Chứng khoán Việt Nam xuống đáy 2 tháng rưỡi, lo ngại làn sóng bán giải chấp do lãi suất tăng

Thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục đi xuống trước áp lực từ lãi suất tăng và làn sóng bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài. Trong bối cảnh dòng tiền vào thị trường suy yếu, gánh nặng từ các khoản vay ký quỹ ngày càng lớn, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ bán giải chấp và khiến thị trường tiếp tục giảm sâu.

Theo các phương tiện truyền thông địa phương, trong đó có VnExpress, VN-Index kết thúc phiên giao dịch ngày 12/10 ở mức 1.720,98 điểm, giảm 14,11 điểm, tương đương 0,81% so với phiên trước. Đây là mức đóng cửa thấp nhất trong khoảng hai tháng rưỡi, kể từ ngày 29/7, khi chỉ số đạt 1.704,68 điểm.

Đà giảm của thị trường chủ yếu chịu tác động từ nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup. Cả bốn mã thuộc nhóm này đồng loạt đi xuống. Riêng cổ phiếu Vingroup (VIC) kéo VN-Index giảm hơn 10 điểm, trong khi Vinhomes (VHM), doanh nghiệp phát triển bất động sản thuộc tập đoàn, khiến chỉ số mất thêm khoảng 4 điểm.

Tuy nhiên, diễn biến giữa các cổ phiếu không hoàn toàn đồng nhất. Trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE), số mã tăng giá là 154, nhỉnh hơn 148 mã giảm. Yuanta Securities Vietnam nhận định lực mua bắt đáy đã xuất hiện, nhưng chưa đủ lan tỏa để giúp toàn thị trường phục hồi.

Thanh khoản tiếp tục suy yếu, trong khi nhà đầu tư nước ngoài duy trì xu hướng bán ròng. Giá trị giao dịch trên HoSE đạt khoảng 13.000 tỷ đồng, chỉ bằng một nửa phiên liền trước. Khối ngoại bán ròng phiên thứ 14 liên tiếp, tập trung vào các cổ phiếu như Công ty Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) và Công ty Chứng khoán VIX (VIX), với lượng bán ra ở mỗi mã khoảng 4–5 triệu cổ phiếu.

◆ Lãi suất tăng khiến dòng tiền rời thị trường, áp lực vay ký quỹ gia tăng

Một trong những nguyên nhân gây sức ép lên chứng khoán Việt Nam là sự thay đổi trong lựa chọn đầu tư khi lãi suất tiền gửi ngân hàng tăng. Lợi suất tiết kiệm hấp dẫn hơn khiến một bộ phận nhà đầu tư cân nhắc chuyển tiền sang ngân hàng thay vì tiếp tục chấp nhận rủi ro trên thị trường cổ phiếu.

Trong báo cáo gần đây, công ty quản lý tài sản SGI Capital nhận định lãi suất tiền gửi ở mức cao đang cản trở dòng vốn mới chảy vào chứng khoán. Tâm lý của những nhà đầu tư tham gia thị trường trong giai đoạn lãi suất thấp cũng dần chuyển từ kỳ vọng sang thất vọng và lo ngại.

SGI Capital cảnh báo nếu lãi suất tiền gửi tiếp tục tăng, một bộ phận nhà đầu tư có thể rút khỏi thị trường, dẫn đến tình trạng bán giải chấp dây chuyền.

Thanh khoản thị trường đã cho thấy dấu hiệu suy giảm rõ rệt. Theo Công ty Chứng khoán Tiên Phong (TPS), trong tháng 9, VN-Index giảm 3,47% so với tháng trước, trong khi giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày giảm 6,41%, xuống còn 13.295 tỷ đồng. Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cũng cho biết thanh khoản trong tháng này đã xuống mức thấp nhất trong vòng 12 tháng.

Việc Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp vào ngày 21/9 cũng chưa đủ sức cải thiện tâm lý nhà đầu tư. Áp lực bán ròng từ khối ngoại vẫn tiếp diễn, trong khi nhà đầu tư trong nước có xu hướng đứng ngoài quan sát.

Trong tháng 9, khối ngoại bán ròng khoảng 4.830 tỷ đồng, gần gấp ba lần tháng trước đó. Đây cũng là tháng bán ròng thứ chín liên tiếp tính theo tháng.

Rủi ro còn gia tăng khi dư nợ cho vay ký quỹ duy trì ở mức cao. Khi nhà đầu tư sử dụng tiền vay để mua cổ phiếu và giá cổ phiếu giảm, họ có thể phải bổ sung tài sản bảo đảm hoặc bán bớt cổ phiếu để đáp ứng yêu cầu của công ty chứng khoán. Nếu tình trạng này xảy ra đồng thời trên nhiều tài khoản, hoạt động bán giải chấp có thể khiến giá cổ phiếu giảm sâu hơn, kéo theo những đợt bán tiếp theo.

Theo Công ty Chứng khoán Thiên Việt (TVS), trong tháng 9, chỉ có 5 trong tổng số 19 nhóm ngành ghi nhận mức tăng. Ngành dịch vụ tài chính giảm 10,8%, trong khi bất động sản giảm 4,4% và ngân hàng giảm 2,2%.

SGI Capital cho rằng áp lực dòng tiền có thể tiếp tục kéo dài trong quý IV. Nhu cầu trả nợ và thanh toán các khoản đầu tư thường tăng vào cuối năm. Nếu lãi suất tiền gửi tiếp tục đi lên, nhà đầu tư có thể ưu tiên giữ tiền mặt và gửi tiết kiệm thay vì rót vốn vào cổ phiếu.

Dù vậy, SGI Capital cho rằng đà giảm giá không đồng nghĩa mọi cổ phiếu đều mất sức hấp dẫn. Áp lực bán do gánh nặng nợ vay có thể tạo cơ hội cho nhà đầu tư dài hạn, nhưng không nên mặc định rằng một cổ phiếu đã trở nên rẻ chỉ vì giá giảm mạnh.

Một số công ty chứng khoán nhận định nếu VN-Index đánh mất ngưỡng hỗ trợ quan trọng 1.720 điểm, chỉ số có thể lùi về vùng 1.670 điểm.