Lãi vay mua nhà lên 16%/năm, nhiều chủ nhà phải bán tài sản trả nợ

Thị trường bất động sản Việt Nam đang chứng kiến lượng hàng tồn kho tăng gần gấp đôi trong vòng một năm. Trong khi các doanh nghiệp địa ốc gặp khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm, ngày càng nhiều chủ nhà phải bán tài sản để trả nợ do không kham nổi chi phí lãi vay tăng cao. Giá nhà vượt quá khả năng chi trả cùng áp lực tài chính khiến cả lượng hàng tồn kho từ các dự án lẫn nhà ở rao bán gấp trên thị trường thứ cấp đều gia tăng.

Theo báo cáo thị trường bất động sản quý III của Bộ Xây dựng Việt Nam, được VnExpress dẫn lại ngày 20/10, lượng hàng tồn kho tăng tại 27 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố. Các doanh nghiệp bất động sản đang tồn kho khoảng 51.950 sản phẩm nhà ở và đất nền, tăng hơn 94% so với mức 26.717 sản phẩm cùng kỳ năm ngoái.

Trong số này có 15.319 căn hộ chung cư, 17.089 căn nhà riêng lẻ và 19.542 lô đất nền. Đáng chú ý, lượng đất nền tồn kho tăng 75% so với quý trước. Trong quý III, cả nước ghi nhận hơn 92.000 giao dịch bất động sản, giảm 8% so với quý II.
Tình trạng giao dịch ảm đạm thể hiện rõ tại TP.HCM và các địa phương lân cận như Đồng Nai, Tây Ninh. Theo công ty tư vấn bất động sản DKRA, trong tổng số 8.324 lô đất được đưa ra thị trường tại các khu vực này trong quý III, chỉ có 119 lô được giao dịch thành công, tương đương tỷ lệ tiêu thụ khoảng 1–2%. Tỷ lệ tiêu thụ nhà phố và biệt thự cũng chỉ đạt 7%, trong khi căn hộ chung cư đạt 26%.

◆ Lãi vay lên 16%, chủ nhà phải bán tài sản trả nợ

Không chỉ các doanh nghiệp địa ốc chịu áp lực từ lượng hàng tồn kho, nhiều người mua nhà bằng vốn vay cũng đang gặp khó khăn tài chính khi thời gian hưởng lãi suất ưu đãi kết thúc, khiến số tiền phải trả ngân hàng mỗi tháng tăng mạnh.

Một người đàn ông ngoài 30 tuổi sống tại TP.HCM cho biết, cách đây ba năm, anh vay khoảng 2,4 tỷ đồng để mua căn hộ rộng 72 m². Trong hai năm đầu, khoản vay được hưởng lãi suất ưu đãi 0%. Tuy nhiên, sau khi hết thời gian ưu đãi, lãi suất tăng lên 12,3%/năm, khiến số tiền trả nợ hằng tháng lên tới 35 triệu đồng.

Với tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 60 triệu đồng/tháng, áp lực chi tiêu ngày càng lớn. Cuối cùng, họ quyết định bán căn hộ để thanh toán khoản vay.

Một chủ nhà khác cũng rao bán căn hộ trị giá khoảng 12 tỷ đồng sau khi lãi suất khoản vay 6 tỷ đồng tăng lên 11,6%/năm. Với mức lãi suất này, riêng tiền lãi mỗi tháng đã lên tới khoảng 58 triệu đồng.

Theo khảo sát của DKRA tại 11 ngân hàng, lãi suất thả nổi đối với các khoản vay mua nhà dao động từ 14% đến 16%/năm, tùy điều kiện vay.

Trước áp lực trả nợ, một số chủ nhà đã giảm giá bán từ 15–20%. Trên các nền tảng giao dịch bất động sản trực tuyến, thậm chí xuất hiện những căn nhà được rao bán thấp hơn 30–40% so với mức giá chào bán ban đầu.

◆ Nghịch lý nhà bỏ trống, người dân vẫn khó mua nhà

Lượng bất động sản tồn kho tăng mạnh trong khi nhiều người vẫn không có nhà ở đang trở thành chủ đề được quan tâm tại Việt Nam. Nhiều ý kiến cho rằng nguyên nhân nằm ở mức giá quá cao so với thu nhập và cơ cấu nguồn cung chưa đáp ứng đúng nhu cầu thực tế.

Một độc giả bình luận dưới bài viết: “Nhà và đất không bán được vẫn còn nhiều, vậy tại sao vẫn có nhiều người không sở hữu được nhà? Có phải giá bất động sản đang quá cao so với thu nhập bình quân hay không?”.

Một ý kiến khác cho rằng thị trường đang thay đổi. Trước đây, nhiều người mua đất với kỳ vọng giá sẽ tăng, nhưng hiện nay người mua quan tâm nhiều hơn đến hạ tầng và tiện ích xung quanh. Những dự án thiếu trường học, bệnh viện hoặc kết nối giao thông thuận tiện khó thu hút người mua và có nguy cơ tồn kho kéo dài.

Tuy nhiên, không phải mọi dự án đều rơi vào tình trạng ế ẩm. Một độc giả cho biết gia đình đã khảo sát nhiều khu nhà ở và nhận thấy những dự án có cư dân sinh sống ổn định, tiện ích đầy đủ vẫn có sức tiêu thụ tốt.

◆ Cần tăng nguồn cung nhà ở vừa túi tiền

Các chuyên gia cho rằng cơ cấu nguồn cung thiên về phân khúc cao cấp là một trong những nguyên nhân khiến lượng hàng tồn kho tăng cao.

Ông Huỳnh Phước Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Kinh tế, Luật và Quản lý thuộc Đại học Kinh tế TP.HCM, nhận định phần lớn bất động sản tồn kho hiện nay tập trung ở phân khúc cao cấp, phục vụ mục đích đầu tư.

Trong khi đó, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) cho rằng các doanh nghiệp cần điều chỉnh giá bán, kể cả chấp nhận giảm một phần lợi nhuận, đồng thời mở rộng nguồn cung nhà ở giá trung bình và thấp để đáp ứng nhu cầu thực tế.

Diễn biến trên cho thấy vấn đề của thị trường không chỉ nằm ở số lượng nhà đất được đưa ra bán, mà còn ở khả năng chi trả của người dân và sự phù hợp giữa nguồn cung với nhu cầu nhà ở. Khi giá nhà vẫn ở mức cao và chi phí vay vốn gia tăng, việc giải phóng hàng tồn kho sẽ tiếp tục là thách thức đối với thị trường bất động sản Việt Nam.