Tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc không hề biến mất. Trong suốt thời gian dài, nó không phải là tôn giáo quốc gia, không có kinh điển hệ thống và đã bị coi là mê tín dưới danh nghĩa hiện đại hóa. Tuy nhiên, tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc đã kiên trì tồn tại. Nó vẫn hiện hữu trong các đền thờ thần núi trên núi, trong các đền thờ làng, trong âm điệu của các điệu múa và bài hát dân gian, cũng như trong văn hóa cúng bái vào dịp Tết và Trung thu. Dù tên gọi đã thay đổi và hình thức đã khác, nhưng tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc vẫn sống trong tâm hồn người Hàn Quốc như một ngôn ngữ tâm linh cổ xưa kết nối tự nhiên với con người, tổ tiên với hậu duệ, sự sống với cái chết.
Nguyên nhân đầu tiên khiến tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc tồn tại là vì nó không phải là một tôn giáo có giáo lý mà là tôn giáo của cuộc sống. Con người sinh ra, bệnh tật, yêu thương, chia ly và chết đi. Trong quá trình đó có niềm vui nhưng cũng có nỗi buồn, có thành công nhưng cũng có sự bất công. Tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc đã tiếp nhận những giọt nước mắt, nỗi sợ hãi, hy vọng và nỗi uất ức của con người ngay tại những nơi đó. Khi một đứa trẻ ra đời, người ta cầu nguyện với Thần Ba, khi bệnh tật ập đến, người ta cúng lễ, và khi gia đình gặp bất hạnh, người ta cầu khẩn tổ tiên. Tín ngưỡng dân gian là sự an ủi của cuộc sống trước khi có triết lý trừu tượng.
Thứ hai, tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc không phân chia tự nhiên và con người. Núi không chỉ là núi mà còn là chỗ ngồi của thần núi, nước không chỉ là nước mà còn là thế giới của vua rồng, và các vì sao không chỉ là trang trí trên bầu trời mà còn là trật tự của Thất Tinh. Người Hàn Quốc không chỉ nhìn tự nhiên như một đối tượng để chinh phục. Tự nhiên là một thực thể cần sống chung, vừa phải kính trọng vừa phải sợ hãi. Do đó, tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc mang tính sinh thái. Nguyên nhân mà tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc có thể được đọc lại trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu và thảo luận về nền văn minh sinh thái ngày nay cũng nằm ở đây.
Thứ ba, tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc là tôn giáo của cộng đồng. Lễ cúng không phải là nghi thức của một cá nhân. Người dân trong làng cùng nhau tụ họp, chia sẻ thức ăn, hát và múa, cùng nhau giải tỏa những lo âu của cộng đồng. Lễ cúng làng, lễ cúng thần làng, lễ cúng thần sao và lễ cúng mùa màng không chỉ đơn thuần là phép thuật mà còn là nghi lễ xã hội kết nối lại cộng đồng. Nếu nói theo cách hiện đại, đó là một nền văn hóa tổng hợp kết hợp giữa chữa lành, lễ hội, tư vấn và phục hồi cộng đồng. Vì vậy, trong lễ cúng có cả nước mắt và tiếng cười, có cái chết nhưng cũng có sức sống muốn tiếp tục sống.

So với các tín ngưỡng dân gian trên thế giới, sự độc đáo của tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc càng rõ ràng hơn. Tín ngưỡng dân gian ở Siberia, Mông Cổ và Trung Á gắn liền với bầu trời và linh hồn, thế giới du mục. Tín ngưỡng dân gian của người bản địa châu Mỹ gắn liền với đất và động vật, tâm linh của cộng đồng bộ lạc. Tín ngưỡng dân gian Đông Nam Á kết hợp với rừng rậm, linh hồn tổ tiên và tín ngưỡng bảo vệ làng. Tất cả các tín ngưỡng này đều là những nỗ lực văn minh lâu đời của con người để giao tiếp với thế giới vô hình. Tuy nhiên, tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc lại kết hợp mạnh mẽ với nỗi uất ức và giải thoát, ký ức tổ tiên, thờ cúng núi và nghi lễ cộng đồng.
Đặc biệt, cốt lõi của tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc là giải tỏa nỗi uất ức. Những cái chết bất công, nỗi buồn không thể giải tỏa, những nỗi đau không thể nói ra không bị chôn vùi. Lễ cúng ở Hàn Quốc gọi tên những nỗi uất ức đó, hát, khóc, múa và giải tỏa chúng. Đó chính là giải thoát. Nước mắt và nụ cười trong văn hóa Hàn Quốc, sức mạnh để tiếp tục ăn uống, làm việc và mơ ước ngay cả trong bi kịch không thể tách rời khỏi tinh thần giải thoát này. Tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc không chỉ là nghi thức dành cho người đã khuất mà còn là nghi thức của sự sống, giúp người sống tiếp tục sống.
Khi so sánh với Shinto Nhật Bản, có thể thấy cả điểm tương đồng và khác biệt. Shinto tôn thờ các kami (thần) trong tự nhiên. Họ tin rằng thần thánh hiện hữu trong núi, sông, đá, cây, gió và mưa. Ở điểm này, cả Shinto và tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc đều coi tự nhiên là thiêng liêng. Tuy nhiên, trong khi Shinto hình thành trật tự cộng đồng thông qua các không gian và lễ hội được quy định như đền thờ và matsuri, tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc lại tiếp cận trực tiếp hơn với nỗi uất ức và đau khổ của con người thông qua lễ cúng và tín ngưỡng làng, tín ngưỡng tổ tiên. Nếu Shinto thể hiện sự thiêng liêng của tự nhiên qua các nghi lễ trong sạch và thanh khiết, thì tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc thể hiện qua nước mắt, điệu nhảy, bài hát, thức ăn và giải thoát.
Nói cách khác, trong khi Shinto nhấn mạnh trật tự của thần thánh trong tự nhiên, tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc nhấn mạnh tâm linh giải tỏa nỗi đau của con người, tổ tiên và tự nhiên. Nếu thẩm mỹ của Shinto là sự thanh tịnh và tiết chế, thì thẩm mỹ của tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc là giải thoát và sự sống. Nếu Shinto là một tôn giáo đưa con người vượt qua ranh giới vào thế giới thần thánh trước mặt đền thờ, thì tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc là tôn giáo nơi người sống và người chết, con người và thần thánh, quá khứ và hiện tại gặp gỡ nhau tại lễ cúng. Sự khác biệt này tạo nên cá tính sâu sắc cho tâm linh của hai quốc gia.
Tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc đã gặp gỡ Phật giáo, Nho giáo và Đạo giáo. Thần núi và Thất Tinh đã vào trong chùa, tín ngưỡng tổ tiên đã kết hợp với nghi lễ Nho giáo, và tư tưởng tiên nhân Đạo giáo cùng tín ngưỡng dân gian đã mở rộng thế giới của tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc. Đặc điểm của lịch sử tôn giáo Hàn Quốc là sự hòa hợp hơn là loại bỏ. Khi tôn giáo ngoại lai xuất hiện, nó không hoàn toàn đẩy lùi tín ngưỡng bản địa mà tiếp nhận theo cách Hàn Quốc. Do đó, Phật giáo Hàn Quốc đã bao gồm các đền thờ thần núi và Thất Tinh, Nho giáo Hàn Quốc đã trở thành tôn giáo trong cuộc sống thông qua nghi lễ tổ tiên và văn hóa hiếu thảo, và tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc đã đóng vai trò như một gốc rễ kết nối tất cả những điều này.
Ý nghĩa của tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc trong xã hội hiện đại càng được đọc lại một cách mới mẻ. Khoa học và công nghệ đã mang lại sự tiện lợi to lớn cho con người, nhưng không thể hoàn toàn giải quyết nỗi cô đơn, cảm giác mất mát, nỗi sợ cái chết và sự trống rỗng trong cuộc sống. Ngay cả trong thời đại AI, con người vẫn cần sự an ủi. Dù thuật toán có tính toán mọi thứ, nhưng không thể thay thế cho nước mắt, nỗi uất ức, ký ức và nỗi nhớ của con người. Vì vậy, bản chất của tín ngưỡng dân gian vẫn còn giá trị đến ngày nay. Đó không phải là một kỹ thuật dự đoán tương lai, mà là một cách chữa lành cổ xưa, nơi con người có thể nói về vết thương của mình và cộng đồng lắng nghe.
Sự hồi sinh của tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc trong văn hóa K- cũng không phải là ngẫu nhiên. K-pop, phim truyền hình, điện ảnh, hoạt hình, trò chơi và webtoon đang diễn giải lại các biểu tượng truyền thống của Hàn Quốc. Hổ, thần chết, ma quỷ, bùa chú, thần núi, lễ cúng, tinh thần uất ức và giải thoát đang trở thành những câu chuyện mà người dân toàn cầu có thể hiểu trong nội dung hiện đại. Đây không chỉ là sự hồi sinh đơn giản của tín ngưỡng dân gian. Đó là quá trình tái sinh của trí tưởng tượng và tâm linh cổ xưa của người Hàn Quốc bằng ngôn ngữ của thời đại số. Trong quá khứ, lễ cúng đã tập hợp người dân trong làng, thì ngày nay, nội dung K- đang mời gọi mọi người trên toàn thế giới vào một câu chuyện chung.
Cuối cùng, khi kết thúc bộ ba về tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc, chúng ta hướng tới một con đường tâm linh lớn hơn của châu Á. Ấn Độ giáo đã nói về trật tự vũ trụ vĩ đại và thần thánh bên trong con người. Phật giáo đã chỉ ra nguyên nhân của khổ đau và mở ra con đường từ bi và giải thoát. Zoroastrianism đã nhấn mạnh sự lựa chọn đạo đức của con người trong cuộc chiến giữa thiện và ác. Đạo giáo đã dạy rằng con người không nên chống lại dòng chảy của tự nhiên bằng trí tuệ vô vi. Nho giáo đã thiết lập mối quan hệ con người và đạo đức cộng đồng, con đường tự hoàn thiện. Shinto Nhật Bản đã thể hiện sự thiêng liêng trong tự nhiên và văn hóa thanh tẩy. Và tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc đã thể hiện tâm linh giải thoát kết nối trời và đất, tự nhiên và con người, tổ tiên và hậu duệ, người sống và người chết.
Tâm linh châu Á không thể được giảm thiểu thành một giáo lý duy nhất. Đó là cách nhìn về vũ trụ, thái độ đối với con người và cách sống yêu thương tự nhiên và cộng đồng. Ấn Độ đã suy nghĩ về vũ trụ, Trung Quốc đã thiết lập đạo và lễ, Ba Tư đã đặt câu hỏi về trật tự đạo đức giữa thiện và ác, Nhật Bản đã nhìn thấy sự thiêng liêng trong tự nhiên, và Hàn Quốc đã giải tỏa nỗi đau của cuộc sống trong lễ cúng. Mặc dù khác nhau, nhưng ở một khía cạnh sâu sắc, tất cả đều đặt ra câu hỏi về cách con người nên sống, làm thế nào để cùng tồn tại với tự nhiên, và làm thế nào để đứng dậy một lần nữa trước cái chết và khổ đau.
Tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc trả lời câu hỏi đó như sau. Con người không đơn độc. Núi, sông, sao, gió, tổ tiên và hậu duệ, làng và cộng đồng đều ở bên nhau. Nỗi buồn không phải là điều cần giấu diếm mà là điều cần giải tỏa, cái chết không phải là điều cần quên mà là điều cần nhớ, và cuộc sống không phải là sự cô lập mà là sự kết nối. Đây chính là lý do tại sao tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc đã sống sót qua hàng ngàn năm cho đến ngày nay.
Tín ngưỡng dân gian là một trong những tâm linh cổ xưa nhất của người Hàn Quốc. Nó không phải là một di sản của nền văn minh trước đó mà là cảm giác sống tạo nên nền tảng của nền văn minh. Tâm hồn sợ hãi và yêu thương tự nhiên, ký ức về tổ tiên, chia sẻ nỗi đau của cộng đồng, và mong muốn giải tỏa nỗi uất ức để tiếp tục sống đều nằm trong đó. Vì vậy, tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc không phải là quá khứ mà là hiện tại, không phải là mê tín mà là văn hóa, không phải là di sản cũ mà là tâm linh sâu sắc của người Hàn Quốc.
Tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc có một vị trí rất đặc biệt trong loạt bài về tâm linh châu Á. Nếu Ấn Độ giáo thể hiện chiều sâu của vũ trụ, Phật giáo thể hiện chiều sâu của tâm hồn, Zoroastrianism thể hiện chiều sâu của đạo đức, Đạo giáo thể hiện chiều sâu của tự nhiên, Nho giáo thể hiện chiều sâu của mối quan hệ con người, và Shinto thể hiện chiều sâu của sự thiêng liêng trong tự nhiên, thì tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc thể hiện chiều sâu của việc ôm ấp nỗi đau của cuộc sống. Đây chính là sự độc đáo của tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc. Tâm linh này cùng khóc khi con người khóc, mở lại con đường khi con người lạc lối, và giúp cộng đồng đứng dậy khi bị sụp đổ.
Cuối cùng, con đường của tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc là con đường hồi tưởng lại cách mà dân tộc Hàn Quốc đã hiểu về tự nhiên, con người và cộng đồng. Con đường này vừa giống với Shinto Nhật Bản vừa khác biệt, vừa hòa nhập với tín ngưỡng dân gian thế giới nhưng vẫn mang đậm bản sắc Hàn Quốc. Sự tôn kính đối với núi và bầu trời, ký ức về tổ tiên, giải tỏa nỗi uất ức và cứu sống cộng đồng là tâm linh cổ xưa này vẫn còn sống động trong văn hóa Hàn Quốc ngày nay.
Tâm linh châu Á không phải là một truyền thống đã chết. Đó là những trí tuệ cổ xưa mà nền văn minh ngày nay cần học hỏi lại. Khi công nghệ phát triển nhanh chóng, con người càng cần những gốc rễ sâu sắc hơn. Khi AI phát triển, con người càng cần sự an ủi và cộng đồng mang tính nhân văn hơn. Chính tại điểm đó, tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc lại lên tiếng với chúng ta. Đừng quên tự nhiên. Đừng quên tổ tiên. Đừng quên cộng đồng. Và hơn hết, đừng quay lưng với nỗi buồn của con người.
Đó chính là thông điệp cổ xưa nhưng cũng mới mẻ nhất mà tín ngưỡng dân gian Hàn Quốc để lại cho chúng ta.
※ Bài viết này được tạo ra bằng cách sử dụng AI và đã được biên tập viên xem xét.
* Bài viết này được dịch tự động bằng AI.
© Bản quyền thuộc về Thời báo Kinh tế AJU & www.ajunews.com: Việc sử dụng các nội dung đăng tải trên vietnam. kyungjeilbo.com phải có sự đồng ý bằng văn bản của Aju News Corporation.



