Việt Nam theo dõi sát triển vọng quan hệ thương mại với Mỹ trước những thay đổi chính sách

Chuyên gia cho rằng khả năng điều chỉnh thuế quan trong ngắn hạn không lớn, đồng thời khuyến nghị Việt Nam chủ động đa dạng hóa các kênh hợp tác với Mỹ.

Việc đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang thu hút sự chú ý của giới quan sát quốc tế. Các chuyên gia Việt Nam nhận định sự thay đổi cán cân quyền lực tại Quốc hội Mỹ có thể tác động đến chính sách thuế quan và đàm phán thương mại, song định hướng hợp tác cơ bản giữa hai nước nhiều khả năng vẫn được duy trì.

Theo các hãng truyền thông Việt Nam như Tuổi Trẻ và Tiền Phong ngày 4/11 (giờ địa phương), đảng Dân chủ đã giành được đa số ghế tại cả hai viện trong cuộc bầu cử diễn ra ngày 3/11. NBC News đưa tin đảng này giành 222 ghế tại Hạ viện, vượt mốc 218 ghế cần thiết để chiếm đa số. Trong khi đó, The New York Times cho biết số ghế của đảng Dân chủ tại Thượng viện đã tăng lên 53.

Đảng Dân chủ cũng giành chiến thắng tại một số địa bàn vốn được xem là thành trì của đảng Cộng hòa. Tại bang Texas, ứng viên James Talarico đánh bại đối thủ Ken Paxton, giúp đảng Dân chủ lần đầu có thượng nghị sĩ đắc cử tại bang này sau 38 năm. Ở bang South Carolina, ứng viên Annie Andrews cũng giành chiến thắng trước một nghị sĩ đương nhiệm của đảng Cộng hòa.

Trước kết quả bầu cử, Tổng thống Donald Trump tuyên bố chấp nhận kết quả và sẵn sàng hợp tác với phe Dân chủ. Trong cuộc phỏng vấn với The New York Times, ông cho biết đã hoàn toàn chuẩn bị để đón nhận kết quả này, đồng thời bày tỏ tin tưởng hai đảng có thể tìm được tiếng nói chung.

◆ Khả năng điều chỉnh thuế quan trong ngắn hạn không lớn

Tại Việt Nam, giới chuyên gia đang theo dõi sát những tác động mà sự thay đổi quyền lực tại Quốc hội Mỹ có thể tạo ra đối với quan hệ thương mại và ngoại giao song phương. Một trong những nhận định đáng chú ý là dù đảng Dân chủ nắm đa số tại Quốc hội, việc thay đổi chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Trump trong thời gian ngắn sẽ không dễ dàng.

Tiến sĩ Quách Thị Huệ, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, đưa ra nhận định này tại hội thảo về cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ do báo Tiền Phong tổ chức ngày 1/11. Theo bà, sự đối đầu chính trị tại Mỹ có thể gia tăng, tập trung vào các vấn đề như ngân sách liên bang, trần nợ công, hoạt động điều tra và giám sát chính quyền cũng như những chính sách lớn.

Bà Huệ lưu ý rằng theo Hiến pháp Mỹ, Quốc hội có thẩm quyền áp thuế quan, nhưng một phần đáng kể quyền hạn này đã được trao cho Tổng thống. Vì vậy, việc sửa đổi chính sách thuế quan phải trải qua quy trình lập pháp, cần sự đồng thuận của Thượng viện và còn phải vượt qua quyền phủ quyết của Tổng thống.

“Do đó, dư địa điều chỉnh thuế quan sẽ rất hạn chế. Thuế quan nhiều khả năng vẫn tiếp tục được sử dụng như một công cụ đàm phán với các đối tác thương mại”, bà Huệ nhận định.

Tuy nhiên, chuyên gia này cho rằng việc đảng Dân chủ gia tăng ảnh hưởng tại Quốc hội có thể làm thay đổi cách thức Mỹ triển khai chính sách đối ngoại. Mục tiêu tổng thể của chính sách đối ngoại Mỹ có thể không thay đổi, nhưng đảng Dân chủ nhiều khả năng sẽ lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt hơn so với đảng Cộng hòa.

Trước những diễn biến này, Việt Nam cần chuẩn bị cho khả năng chính sách thuế quan và thương mại của Mỹ thay đổi, đồng thời mở rộng các lĩnh vực hợp tác. Bà Huệ nhấn mạnh Việt Nam nên tìm kiếm cơ hội hợp tác mới trong khoa học công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời tăng cường trao đổi với Quốc hội, chính quyền liên bang, doanh nghiệp và chính quyền các địa phương của Mỹ.

◆ Quan hệ Việt-Mỹ vẫn có nền tảng ủng hộ từ hai đảng

Giáo sư James Borton thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách đối ngoại, Đại học Johns Hopkins (Mỹ), cũng cho rằng kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể ảnh hưởng đến quan hệ Mỹ-Việt Nam.

Trong cuộc phỏng vấn qua email với báo Tiền Phong, ông nhận định ý nghĩa của cuộc bầu cử đối với Việt Nam không chỉ nằm ở những thay đổi trong chính trường Mỹ. Kết quả này còn có thể tác động đến vấn đề thuế quan, đàm phán thương mại, cách Washington tiếp cận Trung Quốc cũng như hợp tác an ninh rộng hơn tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Dù vậy, ông Borton nhấn mạnh quan hệ Mỹ-Việt Nam nhận được sự ủng hộ đáng kể từ cả hai đảng. Trong bối cảnh vai trò chiến lược và kinh tế của Việt Nam ngày càng gia tăng, những thay đổi trong cục diện chính trị tại Washington khó có thể làm đảo chiều định hướng căn bản trong quan hệ giữa hai nước.

Trên mạng xã hội Việt Nam, kết quả bầu cử Mỹ cũng nhận được nhiều ý kiến khác nhau. Một số người bày tỏ hy vọng những thay đổi sau bầu cử sẽ góp phần ổn định tình hình thế giới và cải thiện đời sống người dân. Có ý kiến cho rằng mọi động thái của Mỹ đều đang được cộng đồng quốc tế theo dõi sát sao. Một số người khác chúc mừng chiến thắng của đảng Dân chủ và đánh giá đây là tín hiệu tích cực đối với cả nước Mỹ lẫn thế giới.

Nhìn chung, giới chuyên gia Việt Nam cho rằng vấn đề đáng quan tâm không chỉ là sự thay đổi quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ, mà còn là những điều chỉnh có thể xuất hiện trong chính sách thuế quan và tiến trình đàm phán thương mại. Trong bối cảnh quyền áp thuế của Tổng thống vẫn được duy trì, Việt Nam cần chủ động ứng phó với rủi ro thương mại, đồng thời mở rộng và củng cố các kênh hợp tác với nhiều đối tác tại Mỹ.