dân số và cấu trúc gia đình đang thay đổi sâu sắc.