Giải Nobel Vật lý trao cho Francis Halzen vì nghiên cứu quan sát neutrino, lần đầu sau 34 năm

Giải Nobel Vật lý năm 2026 đã được trao cho nhà vật lý người Bỉ Francis Halzen (82 tuổi), người đã có những đóng góp lớn cho nghiên cứu quan sát neutrino (hạt trung tính).
 
Việc nhận giải Nobel Vật lý một mình là điều hiếm thấy. Đây là lần đầu tiên sau 34 năm kể từ khi nhà vật lý người Pháp gốc Ba Lan Georges Charpak nhận giải vào năm 1992 nhờ phát minh ra máy dò tỷ lệ đa chiều.
 
Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố vào ngày 6 tháng 10 (theo giờ địa phương) rằng họ quyết định trao giải Nobel Vật lý cho Halzen vì những đóng góp quyết định cho đài quan sát neutrino IceCube và phát hiện neutrino năng lượng cao có nguồn gốc từ thiên văn học.
 
Tổng giải thưởng cho giải Vật lý năm nay là 12 triệu kronor Thụy Điển (khoảng 16 tỷ 100 triệu đồng), và Halzen sẽ nhận toàn bộ số tiền này với tư cách là người nhận giải duy nhất.
 
Halzen hiện là trưởng nhóm nghiên cứu tại đài quan sát neutrino IceCube nằm ở trạm nghiên cứu Nam Cực Amundsen-Scott.
 
Đài quan sát này đã hoạt động từ năm 2010 và là thiết bị phát hiện neutrino lớn nhất thế giới.
 
Ông hiện cũng là giáo sư danh dự tại Đại học Wisconsin-Madison ở Mỹ.
 
Chủ tịch Ủy ban Giải Nobel Vật lý Mark Pierce đánh giá rằng sự kiên trì và tầm nhìn của Halzen đã mở ra một loại hình thiên văn học mới.
 
Ủy ban cho biết việc quan sát neutrino siêu năng lượng từ vũ trụ đã mở ra con đường để xác định những hiện tượng vũ trụ chưa được biết đến cho đến nay.
 
Công bố danh sách người nhận giải Nobel năm nay bắt đầu từ ngày 5 tháng 10 với giải Sinh lý học và Y học, tiếp theo là giải Vật lý vào ngày 6 tháng 10. Các giải thưởng còn lại sẽ được công bố vào ngày 7 tháng 10 cho giải Hóa học, ngày 8 tháng 10 cho giải Văn học, ngày 9 tháng 10 cho giải Hòa bình, và ngày 12 tháng 10 cho giải Kinh tế.