Các nhà văn Hàn Quốc: AI khó thay thế con người trong văn học và dịch thuật

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển với tốc độ chóng mặt và từng bước thay đổi nhiều lĩnh vực sáng tạo, các nhà văn kiêm dịch giả Hàn Quốc cho rằng AI vẫn không thể thay thế con người trong văn học, bởi sáng tác và dịch thuật không chỉ là xử lý ngôn ngữ mà còn đòi hỏi sự thấu hiểu bối cảnh, cảm xúc và những lựa chọn mang tính nghệ thuật.

Nhận định này được đưa ra tại buổi tọa đàm với chủ đề "Người viết và Người dịch" diễn ra ngày 24/6 trong khuôn khổ Hội sách Quốc tế Seoul 2026 tại Trung tâm Triển lãm COEX (quận Gangnam, Seoul).

Năm nay, hội sách chọn chủ đề "Tuyên ngôn về con người – Homo duduri", nhấn mạnh hình ảnh con người không ngừng đặt câu hỏi thay vì thỏa mãn với những câu trả lời tức thời do AI đưa ra.

Tham gia tọa đàm có ba nhà văn đồng thời là dịch giả nổi tiếng gồm Baek Su-rin, Lee Ju-hye và Bora Chung. Các diễn giả đều thống nhất rằng AI có thể hỗ trợ dịch thuật hoặc xử lý văn bản, nhưng vẫn tồn tại những lĩnh vực mà máy móc khó có thể thay thế con người.

Nhà văn Bora Chung cho biết bà chủ yếu dịch các tác phẩm văn học Nga từ trước thập niên 1950. Theo bà, để chuyển tải chính xác một tác phẩm, người dịch phải hiểu sâu sắc bối cảnh lịch sử, văn hóa và xã hội của thời đại đó – điều mà AI rất khó có thể nắm bắt đầy đủ.

"Tôi không nghĩ AI có thể hiểu và truyền tải trọn vẹn bối cảnh lịch sử của những tác phẩm ấy. Dù công nghệ phát triển đến đâu, vẫn sẽ có những giới hạn," bà nói.

Bà cũng bày tỏ lo ngại về việc con người ngày càng phụ thuộc vào AI trong hoạt động đọc và viết.

"Nếu chúng ta giao luôn năng lực đọc hiểu cho AI, rất có thể sẽ chỉ còn lại những con người không còn biết tự đọc và tự viết nữa," bà cảnh báo.

Theo các diễn giả, văn học là lĩnh vực mà sắc thái của từng từ ngữ, từng câu văn đều có ý nghĩa đặc biệt, vì vậy việc thay thế hoàn toàn người dịch bằng AI trong tương lai gần là điều khó xảy ra.

Tuy nhiên, họ cũng nhấn mạnh rằng tương lai của dịch thuật văn học phụ thuộc vào việc xã hội có còn trân trọng những giá trị mà con người tạo ra hay không.

Nhà văn Baek Su-rin cho rằng cùng một tác phẩm nhưng mỗi dịch giả sẽ có những lựa chọn ngôn ngữ khác nhau, từ đó tạo nên những cách diễn giải khác nhau.

"Nếu độc giả và thị trường xuất bản vẫn coi trọng những lựa chọn tinh tế ấy thì dịch giả sẽ luôn có chỗ đứng. Nhưng nếu người đọc chỉ cần biết cốt truyện thì AI chắc chắn sẽ thay thế con người," bà nhận định.

Trong khi đó, Lee Ju-hye cho rằng nét hấp dẫn lớn nhất của văn học nằm ở sự không hoàn hảo, sự gồ ghề và đa dạng trong cách biểu đạt.

"AI được huấn luyện để tạo ra những câu văn trôi chảy và chuẩn mực, còn văn học lại không như vậy. Vì thế tôi chưa cho rằng AI sẽ sớm thay thế được văn học," bà nói.

Theo bà, điều đáng lo ngại không phải bản thân AI mà là xu hướng một số người muốn sử dụng AI để làm thay công việc của dịch giả chỉ vì sự tiện lợi và tiết kiệm chi phí.

Trong phần thảo luận do nhà phê bình văn học Heo Hee điều phối, các diễn giả đều bày tỏ sự đồng tình với thông điệp của Hội sách Quốc tế Seoul năm nay: con người cần tiếp tục đặt câu hỏi và bước vào những vùng đất chưa biết thay vì chỉ chấp nhận những câu trả lời sẵn có từ AI.

Baek Su-rin cho rằng điểm khác biệt lớn nhất giữa AI và con người là AI luôn hướng tới câu trả lời có xác suất đúng và an toàn nhất.

"Điều tôi luôn tự hỏi là làm thế nào để tiếp tục sống đúng với bản chất con người, làm thế nào để với tư cách một nhà văn và dịch giả, tôi vẫn tiếp tục gõ vào những cánh cửa chưa từng mở và đi tìm những câu trả lời chưa tồn tại," bà chia sẻ.

Lee Ju-hye cũng cho biết bà luôn lấy tinh thần "Nếu có thể, hãy đi theo một hướng xa lạ" – cũng là tên cuốn tiểu thuyết bà xuất bản năm ngoái – làm phương châm sáng tác.

"Mỗi khi dám bước thêm một bước về phía điều chưa biết, những điều mới mẻ sẽ xuất hiện. Chỉ khi không ngừng gõ cửa, chúng ta mới có thể khám phá những khả năng mới," bà nói.

Theo ban tổ chức, trong suốt thời gian diễn ra Hội sách Quốc tế Seoul đến ngày 28/6, nhiều học giả, nhà văn và chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực sẽ tiếp tục tham gia các buổi tọa đàm, cùng thảo luận về vai trò của con người, văn học và sáng tạo trong thời đại AI.