Hà Nội khởi công đồng loạt 5 tuyến metro, thúc đẩy đại dự án tái phát triển đô thị

Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển hạ tầng quy mô lớn khi đồng loạt khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị (metro), đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong chiến lược hiện đại hóa hệ thống giao thông và tái cấu trúc đô thị của thủ đô.

Theo Hãng thông tấn Việt Nam (VNA) và báo VNExpress, ngày 22/6, chính quyền Hà Nội đã tổ chức lễ khởi công các tuyến metro số 1, 2, 8, 10 và 14, đồng thời đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ các tuyến này trước năm 2030.

Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 1.300 nghìn tỷ đồng (tương đương khoảng 76 tỷ USD). Tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam Vingroup, thông qua hai công ty thành viên Vinhomes và VinSpeed, sẽ đảm nhận toàn bộ các gói thiết kế, mua sắm thiết bị và thi công (EPC) của cả 5 tuyến.

Sau khi hoàn thành, mạng lưới metro mới sẽ kết nối các khu vực trung tâm và ngoại ô Hà Nội, đồng thời nối trực tiếp với Sân bay quốc tế Nội Bài, tạo thành hệ thống đường sắt đô thị dài 303,5 km.

Phát biểu tại lễ khởi công, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết đây là dự án đường sắt đô thị có quy mô lớn nhất trong lịch sử Thủ đô. Khác với cách triển khai từng tuyến riêng lẻ trước đây, lần này thành phố sẽ xây dựng mạng lưới metro đồng bộ trên toàn địa bàn, tạo nền tảng cho mô hình phát triển đô thị đa cực, đa trung tâm.

Theo ông, hệ thống metro sẽ góp phần giảm ùn tắc giao thông, thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), nâng cao giá trị đất đai và tăng cường kết nối giữa các khu vực.

◆ Xây dựng 18 tuyến metro trong 20 năm tới

Theo Quy hoạch phát triển Thủ đô đến năm 2125 vừa được phê duyệt, Hà Nội dự kiến xây dựng 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979 km.

Trong đó, khoảng 500 km sẽ được hoàn thành trước năm 2035, phần còn lại sẽ tiếp tục triển khai trong giai đoạn 2035~2045.

Song song với các dự án mới, thành phố cũng đẩy nhanh tiến độ các tuyến metro đang xây dựng, trong đó ưu tiên hoàn thành tuyến số 3 vào năm 2027.

Trong nhiều năm qua, hệ thống giao thông công cộng của Hà Nội phát triển chậm trong khi phần lớn người dân vẫn phụ thuộc vào xe máy và ô tô cá nhân, khiến tình trạng ùn tắc giao thông ngày càng nghiêm trọng. Chính quyền kỳ vọng mạng lưới metro mới sẽ tạo ra bước ngoặt, thay đổi căn bản phương thức đi lại của người dân.

◆ Chính quyền mới thúc đẩy các đại dự án với tốc độ cao

Việc Hà Nội đồng loạt triển khai các dự án quy mô lớn diễn ra trong bối cảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang thúc đẩy mạnh mẽ các chương trình phát triển hạ tầng trên phạm vi cả nước.

Với định hướng ưu tiên tăng trưởng kinh tế, nâng cao hiệu quả quản lý và cải cách bộ máy hành chính, nhiều dự án hạ tầng từng bị đình trệ do thiếu nguồn lực hoặc vướng thủ tục nay được đẩy nhanh tiến độ.

Ngoài hệ thống metro, Hà Nội còn lên kế hoạch xây dựng 7 cây cầu mới, mở rộng mạng lưới đường giao thông và phát triển hệ thống thoát nước nhằm giải quyết tình trạng ngập úng kéo dài.

Theo ước tính, tổng chi phí dành cho chương trình tái phát triển đô thị của Hà Nội trong khoảng 20 năm tới có thể vượt 2.500 tỷ USD.

Đáng chú ý, hơn 110 km² dọc hai bên sông Hồng sẽ được quy hoạch thành các khu dân cư, công viên và không gian công cộng mới. Quá trình này có thể khiến hàng trăm nghìn người dân phải di dời để phục vụ giải phóng mặt bằng.

◆ Lo ngại về đời sống người dân sau tái định cư

Bên cạnh kỳ vọng về diện mạo đô thị hiện đại, tốc độ triển khai nhanh của các dự án cũng làm dấy lên nhiều lo ngại về quyền lợi của người dân bị thu hồi đất.

Theo AFP, ông Hùng (51 tuổi), một doanh nhân tại Hà Nội, cho biết ngôi nhà của ông đã bị giải tỏa vào tháng 4 để phục vụ dự án xây dựng cây cầu trị giá khoảng 750 triệu USD bắc qua sông Hồng.

Ông được bồi thường khoảng 10 tỷ đồng cùng một lô đất ở vùng ngoại thành. Tuy nhiên, theo ông, giá trị thực của căn nhà cũ cao gấp khoảng ba lần mức bồi thường.

"Tôi hiểu việc xây cầu mới là cần thiết và có lợi cho thành phố, nhưng đối với gia đình tôi thì đó là một mất mát rất lớn. Chúng tôi đang trở thành những người phải hy sinh trong quá trình tái cấu trúc Hà Nội", ông chia sẻ.

Tại TP.HCM, nhiều dự án tái phát triển đô thị quy mô lớn cũng đang được triển khai.
Bà Phan (69 tuổi), một người dân đã nghỉ hưu, cho biết ngôi nhà bốn tầng nơi ba thế hệ cùng chung sống đã bị giải tỏa để phục vụ dự án. Khoản bồi thường khoảng 19.000 USD không đủ để mua nơi ở mới, buộc gia đình phải vay thêm tiền.

"Trước đây cả ba thế hệ sống quây quần dưới một mái nhà. Bây giờ mọi người phải chuyển đi nhiều nơi khác nhau. Không có nỗi đau nào lớn hơn sự chia ly của gia đình", bà nghẹn ngào nói.