Elena Ko (55 tuổi), người Triều Tiên thế hệ thứ ba, trả lời một cách tự tin khi đứng trước khung cảnh của Astana, Kazakhstan:
"Tôi là người Hàn Quốc nhưng suy nghĩ như người Kazakhstan."
Cô Ko giữ gìn các truyền thống Hàn Quốc và gần gũi với cộng đồng người Triều Tiên địa phương. Cô thường trở về Seoul khoảng một lần mỗi năm.
Tuy nhiên, nơi hình thành cuộc sống của cô là Kazakhstan.
Cô đã sinh ra, học tập và bắt đầu sự nghiệp tại đây. Cô đã xây dựng gia đình và nuôi hai cô con gái.
Cô Ko tự hào về việc mình sinh ra tại Kazakhstan và coi đây là quê hương của mình.
Tuy nhiên, tổ tiên của cô không có quyền lựa chọn như vậy.
Năm 1937, chính quyền Stalin đã cưỡng bức di dời người Hàn Quốc sống tại vùng Viễn Đông của Liên Xô đến Trung Á. Lý do mà chính phủ Liên Xô đưa ra là họ có thể bị lợi dụng cho các hoạt động gián điệp của Nhật Bản.
Hàng chục ngàn hộ gia đình đã phải rời bỏ nơi ở của mình.
Mọi người bị đưa lên tàu và chuyển đến những vùng đất xa lạ hàng nghìn kilomet.
Cuộc sống của gia đình cô Ko cũng bắt đầu như vậy.
▲ "Họ đã đến một đồng cỏ trống rỗng"
Theo hồ sơ của Liên Xô, tính đến ngày 25 tháng 10 năm 1937, có 36.442 hộ gia đình người Hàn Quốc, tương đương 171.781 người, đã rời khỏi vùng Viễn Đông của Liên Xô bằng 124 chuyến tàu.
Trong số đó, 95.256 người dự kiến sẽ được gửi đến Kazakhstan, 76.525 người đến Uzbekistan. Sau này, số người Hàn Quốc thực sự định cư tại Kazakhstan được ghi nhận là 95.427 người.
Tuy nhiên, đối với cô Ko, lịch sử di cư cưỡng bức không chỉ là những con số mà là những hình ảnh được truyền lại trong gia đình.
"Gia đình tôi đã nói rằng họ đã đến một đồng cỏ trống rỗng mà không có gì cả," cô chia sẻ.
Sau một hành trình dài trên tàu, họ không có nơi định cư thích hợp. Vấn đề đầu tiên cần giải quyết ở vùng đất xa lạ là làm thế nào để tồn tại.
Câu chuyện mà cô Ko nghe từ gia đình không chỉ chứa đựng nỗi đau của di cư cưỡng bức mà còn có một ký ức khác.
Đó là lòng tốt của người Kazakhstan.
Người dân địa phương đã chào đón phụ nữ và trẻ em, chia sẻ thức ăn với họ, mặc dù họ cũng đang sống trong hoàn cảnh khó khăn.
"Tổ tiên của chúng tôi đã sống sót nhờ lòng tốt của người Kazakhstan. Chính vì vậy mà chúng tôi vẫn còn sống đến hôm nay. Chúng tôi sẽ không bao giờ quên lòng tốt đó," cô nói.
Nhà nước Liên Xô đã buộc họ phải sống ở đâu. Nhưng những người dân nơi đây đã đưa tay ra giúp đỡ những người di cư mới đến.
Cuộc sống sau đó đã được những người còn lại ở đó tự xây dựng.
Họ đã làm việc và xây dựng nhà cửa. Trẻ em ra đời và đến trường.
Đối với thế hệ đầu tiên, Kazakhstan là nơi họ bị gửi đến mà không có sự lựa chọn.
Đối với thế hệ tiếp theo, nơi đây trở thành quê hương. Đối với thế hệ sau nữa, nơi đây là nơi họ học tập, làm việc và xây dựng gia đình.
Vùng đất bị cưỡng bức gửi đến đã trở thành nơi họ sinh sống.
Đến thế hệ của cô Ko, nơi đây đã trở thành quê hương.
▲ Nỗ lực sinh tồn đã mang lại sự thay đổi
Trong khoảng 90 năm qua, cộng đồng người Triều Tiên cũng đã thay đổi rất nhiều.
Theo cuộc điều tra dân số năm 2021 tại Kazakhstan, có 118.450 người Triều Tiên, tăng khoảng 18% so với năm 2009, chiếm khoảng 0,6% tổng dân số.
Cộng đồng người Triều Tiên không biến mất, nhưng hình thức của họ đã khác biệt rất nhiều so với những ngày đầu di cư cưỡng bức.
Một trong những thay đổi rõ rệt nhất là đô thị hóa.
Tính đến năm 2021, khoảng 87% người Triều Tiên sống ở khu vực đô thị. Cộng đồng từng sống chủ yếu ở các làng nông nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp của Liên Xô giờ đây chủ yếu sinh sống tại các thành phố.
Sự thay đổi về ngôn ngữ cũng phản ánh sự thay đổi qua các thế hệ.
Trong cuộc điều tra, 41,6% người Triều Tiên cho biết ngôn ngữ dân tộc của họ là tiếng mẹ đẻ. Tuy nhiên, con số này không có nghĩa là khả năng nói tiếng Hàn. Đây là câu hỏi về việc họ nhận thức ngôn ngữ nào là tiếng mẹ đẻ của mình.
Điều này cho thấy rằng nguồn gốc dân tộc của người Triều Tiên và ngôn ngữ họ sử dụng hàng ngày không còn nhất thiết phải trùng khớp.
Việc sử dụng nhiều ngôn ngữ cũng trở nên tự nhiên hơn.
Trong một mục điều tra riêng, hơn hai phần ba người Triều Tiên cho biết họ sử dụng ít nhất hai ngôn ngữ.
"Người Triều Tiên ở Kazakhstan thực sự khác với người Hàn Quốc sống ở Hàn Quốc," cô Ko nói.
Đối với cô, từ "khác" không có nghĩa là "mất đi".
Gia đình cô vẫn giữ gìn các truyền thống Hàn Quốc. Các tổ chức người Triều Tiên địa phương cũng tổ chức các lễ hội và chương trình văn hóa, duy trì mối quan hệ với Hàn Quốc.
"Chúng tôi cố gắng giữ gìn văn hóa và truyền thống Hàn Quốc," cô nói.
Ẩm thực cũng mang dấu ấn của thời gian mà người Triều Tiên đã trải qua.
Những người Hàn Quốc đầu tiên đến Trung Á vào năm 1937 không thể làm món ăn như trước đây. Nguyên liệu mà họ sử dụng ở Viễn Đông Liên Xô không thể tìm thấy ở Kazakhstan.
"Trước đây, không có nguyên liệu để làm món ăn Hàn Quốc. Nếu có, cũng rất khó để tìm," cô nói. "Vì vậy, chúng tôi phải sử dụng nguyên liệu có sẵn ở Kazakhstan."
Họ đã chế biến món ăn từ những nguyên liệu có thể tìm thấy.
Họ đã học ngôn ngữ mới và quen với lối sống địa phương.
Ngày nay, ở Kazakhstan, việc tìm kiếm nguyên liệu Hàn Quốc không còn khó khăn, nhưng món ăn của người Triều Tiên đã thay đổi qua thời gian.
Sự thay đổi này không có nghĩa là sự biến mất.
Văn hóa người Triều Tiên đã tiếp tục tồn tại, hòa quyện với môi trường mới.
Họ đã sống sót và thay đổi, nhưng vẫn giữ được bản sắc người Triều Tiên.
▲ "Tôi hạnh phúc vì là một phần của Kazakhstan"
Kinh nghiệm của cô Ko không thể đại diện cho toàn bộ người Triều Tiên tại Kazakhstan.
Dù cùng là người Triều Tiên, nhưng cảm giác về bản sắc và sự gắn kết với xã hội có thể khác nhau tùy theo quốc gia sinh ra và thế hệ.
Nghiên cứu của giáo sư xã hội học Yoon In-jin tại Đại học Quốc gia Hàn Quốc, công bố vào năm 2024, đã phân tích một cuộc khảo sát đối với 2.679 người Hàn Quốc sống ở 10 quốc gia vào tháng 10 năm 2022. Trong số đó, có 186 người từ Kazakhstan và 234 người từ Uzbekistan.
Nghiên cứu cho thấy mức độ hội nhập xã hội khác nhau tùy theo thế hệ và quốc gia cư trú.
Người Triều Tiên thế hệ đầu tiên ở Kazakhstan và Uzbekistan đã hội nhập vào hệ thống xã hội ở một mức độ nào đó, nhưng gặp khó khăn về mặt tâm lý.
Ngược lại, thế hệ tiếp theo ở Kazakhstan thể hiện mức độ hội nhập xã hội cao hơn trong nhiều lĩnh vực.
Cô Ko không coi mình là người Hàn Quốc sống ở một đất nước khác.
Nơi cô học tập và bắt đầu sự nghiệp cũng là Kazakhstan. Hai cô con gái của cô cũng lớn lên trong xã hội này.
"Tôi hạnh phúc vì là một phần của Kazakhstan," cô nói.
Nghiên cứu được công bố trong tạp chí quốc tế 'Nationalities Papers' vào năm 2026 cũng cho thấy xu hướng tương tự.
Nhóm nghiên cứu đã khảo sát 4.000 người trên toàn Kazakhstan, trong đó có 160 người Triều Tiên. Họ cũng thực hiện phỏng vấn sâu với 250 người.
53% người Triều Tiên cho biết họ cảm thấy bản sắc công dân thường xuyên hơn bản sắc dân tộc.
Chỉ 29% cho biết họ thường cảm thấy có sự gắn bó mạnh mẽ với dân tộc, là tỷ lệ thấp nhất trong nhóm khảo sát.
Trong khi đó, 80% tự hào về việc mình là công dân Kazakhstan.
Đối với cô Ko, nguồn gốc Hàn Quốc và bản sắc công dân Kazakhstan không phải là vấn đề phải chọn một trong hai.
Việc giữ gìn truyền thống Hàn Quốc và thăm Seoul không làm giảm đi cảm giác gắn bó với Kazakhstan.
Ngược lại, việc coi mình là công dân Kazakhstan không có nghĩa là cô phải xóa bỏ nguồn gốc Hàn Quốc của mình.
"Chúng tôi cảm thấy mình là một dân tộc," cô nói.
Hàn Quốc là quê hương của tổ tiên. Nhưng Kazakhstan là nơi cuộc sống của cô Ko được hình thành.
Quê hương của tổ tiên và quê hương của chính mình không nhất thiết phải giống nhau.
▲ Hướng về Hàn Quốc một lần nữa, nhưng không có nghĩa là 'trở về quê hương'
Sau 89 năm, người Triều Tiên đang thay đổi hướng di chuyển.
Một số hậu duệ của những người bị cưỡng bức từ vùng Viễn Đông Liên Xô đến Trung Á vào năm 1937 giờ đây đang hướng về Hàn Quốc.
Theo thống kê của Bộ Tư pháp, số lượng người mang quốc tịch Kazakhstan đang cư trú tại Hàn Quốc đã tăng từ 13.993 người vào năm 2021 lên 21.790 người vào năm 2025.
Số lượng người mang quốc tịch Uzbekistan cũng tăng từ 32.216 người lên 41.144 người trong cùng thời gian.
Số liệu này không phản ánh tổng số người mang quốc tịch Kazakhstan và Uzbekistan đang cư trú tại Hàn Quốc, mà chỉ là những người được chính phủ phân loại là người Hàn Quốc mang quốc tịch nước ngoài.
Tuy nhiên, rõ ràng là tính chất của sự di chuyển đã hoàn toàn thay đổi trong 89 năm qua.
Năm 1937, người Hàn Quốc không phải tự nguyện rời bỏ quê hương.
Họ không thể tự quyết định nơi sẽ đến hoặc liệu có thể trở về hay không.
Những hậu duệ ngày nay thì khác.
Họ đến Hàn Quốc để tìm việc làm, học tập và vượt biên để tìm kiếm cơ hội tốt hơn.
Việc đến Hàn Quốc không nhất thiết có nghĩa là "trở về quê hương".
Cô Ko cũng thường xuyên trở về Seoul khoảng một lần mỗi năm.
Sau đó, cô lại trở về Kazakhstan.
Hàn Quốc là nơi có nguồn gốc của cô, nhưng nơi cô sống và chờ đợi là Kazakhstan.
Hai cô con gái của cô đã đi xa hơn.
Cô con gái lớn đang theo học chương trình tiến sĩ tại Mỹ, trong khi cô con gái nhỏ đang học tập tại Hồng Kông.
Ý nghĩa của từ "di chuyển" đã hoàn toàn thay đổi trong một gia đình.
89 năm trước, việc di chuyển của tổ tiên họ là một cuộc trục xuất không thể lựa chọn.
Còn đối với thế hệ ngày nay, việc di chuyển trở thành một sự lựa chọn để học tập, làm việc và tìm kiếm cuộc sống tốt đẹp hơn.
"Tôi là người Hàn Quốc nhưng suy nghĩ như người Kazakhstan."
Vùng đất mà tổ tiên họ đã đến mà không có sự lựa chọn giờ đây đã trở thành nơi mà hậu duệ tự nguyện trở về.
* Bài viết này được dịch tự động bằng AI.
Joonha Yoo
joonhayoo94@ajupress.com
© Bản quyền thuộc về Thời báo Kinh tế AJU & www.ajunews.com: Việc sử dụng các nội dung đăng tải trên vietnam. kyungjeilbo.com phải có sự đồng ý bằng văn bản của Aju News Corporation.