Một nghiên cứu mới tại Mỹ cho thấy các cựu binh từng trực tiếp xử lý hoặc phun rải chất độc da cam (Agent Orange) trong Chiến tranh Việt Nam có nguy cơ mắc bệnh Parkinson cao hơn 99% so với những người không có hồ sơ phơi nhiễm. Kết quả cũng cho thấy nguy cơ mắc một số bệnh thoái hóa thần kinh khác tăng lên theo mức độ tiếp xúc với chất độc này.
Nghiên cứu do nhóm chuyên gia của Đại học Khoa học và Y tế Oregon (OHSU), đứng đầu là Giáo sư Gregory Scott, thực hiện. Kết quả được công bố ngày 17/11 trên tạp chí y khoa JAMA Neurology, sau khi nhóm nghiên cứu phân tích hồ sơ y tế của hơn 4,46 triệu cựu binh Mỹ từng phục vụ trong giai đoạn từ tháng 8/1964 đến tháng 5/1975.
Giáo sư Scott cho biết đây là nghiên cứu đầu tiên xác nhận ở nhóm cựu binh Mỹ tham chiến tại Việt Nam rằng nguy cơ mắc bệnh Parkinson tăng lên tương ứng với mức độ tiếp xúc chất độc da cam. Ông nhận định: “Theo một nghĩa nào đó, giờ đây chúng ta mới bắt kịp được lịch sử”.
Chất độc da cam là hỗn hợp hai loại thuốc diệt cỏ 2,4-D và 2,4,5-T. Trong quá trình sản xuất, chất 2,4,5-T được cho là đã bị nhiễm TCDD, một dạng dioxin có độc tính cao. Trong Chiến tranh Việt Nam, quân đội Mỹ đã sử dụng chất này trên diện rộng để phát quang cây cối và thảm thực vật trong rừng.
Trước đây, khả năng chất độc da cam làm tăng nguy cơ mắc Parkinson đã được đặt ra thông qua các nghiên cứu về phơi nhiễm thuốc trừ sâu trong nông nghiệp. Tuy nhiên, theo nhóm nghiên cứu, chưa có khảo sát quy mô tương tự trên các cựu binh Mỹ để kiểm chứng mối liên hệ này.
◆ Nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh tăng theo mức độ phơi nhiễm
Nhóm nghiên cứu đã phân tích hồ sơ bệnh án điện tử của 4.468.509 cựu binh, có độ tuổi trung bình 60,6. Dữ liệu được thu thập trong giai đoạn từ tháng 1/1999 đến tháng 12/2022, với thời gian theo dõi trung bình 12,5 năm kể từ khi bắt đầu có hồ sơ y tế.
Tình trạng phơi nhiễm chất độc da cam được xác định dựa trên hồ sơ trong danh sách đăng ký phơi nhiễm chất độc da cam của Bộ Cựu chiến binh Mỹ. Trong tổng số người tham gia nghiên cứu, có 1.035.210 người (chiếm 23,2%) được ghi nhận từng tiếp xúc với chất độc này. Trong đó, 7.600 người thuộc nhóm phơi nhiễm nghề nghiệp, tức từng trực tiếp xử lý, phun rải chất độc da cam hoặc tham gia các chiến dịch có sử dụng hóa chất này.
Kết quả cho thấy nhóm cựu binh có hồ sơ phơi nhiễm chất độc da cam có nguy cơ mắc bệnh Parkinson cao hơn 44% so với nhóm không có ghi nhận phơi nhiễm. Nguy cơ mắc chứng rối loạn hành vi giấc ngủ REM (RBD) cao hơn 78%, trong khi nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ thể Lewy (DLB) tăng 66%.
Đây đều là những bệnh có liên quan đến nhóm bệnh lý tích tụ alpha-synuclein (synucleinopathies), xảy ra khi protein alpha-synuclein tích tụ bất thường trong các tế bào thần kinh. Nhóm bệnh này bao gồm Parkinson, rối loạn hành vi giấc ngủ REM và sa sút trí tuệ thể Lewy. Xét tổng thể, nguy cơ mắc nhóm bệnh lý này ở những người từng phơi nhiễm chất độc da cam cao hơn 57% so với nhóm không có hồ sơ phơi nhiễm.
Đáng chú ý, ở nhóm 7.600 cựu binh từng trực tiếp xử lý hoặc phun rải chất độc da cam, nguy cơ mắc Parkinson cao hơn 99%, còn nguy cơ mắc chứng rối loạn hành vi giấc ngủ REM cao hơn 125% so với nhóm không phơi nhiễm.
Theo nhóm nghiên cứu, mối liên hệ mạnh hơn ở những người trực tiếp tiếp xúc hoặc phun rải hóa chất cho thấy nguy cơ mắc bệnh có thể thay đổi tùy theo mức độ phơi nhiễm.
Kết quả này vẫn được duy trì tương đối ổn định sau khi nhóm nghiên cứu tính đến các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh, như tuổi tác, giới tính, chủng tộc, dân tộc, tiền sử hút thuốc, chấn thương sọ não, tình trạng suy yếu thể chất và mức độ sử dụng dịch vụ y tế.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh đây là nghiên cứu quan sát dựa trên hồ sơ y tế, do đó chưa thể chứng minh chất độc da cam trực tiếp gây ra bệnh Parkinson hay các rối loạn thần kinh liên quan. Cần có thêm những nghiên cứu tiếp theo để làm rõ cơ chế sinh học đứng sau mối liên hệ này.
Tiến sĩ Lee Nielsen, Đại học Iowa, đồng tác giả liên hệ của nghiên cứu, cho biết các cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Việt Nam đã nhiều năm lên tiếng về nguy cơ mắc bệnh do phơi nhiễm chất độc da cam. Ông hy vọng kết quả nghiên cứu sẽ giúp họ cảm thấy những trải nghiệm và tiếng nói của mình được ghi nhận, lắng nghe.
Nguồn: JAMA Neurology, Gregory D. Scott và cộng sự, “Agent Orange Exposure and Diagnosis of Parkinson Disease and Related Disorders Among US Veterans”. Xem nghiên cứu gốc
© Bản quyền thuộc về Thời báo Kinh tế AJU & www.ajunews.com: Việc sử dụng các nội dung đăng tải trên vietnam. kyungjeilbo.com phải có sự đồng ý bằng văn bản của Aju News Corporation.





