Bộ trưởng Lao động Hàn Quốc kêu gọi xây dựng "khế ước xã hội mới" cho thời đại AI

Tại Hội nghị thường niên lần thứ 114 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) diễn ra ở thành phố Geneva, Bộ trưởng Việc làm và Lao động Hàn Quốc Kim Young-hoon đã nhấn mạnh sự cần thiết phải thúc đẩy một cuộc chuyển đổi công nghiệp lấy người lao động làm trung tâm, đồng thời kêu gọi xây dựng một “khế ước xã hội mới” phù hợp với thời đại trí tuệ nhân tạo (AI).

Phát biểu với tư cách Trưởng đoàn Chính phủ Hàn Quốc ngày 10/6 (giờ địa phương), Bộ trưởng Kim cho biết Hàn Quốc đang theo đuổi tầm nhìn xây dựng “một quốc gia nơi mọi người đều có thể làm việc và sống hạnh phúc”, trong đó trọng tâm là chiến lược “đại chuyển đổi công nghiệp có lao động đồng hành”.

Ông cho biết Chính phủ Hàn Quốc đang tăng cường nền tảng thể chế nhằm bảo đảm quyền lợi cơ bản cho mọi người lao động, bao gồm cả lao động nền tảng số (platform workers) và các hình thức lao động phi truyền thống đang ngày càng gia tăng trong nền kinh tế số.

“Chúng tôi đang mở rộng phạm vi áp dụng bảo hiểm việc làm và bảo hiểm tai nạn lao động để những người lao động không nằm trong quan hệ lao động truyền thống cũng được bảo vệ đầy đủ hơn,” ông nói.

Liên quan đến tác động của AI và chuyển đổi số đối với thị trường lao động, Bộ trưởng Kim cho biết Hàn Quốc đã xây dựng Kế hoạch cơ bản về ổn định việc làm trong quá trình chuyển đổi công nghiệp. Theo đó, Chính phủ sẽ triển khai hệ thống giám sát tác động việc làm của AI, tăng cường đào tạo nghề và học tập suốt đời, đồng thời hỗ trợ người lao động trung niên chuyển đổi nghề nghiệp trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng.

Ông nhấn mạnh rằng nhân loại hiện đang đối mặt đồng thời với nhiều thách thức lớn như đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và biến đổi khí hậu. Vì vậy, các giải pháp không thể đến từ một phía mà phải được xây dựng thông qua đối thoại và sự tham gia của tất cả các bên liên quan.

“Chỉ khi người lao động, doanh nghiệp và chính phủ cùng tham gia xây dựng lòng tin thì đổi mới công nghệ mới thực sự trở thành động lực phát triển vì con người,” ông khẳng định.

Đặc biệt, Bộ trưởng Kim cho rằng thành quả do AI tạo ra không nên tập trung vào một nhóm nhỏ mà cần được phân chia công bằng giữa người lao động và doanh nghiệp, giữa các tập đoàn lớn với các doanh nghiệp đối tác, cũng như giữa các khu vực trong xã hội.

“Theo tôi, vượt lên trên cuộc tranh luận giữa tái đầu tư hay tái phân phối, điều quan trọng là xây dựng cơ chế phân phối công bằng để từ đó tạo ra nguồn lực tái đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Đó chính là khế ước xã hội mới của thời đại AI,” ông nhấn mạnh.

Đây là lần thứ hai ông Kim phát biểu tại Đại hội đồng ILO. Trước đó, vào năm 2010, tại kỳ họp lần thứ 99 của ILO, ông từng tham dự và phát biểu với tư cách đại diện giới lao động. Sau 16 năm, ông trở lại diễn đàn này với vai trò đại diện Chính phủ Hàn Quốc.

Ông cũng đề cập đến quá trình phát triển dân chủ của Hàn Quốc khi cho rằng đất nước hiện nay cần mở rộng “nền dân chủ của quảng trường” sang “nền dân chủ tại nơi làm việc”, qua đó tăng cường tiếng nói và sự tham gia của người lao động trong quá trình hoạch định chính sách.

Bộ trưởng Kim đồng thời nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của Hàn Quốc trong cộng đồng quốc tế. Ông cho biết Hàn Quốc đã chuyển mình từ một quốc gia từng nhận hỗ trợ của thế giới thành một quốc gia có thể chia sẻ kinh nghiệm phát triển và trách nhiệm toàn cầu.

Trong lĩnh vực AI, Hàn Quốc đang hợp tác với ILO, các tổ chức quốc tế và các ngân hàng phát triển đa phương để xây dựng sáng kiến “Trung tâm AI toàn cầu” (Global AI Hub). Mục tiêu là tạo ra một nền tảng mở nhằm chia sẻ cơ hội và lợi ích từ công nghệ AI cho người lao động và các quốc gia trên toàn thế giới.

Kết thúc bài phát biểu, Bộ trưởng Kim dẫn lại tinh thần của tác phẩm “Khế ước xã hội” của nhà triết học Jean-Jacques Rousseau, cho rằng nhân loại đang đứng trước lựa chọn quan trọng: đặt phẩm giá con người hay hiệu quả và tốc độ làm trung tâm của sự phát triển công nghệ.

“Công nghệ của tương lai đã bắt đầu. Tôi hy vọng việc tìm kiếm một khế ước xã hội mới phù hợp với thời đại AI vì con người sẽ được khởi xướng từ chính diễn đàn ILO hôm nay,” ông nói.

Hội nghị ILO lần thứ 114 diễn ra tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở Geneva với sự tham dự của đại diện chính phủ, người sử dụng lao động và người lao động từ 187 quốc gia thành viên. Các chủ đề trọng tâm năm nay bao gồm kinh tế nền tảng số, việc làm chất lượng cao, đối thoại xã hội và bình đẳng giới tại nơi làm việc.