Hàn Quốc siết quản lý thông tin sai sự thật trên mạng từ ngày 7/7

Từ ngày 7/7, Luật Mạng thông tin và truyền thông sửa đổi cùng các nghị định hướng dẫn của Hàn Quốc chính thức có hiệu lực, đánh dấu việc triển khai đầy đủ hệ thống ứng phó với thông tin giả mạo và sai sự thật trên môi trường trực tuyến.

Theo quy định mới, các nền tảng trực tuyến lớn như YouTube, Instagram và nhiều dịch vụ mạng xã hội khác sẽ phải xây dựng quy trình tiếp nhận, xử lý báo cáo và ban hành chính sách quản lý nội dung rõ ràng. Đồng thời, những người bị thiệt hại do thông tin sai sự thật cũng có quyền khởi kiện yêu cầu bồi thường.

Việc luật mới có hiệu lực đã làm dấy lên nhiều thắc mắc trong dư luận như liệu các bài đăng cá nhân trên mạng xã hội có bị xử lý hay không, hay Chính phủ có trực tiếp quyết định đâu là thông tin sai sự thật. Dưới đây là những điểm đáng chú ý của quy định mới.

Theo Chính phủ Hàn Quốc, các bài viết chỉ đơn thuần thể hiện quan điểm cá nhân, ý kiến phê bình hoặc lập trường chính trị sẽ không thuộc đối tượng điều chỉnh. Quy định chỉ nhắm đến hành vi phát tán thông tin giả mạo, sai sự thật hoặc các nội dung vi phạm pháp luật. Các cuộc trò chuyện riêng tư trên những ứng dụng nhắn tin như KakaoTalk cũng không nằm trong phạm vi áp dụng.

Bất kỳ ai phát hiện thông tin nghi ngờ là sai sự thật đều có thể gửi báo cáo đến nền tảng trực tuyến. Khi báo cáo, người dùng cần cung cấp đường dẫn (URL) của bài viết, lý do báo cáo, các tài liệu chứng minh cùng thông tin liên hệ của mình.

Đối với các nền tảng có từ 1 triệu người dùng mỗi ngày trở lên, khi nhận được báo cáo, doanh nghiệp phải thông báo đã tiếp nhận và xử lý theo chính sách nội bộ. Tùy từng trường hợp, nền tảng có thể xóa nội dung, chặn truy cập, hạn chế hiển thị hoặc tạm đình chỉ tài khoản. Sau khi đưa ra quyết định, nền tảng phải thông báo lý do cũng như hướng dẫn thủ tục khiếu nại cho cả người báo cáo và người đăng bài.

Một điểm được Chính phủ nhấn mạnh là cơ quan nhà nước không trực tiếp xác định đâu là thông tin sai sự thật. Việc đánh giá trước hết sẽ do chính các nền tảng thực hiện theo quy định vận hành của mình và có thể tham khảo kết quả xác minh từ các tổ chức kiểm chứng thông tin độc lập (fact-check). Trong khi đó, việc có áp dụng bồi thường thiệt hại hay xử phạt hay không vẫn phải dựa trên phán quyết cuối cùng của tòa án.

Các tổ chức kiểm chứng thông tin sẽ đảm nhận vai trò xác minh tính chính xác của những nội dung bị phản ánh và công bố kết quả đánh giá. Trung tâm Minh bạch do Chính phủ hỗ trợ chỉ thực hiện việc xây dựng cơ sở dữ liệu, nghiên cứu và đào tạo, chứ không trực tiếp kiểm chứng nội dung.

Người bị thiệt hại do thông tin sai sự thật có quyền yêu cầu bồi thường dân sự. Chẳng hạn, nếu một YouTuber chuyên đăng tải tin đồn câu lượt xem với hơn 100.000 người đăng ký phát tán thông tin sai sự thật về một nghệ sĩ khiến người đó phải tạm dừng hoạt động, nạn nhân không chỉ có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại thông thường mà còn có thể yêu cầu bồi thường tăng nặng lên đến gấp 5 lần nếu đáp ứng các điều kiện theo luật.

Đối tượng áp dụng chế tài bồi thường tăng nặng là những người hoạt động phát tán thông tin như một nghề nghiệp và đạt quy mô nhất định. Cụ thể, trong vòng ba tháng gần nhất, người đó phải đăng ít nhất ba bài viết có thu lợi từ quảng cáo hoặc tài trợ, đồng thời sở hữu từ 100.000 người theo dõi hoặc đạt trung bình từ 100.000 lượt xem mỗi tháng. Trong trường hợp gây thiệt hại do phát tán thông tin sai sự thật, tòa án có thể tuyên mức bồi thường tối đa bằng năm lần thiệt hại thực tế.

Không chỉ các YouTuber, các cơ quan báo chí cũng có thể thuộc phạm vi điều chỉnh nếu bài viết trên website hoặc các kênh mạng xã hội của họ đáp ứng các điều kiện nêu trên. Tuy nhiên, những nội dung phục vụ lợi ích công cộng hoặc hoạt động báo chí vì mục đích công ích có thể được miễn áp dụng chế tài bồi thường tăng nặng.

Luật cũng quy định mức xử phạt hành chính lên đến 1 tỷ won đối với những trường hợp nhiều lần phát tán lại các nội dung đã được tòa án xác định là thông tin sai sự thật hoặc trái pháp luật. Điều này áp dụng đối với các tài khoản có thu lợi từ hoạt động đăng tải nội dung và liên tục tái phát tán thông tin vi phạm.

Ngoài thông tin sai sự thật, luật sửa đổi còn đưa các phát ngôn thù ghét vào nhóm nội dung bất hợp pháp. Phát ngôn thù ghét được hiểu là những nội dung kích động phân biệt đối xử, loại trừ hoặc bạo lực đối với một cá nhân hoặc một nhóm người.

Chính phủ khẳng định các ý kiến chỉ trích, châm biếm hoặc bình luận chính trị thông thường sẽ không bị coi là phát ngôn thù ghét. Chỉ những trường hợp kích động phân biệt đối xử hoặc bạo lực, xâm phạm nghiêm trọng đến nhân phẩm của một nhóm người được pháp luật bảo vệ mới thuộc diện xem xét xử lý.

Trong trường hợp không đồng ý với quyết định của nền tảng, cả người báo cáo và người đăng bài đều có quyền khiếu nại trong thời hạn sáu tháng. Nếu vẫn không đồng ý với kết quả giải quyết, họ có thể yêu cầu Hội đồng Hòa giải tranh chấp thuộc Ủy ban Thẩm định Truyền thông và Phát thanh xem xét, trước khi vụ việc được đưa ra tòa án nếu cần thiết.

Theo Chính phủ Hàn Quốc, mục tiêu của hệ thống mới không phải là để Nhà nước trực tiếp kiểm duyệt nội dung trên Internet, mà là tăng cường trách nhiệm tự quản của các nền tảng số, đồng thời tạo cơ chế hiệu quả hơn để bảo vệ người bị ảnh hưởng bởi thông tin sai sự thật. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng việc xác định ranh giới giữa thông tin sai sự thật và quyền tự do ngôn luận, cũng như tính minh bạch trong quy trình xử lý của các nền tảng, sẽ là yếu tố quyết định sự thành công của chính sách này trong thời gian tới.