Kinh tế ban đêm ở TP.HCM: Giữa nhu cầu vui chơi thâu đêm và nỗi lo mất ngủ của người dân

Theo tổng hợp từ VnExpress và một số cơ quan truyền thông địa phương ngày 7/10, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đã xây dựng dự thảo nghị quyết về kinh tế ban đêm. Dự thảo quy định, nếu hoạt động kinh tế ban đêm vi phạm pháp luật hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân, cơ quan quản lý sẽ đánh giá tình hình, tổ chức đối thoại với người dân và xem xét các biện pháp như điều chỉnh hoạt động, tạm dừng hoặc chấm dứt.

Đối với những khu vực, tuyến phố và điểm du lịch có khả năng tác động trực tiếp đến khu dân cư, chính quyền sẽ lấy ý kiến người dân và đánh giá tác động xã hội trước khi chỉ định hoặc triển khai thí điểm. Nội dung đánh giá bao gồm phạm vi hoạt động, loại hình kinh doanh, thời gian hoạt động, cùng các biện pháp kiểm soát tiếng ồn, xử lý rác thải, quản lý giao thông, bảo đảm an ninh và phòng cháy chữa cháy.

Dự thảo cũng phân loại các loại khiếu nại theo mức độ. Cháy nổ, tai nạn, bạo lực và các nguy cơ mất an toàn được xem là vấn đề khẩn cấp. Trong khi đó, tình trạng tiếng ồn kéo dài, lượng rác thải lớn, ùn tắc giao thông hoặc xung đột với người dân được xếp vào nhóm vấn đề nghiêm trọng.

Ủy ban nhân dân cấp phường, xã sẽ trực tiếp tiếp nhận phản ánh của người dân. Khi xảy ra xung đột giữa người dân và các cơ sở kinh doanh, chính quyền địa phương cũng sẽ tham gia đối thoại và hòa giải.

◆ Không chỉ là ăn uống, bia rượu trên đường phố

Động thái này phù hợp với định hướng trước đó của TP.HCM về việc phát triển kinh tế ban đêm thành một ngành kết hợp giữa văn hóa, du lịch và thương mại, thay vì chỉ đơn thuần mở rộng hoạt động ăn uống và giải trí về đêm.

Trước đó, tại cuộc họp với lãnh đạo quận 1 ngày 19/3, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được từng cho rằng việc uống bia tùy tiện trên vỉa hè quận 1 là không thể chấp nhận, làm ảnh hưởng đến hình ảnh đô thị và không thể xem đó là kinh tế ban đêm. Quận 1 là địa bàn có phố đi bộ Bùi Viện, một trong những điểm đến nổi tiếng nhất đối với du khách tại TP.HCM.

Ông nhấn mạnh kinh tế ban đêm không nên chỉ giới hạn ở đồ ăn đường phố và rượu bia, mà cần được phát triển theo hướng hiện đại, tạo ra các không gian văn hóa và thể hiện bản sắc của thành phố. Thực phẩm và đồ uống có thể là một phần của kinh tế ban đêm, nhưng cần tránh cách tổ chức mang tính tự phát và theo thói quen.

Thời điểm đó, quận 1 đang xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế ban đêm dựa trên các trục văn hóa - thương mại, không gian xanh và khu vực ven sông. Ông Nguyễn Văn Được cũng đề cập phương án thí điểm tại khu vực dọc sông Sài Gòn từ cầu Ba Son đến bến Nhà Rồng, cùng các tuyến đường Nguyễn Huệ và Lê Lợi.

Hiện TP.HCM đã hình thành các hoạt động kinh tế ban đêm tại nhiều khu vực như phố đi bộ Nguyễn Huệ và phố Tây Bùi Viện, tập trung vào ẩm thực và các hoạt động thương mại. Tuy nhiên, do phát triển riêng lẻ theo từng khu vực và loại hình kinh doanh, thành phố vẫn thiếu một cơ chế quản lý thống nhất.
 

◆ Khách quốc tế chi tiêu đáng kể, nhưng hạ tầng còn hạn chế

Kinh tế ban đêm đang đóng góp đáng kể vào hoạt động du lịch của TP.HCM. Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM, hơn 86% khách du lịch quốc tế sử dụng dịch vụ tại nhà hàng, khoảng 62% đến các quán pub và bar, trong khi khoảng 45% ghé các quán cà phê. Mức chi tiêu trung bình cho các hoạt động ban đêm của một khách quốc tế được khảo sát vào khoảng 50 USD.

Tuy nhiên, hạ tầng và vấn đề an ninh vẫn là những thách thức đối với việc mở rộng kinh tế ban đêm. Một số khu vực còn thiếu bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng và hệ thống thu gom rác hiệu quả. Khoảng 24% doanh nghiệp tham gia khảo sát bày tỏ lo ngại về các vấn đề tội phạm như cướp giật và đánh nhau.

◆ Sôi động hay ồn ào? Người dân và du khách có những góc nhìn khác nhau

Kinh tế ban đêm cũng tạo ra những ý kiến trái chiều trong cộng đồng.

Một số người cho rằng nếu những khu phố hoạt động về đêm như Bùi Viện biến mất, du khách nước ngoài muốn vui chơi vào thời gian muộn sẽ có ít lựa chọn hơn. Theo quan điểm này, một mức độ tiếng ồn và đông đúc nhất định là khó tránh khỏi nếu muốn phát triển kinh tế ban đêm.

Một số ý kiến cho rằng vấn đề quan trọng không phải là lựa chọn giữa phát triển kinh tế và cuộc sống yên tĩnh của người dân, mà là tìm được sự cân bằng giữa không khí sôi động và việc không gây ảnh hưởng đến cộng đồng. Nếu tiếng ồn, rác thải và an ninh được kiểm soát tốt, hai mục tiêu này vẫn có thể được bảo đảm đồng thời.

Tuy nhiên, nhiều người dân sống gần các khu chợ đêm cũng phản ánh những bất tiện do lượng người tập trung đông vào các ngày nghỉ, tiếng nói lớn, rác thải và tiếng xe máy. Một số ý kiến đề xuất xây dựng các khu vui chơi, giải trí và du lịch riêng biệt, tách khỏi khu dân cư. Những người khác cho rằng thay vì đơn giản yêu cầu các cơ sở kinh doanh đóng cửa, cần xây dựng các tiêu chuẩn rõ ràng về tiếng ồn, ánh sáng và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Trong dự thảo, TP.HCM cũng định hướng gắn không gian kinh tế ban đêm với văn hóa, công nghiệp sáng tạo, di sản, du lịch và các dịch vụ hiện đại, đồng thời hạn chế tối đa tác động đến đời sống cư dân. Đối với những khu vực có nguy cơ gây ảnh hưởng đến người dân, ý kiến của đại diện cộng đồng sẽ được xem xét ngay từ giai đoạn lựa chọn và chỉ định địa điểm.

Bài toán lớn đối với TP.HCM hiện nay là xây dựng được tiêu chuẩn vận hành vừa phát huy nhu cầu tiêu dùng và du lịch về đêm, vừa bảo vệ không gian sống của người dân. Việc duy trì sức hút của các khu phố về đêm sẽ chỉ có thể đi cùng sự phát triển bền vững nếu thành phố có một cơ chế quản lý thực chất, trong đó các vấn đề về tiếng ồn, rác thải, giao thông và an ninh có thể được điều chỉnh kịp thời khi vượt quá giới hạn cho phép.