Trái cây nhập khẩu bùng nổ tại Việt Nam: Táo Mỹ, nho Mỹ ngày càng rẻ, áp lực cạnh tranh với trái cây nội địa gia tăng

 
Mặc dù được mệnh danh là "thiên đường trái cây nhiệt đới", Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của trái cây nhập khẩu. Nhờ tác động của các hiệp định thương mại tự do (FTA), thuế nhập khẩu giảm cùng với chi phí logistics ngày càng thấp, nhiều loại trái cây từ Mỹ, Trung Quốc, Australia hay New Zealand có giá bán dễ tiếp cận hơn, khiến nhu cầu tiêu dùng tăng nhanh.

Theo VnExpress, số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam cho thấy trong 5 tháng đầu năm nay, kim ngạch nhập khẩu rau quả đạt khoảng 1,3 tỷ USD, tăng 31% so với cùng kỳ năm ngoái. Mức tăng này vượt xa tốc độ tăng của xuất khẩu rau quả, chỉ đạt khoảng 20%.

Hiện nay, tại các chợ truyền thống, siêu thị và cửa hàng trái cây trên cả nước, người tiêu dùng có thể dễ dàng bắt gặp các loại táo Mỹ, nho Mỹ, cam Trung Quốc, kiwi New Zealand hay trái cây Australia được bày bán với số lượng lớn, ngay cả trong thời điểm nhiều loại trái cây nội địa đang vào mùa thu hoạch.

Đặc biệt, nho Mỹ hiện có nhiều chủng loại như nho xanh, nho đỏ và nho đen, với giá bán giảm khoảng 10-15% so với năm trước, dao động từ 130.000 đến 250.000 đồng/kg. Táo Mỹ và cam nhập khẩu cũng ngày càng phổ biến tại các siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các sàn thương mại điện tử.

Một người tiêu dùng tại TP. Hồ Chí Minh cho biết trước đây lựa chọn trái cây Mỹ khá hạn chế và giá cao, nhưng hiện nay chủng loại phong phú hơn trong khi giá bán đã giảm đáng kể.

Các tiểu thương cũng ghi nhận tỷ trọng trái cây nhập khẩu trong tổng doanh số ngày càng tăng. Một chủ cửa hàng trái cây tại chợ Phạm Văn Hai (TP. Hồ Chí Minh) cho biết khoảng một nửa lượng trái cây đang kinh doanh là hàng nhập khẩu. Theo người này, khách mua quà biếu thường ưu tiên trái cây nhập vì mẫu mã đồng đều, màu sắc đẹp và thời gian bảo quản dài hơn.

Sự gia tăng nhanh chóng của trái cây nhập khẩu được cho là nhờ hiệu quả của các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP và ACFTA. Nhiều mặt hàng được cắt giảm mạnh thuế nhập khẩu. Từ năm ngoái, thuế nhập khẩu đối với cherry Mỹ giảm từ 10% xuống còn 5%, trong khi thuế đối với táo Mỹ giảm từ 8% xuống 5%. Đối với trái cây Trung Quốc, nhiều sản phẩm cũng được hưởng thuế suất 0% nếu đáp ứng quy tắc xuất xứ.

Bên cạnh đó, hệ thống kho lạnh và vận chuyển ngày càng phát triển cùng với sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp nhập khẩu đã giúp giảm đáng kể chi phí lưu thông. Nhờ vậy, nhiều loại trái cây từng được xem là cao cấp nay đã trở thành mặt hàng tiêu dùng phổ biến.

Hiệp hội Rau quả Việt Nam dự báo kim ngạch nhập khẩu rau quả trong nửa đầu năm có thể đạt khoảng 1,6 tỷ USD. Nếu xu hướng hiện nay tiếp tục, tổng kim ngạch nhập khẩu cả năm có khả năng tiến sát mốc 4 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay.

Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh chóng của trái cây nhập khẩu cũng tạo áp lực không nhỏ đối với nông dân trong nước. Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, trong bối cảnh sản lượng trái cây tại khu vực phía Nam đang dồi dào, nguồn cung tăng mạnh do hàng nhập khẩu khiến giá nhiều loại trái cây nội địa giảm từ 20-50% so với những năm trước.

Trên các diễn đàn trực tuyến, người tiêu dùng Việt Nam bày tỏ nhiều quan điểm khác nhau.

Không ít ý kiến cho rằng trái cây Việt Nam vẫn có lợi thế vượt trội về hương vị và giá thành. Nhiều người khẳng định các loại chuối, đu đủ, ổi, xoài hay thanh long của Việt Nam vẫn là lựa chọn tốt nhất nhờ tươi ngon và phù hợp với khẩu vị người tiêu dùng.

Ở chiều ngược lại, nhiều người đánh giá tích cực việc giá trái cây nhập khẩu ngày càng hợp lý. Có ý kiến cho rằng trước đây táo Mỹ được xem là mặt hàng khá đắt đỏ, nhưng hiện nay người tiêu dùng bình thường cũng có thể dễ dàng mua sắm.

Một số ý kiến khác cho rằng cạnh tranh sẽ tạo động lực để ngành trái cây trong nước nâng cao chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh trên thị trường.

Bên cạnh đó, nhiều người cũng đề nghị các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra nguồn gốc xuất xứ, xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại và giả mạo xuất xứ nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như đảm bảo môi trường cạnh tranh công bằng cho nông sản Việt Nam.