Lời nói của Jensen Huang tuy ngắn gọn nhưng đã gây ra nhiều tranh cãi: "Tôi tin rằng chính phủ sẽ sử dụng công nghệ một cách đúng đắn."
Phát biểu này được đưa ra tại Hội nghị Milken Global ở Los Angeles, không chỉ là ý kiến của một CEO mà còn thể hiện xu hướng mới trong trật tự thế giới xoay quanh trí tuệ nhân tạo (AI).
CEO Huang đánh giá cao công ty AI Anthropic nhưng không đồng ý với việc hạn chế AI cho mục đích an ninh quốc gia. Ông nói thêm rằng "CEO không phải là quan chức được bầu" và nếu chính phủ muốn sử dụng công nghệ để bảo vệ người dân, thì doanh nghiệp không nên ngăn cản.
Phát biểu này thu hút sự chú ý vì hiện nay trong ngành công nghiệp AI của Mỹ đang có sự xung đột lớn về định hướng. Một bên coi AI là tài sản chiến lược cho an ninh quốc gia, trong khi bên kia lo ngại về nguy cơ không thể kiểm soát của việc quân sự hóa AI. CEO Huang công khai đứng về phía trước.
Silicon Valley từ lâu đã giữ khoảng cách với quyền lực nhà nước, với văn hóa tự do mạnh mẽ và sự cảnh giác với quy định của chính phủ và can thiệp quân sự. Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi đáng kể.
Một trong những điểm khởi đầu của sự thay đổi này là Trung Quốc. Mỹ bắt đầu lo ngại khi thấy Trung Quốc coi AI không chỉ là công nghệ công nghiệp mà còn là công nghệ chiến lược quốc gia. Trung Quốc đã thúc đẩy chiến lược hợp nhất quân-dân, xóa nhòa ranh giới giữa công nghệ dân sự và quân sự. AI đã nhanh chóng thâm nhập vào hệ thống quân sự, từ máy bay không người lái, nhận diện khuôn mặt, hệ thống giám sát, phân tích thông tin đến chiến tranh mạng.
Chiến tranh Ukraine cũng là một cú sốc. Cuộc chiến này cho thấy AI và dữ liệu đã thay đổi chiến trường hiện đại như thế nào. Phân tích hình ảnh vệ tinh, tấn công bằng máy bay không người lái, xử lý thông tin theo thời gian thực và tốc độ phản ứng điện tử đã hoàn toàn khác biệt so với trước đây. Chiến tranh không còn là cuộc cạnh tranh về hỏa lực đơn thuần mà là cuộc cạnh tranh về tốc độ xử lý và ra quyết định dữ liệu.
Hệ thống an ninh Mỹ cũng nhanh chóng tiếp nhận xu hướng này. OpenAI, Google, Microsoft, Amazon Web Services và cả Nvidia đều đang mở rộng hợp tác với Bộ Quốc phòng Mỹ.
Trong quá khứ, hệ thống an ninh Mỹ dựa vào các công ty quân sự truyền thống như Lockheed Martin. Nhưng giờ đây, cấu trúc đã thay đổi. Thời đại mà chỉ có tàu chiến và máy bay chiến đấu là đủ để duy trì quyền lực đã qua. An ninh quốc gia giờ đây kết nối với bán dẫn, đám mây, mô hình AI và trung tâm dữ liệu. Một "phức hợp an ninh kỹ thuật số" mới đang hình thành trên nền tảng của phức hợp quân sự-công nghiệp truyền thống.
Phát biểu của Jensen Huang cần được hiểu trong bối cảnh này. Ông gần với chủ nghĩa hiện thực hơn là chủ nghĩa lý tưởng. "Khi đối thủ vũ trang, chúng ta không thể chỉ đứng nhìn" là logic của ông. Chính phủ Mỹ cũng bắt đầu coi AI là hạ tầng chiến lược quốc gia. Việc kiểm soát xuất khẩu bán dẫn sang Trung Quốc không chỉ là vấn đề thương mại mà là cuộc cạnh tranh quyền lực AI.
Tuy nhiên, lo ngại về quân sự hóa AI không biến mất. Ngược lại, vấn đề có thể mới chỉ bắt đầu.
AI khác với vũ khí hạt nhân. Vũ khí hạt nhân tồn tại trong các cơ sở cụ thể, nhưng AI thấm vào toàn bộ đời sống công dân, từ tìm kiếm, tài chính, y tế, truyền thông, giáo dục, giao thông đến mạng xã hội. Ranh giới giữa AI quân sự và AI dân sự cũng đang mờ dần. Cùng một mô hình có thể được sử dụng cho cả phân tích thông tin quân sự và dịch vụ tiêu dùng thông thường.
Do đó, tranh luận về AI không chỉ là tranh luận về vũ khí mà là về cách kiểm soát toàn bộ hệ thống xã hội.
Anthropic đã xung đột với Bộ Quốc phòng Mỹ vì lý do này. Công ty không hoàn toàn từ chối sử dụng quân sự nhưng muốn vạch ra ranh giới rõ ràng đối với giám sát quy mô lớn của người Mỹ và sử dụng vũ khí tự động hoàn toàn. Vấn đề là chính phủ Mỹ ngày càng cảm thấy khó chịu với những hạn chế này.
Vì sao?
Vì tốc độ chiến trường đã bắt đầu vượt qua tốc độ phán đoán của con người.
Chiến trường hiện đại đang trở nên cực kỳ nhanh chóng. Trong môi trường tấn công mạng thời gian thực, tên lửa siêu thanh và bầy đàn máy bay không người lái, chỉ phản ứng của con người là không đủ. Trong tình huống hàng nghìn máy bay không người lái di chuyển cùng lúc, không thể để con người nhấn nút phê duyệt từng cái một. Cuối cùng, quân đội muốn tăng tỷ lệ tự động hóa AI.
Ở đây, một cuộc xung đột đạo đức lớn nảy sinh.
Liệu có nên cho phép AI tự quyết định và tấn công không? Nếu duy trì nguyên tắc kiểm soát của con người, hiệu quả quân sự có thể giảm. Ngược lại, nếu cho phép tự động hóa hoàn toàn, cấu trúc trách nhiệm có thể sụp đổ.
Ai sẽ chịu trách nhiệm? Nhà phát triển? Quân nhân? Quốc gia? Hay thuật toán?
Thế giới vẫn chưa có câu trả lời cho điều này.
Vì vậy, tranh luận quốc tế hiện nay không phải là "có thể ngăn chặn quân sự hóa AI không" mà là "cho phép đến đâu".
Điểm quan trọng là vấn đề này không chỉ là xung đột giữa chủ nghĩa lý tưởng và chủ nghĩa hiện thực. Nó gần hơn với xung đột giữa sự sống còn của quốc gia và giá trị dân chủ.
Ví dụ, an ninh quốc gia vốn dĩ là lĩnh vực bí mật. Nhưng dân chủ yêu cầu giám sát quyền lực. Nếu chính phủ và các công ty công nghệ lớn mở rộng các dự án quân sự AI một cách bí mật, việc kiểm soát của công dân có thể trở nên khó khăn. Ngược lại, nếu công khai mọi thứ, chức năng an ninh có thể bị phá vỡ.
Cuối cùng, dân chủ trong thời đại AI đối mặt với câu hỏi mới. Đặt cân bằng giữa an ninh quốc gia và tự do của công dân ở đâu?
Đây là một tình thế tiến thoái lưỡng nan đã từng xảy ra. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ và Liên Xô đã phát triển vũ khí hạt nhân cạnh tranh nhưng cũng thúc đẩy các hiệp định kiểm soát. Không phải vì hoàn toàn tin tưởng nhau mà vì đã trở nên quá nguy hiểm.
AI cũng có khả năng đi theo con đường tương tự. Tuy nhiên, có sự khác biệt lớn. Vũ khí hạt nhân do quốc gia độc quyền nhưng AI có các công ty tư nhân là chủ thể chính. Chỉ cần có kết nối internet, mô hình AI có thể lan rộng khắp thế giới. Nó có thể lan nhanh hơn công nghệ hạt nhân rất nhiều.
Chính vì điểm này mà thảo luận về quy tắc AI khó khăn hơn kiểm soát hạt nhân.
Tuy nhiên, không thể đi mà không có bất kỳ tiêu chuẩn nào. Đó là lý do tại sao có những thảo luận về việc hạn chế ít nhất những khu vực nguy hiểm như hệ thống phóng hạt nhân tự động hoàn toàn hay giám sát quy mô lớn của dân thường. Thực tế, có khả năng cao là thảo luận về quy tắc hạn chế "cấm đến đâu" sẽ diễn ra trước khi có thỏa thuận cắt giảm AI toàn diện.
Trong quá trình này, Silicon Valley cũng đang thay đổi.
Trước đây, Silicon Valley có hình ảnh lý tưởng chủ yếu là "kết nối thế giới". Nhưng hiện nay, các công ty AI ngày càng tham gia vào hệ thống an ninh quốc gia. Quy mô đầu tư đã trở nên khổng lồ, và chuỗi cung ứng trung tâm dữ liệu và bán dẫn liên quan trực tiếp đến chiến lược quốc gia. Các công ty AI không còn là những startup thuần túy. Họ đang trở thành một phần của ngành công nghiệp chiến lược quốc gia.
Đó là lý do tại sao phát biểu của Jensen Huang quan trọng.
Lời nói của ông không chỉ là tuyên bố thân chính phủ. Nó cho thấy quyền lực trong thời đại AI đang di chuyển về đâu. Các công ty công nghệ đang bắt đầu kết hợp lại với nhà nước.
Hàn Quốc cũng không nằm ngoài xu hướng này. AI không chỉ là ngành công nghiệp nền tảng. Nó kết nối với bán dẫn, quốc phòng, tài chính, y tế, truyền thông, giáo dục và hệ thống thông tin. Cuối cùng, Hàn Quốc cũng có khả năng sẽ xử lý AI không chỉ từ góc độ chính sách công nghiệp mà còn từ góc độ chiến lược an ninh.
Tuy nhiên, điều quan trọng là hướng đi hơn là tốc độ.
Càng cạnh tranh AI gay gắt, các quốc gia càng có khả năng muốn có quyền kiểm soát mạnh mẽ hơn. Nhưng nếu logic an ninh bắt đầu áp đảo mọi thứ, dân chủ và tự do của công dân có thể nhanh chóng bị thu hẹp. Ngược lại, nếu chỉ nhấn mạnh đạo đức và quy định, nỗi lo tụt hậu trong cạnh tranh công nghệ có thể tăng lên.
Vì vậy, điều quan trọng trong tương lai không chỉ là ủng hộ hay phản đối. Đó là việc xây dựng tiêu chuẩn xã hội xung quanh "cho phép đến đâu", "chấp nhận rủi ro nào" và "ai sẽ chịu trách nhiệm cuối cùng".
Jensen Huang đã nói về thực tế. Anthropic đã cảnh báo về nguy cơ. Thế giới hiện đang bước vào giai đoạn tìm kiếm điểm cân bằng mới giữa hai quan điểm đó.
* Bài viết này được dịch tự động bằng AI.
© Bản quyền thuộc về Thời báo Kinh tế AJU & www.ajunews.com: Việc sử dụng các nội dung đăng tải trên vietnam. kyungjeilbo.com phải có sự đồng ý bằng văn bản của Aju News Corporation.