Việt Nam đẩy nhanh chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện

Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi từ phương tiện sử dụng xăng, dầu sang xe điện, từ xe máy cá nhân đến xe buýt công cộng. Doanh số xe máy điện tăng mạnh, trong khi Hà Nội và TP.HCM mở rộng các tuyến xe buýt điện nhằm giảm khí thải và từng bước thay thế phương tiện chạy diesel.

Theo Bộ Xây dựng Việt Nam ngày 25/10, Chính phủ đang thúc đẩy mở rộng các vùng phát thải thấp tại đô thị, triển khai kiểm định khí thải xe máy và hỗ trợ phát triển phương tiện giao thông công cộng thân thiện với môi trường.

Hà Nội và TP.HCM dự kiến bắt đầu kiểm định khí thải xe máy từ ngày 1/7/2027. Các thành phố trực thuộc Trung ương khác sẽ áp dụng từ ngày 1/7/2028.

Hà Nội cũng đang thí điểm vùng phát thải thấp tại một số khu vực bên trong đường vành đai 1, đồng thời lên kế hoạch mở rộng phạm vi áp dụng đến các khu vực trong vành đai 2 và vành đai 3. TP.HCM cũng đang chuẩn bị triển khai mô hình này.

TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 chuyển toàn bộ ô tô, xe máy và xe tay ga phục vụ các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức sang sử dụng năng lượng thân thiện với môi trường.

Quá trình chuyển đổi đang diễn ra rõ nét trong lĩnh vực vận tải công cộng. Trong tháng này, Tổng công ty Vận tải Hà Nội (Transerco) đưa 94 xe buýt điện vào hoạt động trên 7 tuyến, từng bước thay thế xe buýt diesel. Ngày 8/10, tuyến xe buýt số 83 kết nối bến xe Gia Lâm với bến xe Hưng Yên được bổ sung 15 xe điện. Đến ngày 15/10, tuyến số 31 tiếp tục được đưa vào vận hành 15 xe buýt điện EB8 của VinFast, thay thế toàn bộ xe diesel trên tuyến.

Tại TP.HCM, phương tiện vận tải thân thiện với môi trường hiện chiếm khoảng 67,8% trong hệ thống giao thông thành phố. Chính quyền đặt mục tiêu chuyển toàn bộ xe buýt liên tỉnh sang xe điện trước ngày 1/1/2027.

Đầu tháng 10, hai tuyến xe buýt điện số 179 và 180 kết nối khu đô thị Vinhomes Grand Park với trung tâm thành phố đã đi vào hoạt động. Hai tuyến này được miễn phí đến hết năm. Thành phố cũng đang chuẩn bị mở thêm 22 tuyến xe buýt kết nối với các nhà ga metro số 1.

Xu hướng điện hóa giao thông đã lan tới các địa phương khác. Tỉnh Quảng Ninh bắt đầu vận hành 6 tuyến xe buýt điện miễn phí phục vụ học sinh, kết nối 22 cơ sở giáo dục tại các khu vực Hạ Long, Hồng Gai và Hà Tu. Các tuyến xe dự kiến phục vụ khoảng 2.000 học sinh.

 
◆ Xe máy điện tăng trưởng mạnh, VinFast mở rộng mạng lưới đổi pin

Bên cạnh giao thông công cộng, thị trường xe máy điện cũng tăng trưởng nhanh. Theo thống kê của các doanh nghiệp trong ngành, trong 9 tháng đầu năm nay, doanh số xe máy điện tại Việt Nam vượt 700.000 chiếc, tăng 95% so với cùng kỳ năm ngoái. Ngành này dự báo doanh số cả năm có thể đạt 1 triệu chiếc.

Trong khi đó, tổng lượng xe bán ra của 6 doanh nghiệp thuộc Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) đạt 2.054.213 chiếc trong cùng kỳ, tăng 7,7%. Xe máy chạy xăng vẫn chiếm phần lớn thị trường, nhưng tốc độ tăng trưởng doanh số xe điện đang vượt trội.

Theo Bộ Xây dựng, cứ 100 xe máy bán ra trong năm nay có 28 chiếc là xe điện. Tổng số xe máy điện đã đăng ký trên cả nước hiện đạt khoảng 3,5–4,1 triệu chiếc.

Để thúc đẩy thị trường, các doanh nghiệp đang đầu tư mở rộng hạ tầng sạc và đổi pin. VinFast phát triển các mẫu xe máy điện sử dụng pin có thể thay thế, hướng đến người dùng gặp khó khăn khi lắp đặt thiết bị sạc tại bãi đỗ xe chung cư. Khi pin cạn, người sử dụng có thể đổi pin tại điểm chuyên dụng thay vì chờ sạc đầy.

V-Green, đơn vị vận hành hạ tầng sạc thuộc hệ sinh thái VinFast, đã xây dựng khoảng 80.000 tủ đổi pin trên toàn quốc và dự kiến nâng số lượng lên 150.000 tủ vào cuối năm nay. Người dùng các mẫu xe máy điện đổi pin của VinFast còn được hưởng ưu đãi đổi pin miễn phí 20 lần mỗi tháng đến ngày 30/6/2028.

VinFast cũng đang mở rộng thị phần. Tại sự kiện “Tăng cường nội địa hóa và phát triển hệ thống nhà cung cấp năm 2026” gần đây, bà Thái Thị Thanh Hải, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup kiêm Phó Tổng giám đốc VinFast toàn cầu, cho biết xe máy điện VinFast đã chiếm 19% thị trường xe máy Việt Nam. Doanh nghiệp đặt mục tiêu vươn lên vị trí số một thị trường này vào năm 2027.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi khỏi phương tiện chạy xăng, dầu cũng đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ hạ tầng sạc, hệ thống đổi pin và mạng lưới giao thông công cộng. Tình trạng thiếu điểm sạc tại các khu chung cư và yêu cầu bảo đảm vận hành xe buýt ổn định vẫn là những vấn đề cần giải quyết để việc thay thế phương tiện truyền thống không ảnh hưởng đến nhu cầu đi lại của người dân.