Tổng Bí thư Tô Lâm kiêm nhiệm Chủ tịch nước… quyền lực tập trung "mạnh như Tập Cận Bình

Nhà lãnh đạo số 1 của Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm (69 tuổi), ngày 7/4 (giờ địa phương) đã chính thức kiêm nhiệm thêm chức Chủ tịch nước – vị trí quyền lực số 2 – qua đó nắm giữ quyền lực mạnh mẽ, được đánh giá tương tự mô hình của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết Quốc hội đã nhất trí thông qua đề cử ông Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước với 100% phiếu tán thành.
Sau khi đảm nhiệm chức Tổng Bí thư từ tháng 8/2024 và tái đắc cử tại Đại hội Đảng hồi tháng 1, ông tiếp tục nắm giữ chức Chủ tịch nước, qua đó đại diện cho Đảng và Nhà nước Việt Nam đến năm 2031.
Tại Việt Nam, Tổng Bí thư (đứng đầu Đảng) và Chủ tịch nước (đại diện Nhà nước), cùng với Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội tạo thành “tứ trụ” – bộ máy lãnh đạo cao nhất.
Trước đây, việc một cá nhân đồng thời giữ hai chức vụ này chỉ diễn ra trong các giai đoạn chuyển tiếp, như trường hợp cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (2018–2021) hoặc chính ông Tô Lâm trong thời gian ngắn năm 2024. Tuy nhiên, theo AFP, đây là lần đầu tiên một lãnh đạo Việt Nam nắm giữ đồng thời hai vị trí thông qua quy trình bổ nhiệm chính thức.
Việc tập trung quyền lực này được cho là sẽ làm suy yếu mô hình lãnh đạo tập thể vốn duy trì lâu nay tại Việt Nam.
Phát biểu sau lễ nhậm chức, ông Tô Lâm nhấn mạnh việc đảm nhận hai trọng trách là “vinh dự lớn lao và trách nhiệm thiêng liêng”, đồng thời khẳng định ưu tiên hàng đầu là duy trì hòa bình, ổn định, thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững, nâng cao đời sống người dân, với trọng tâm là khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Với quyền lực được củng cố, ông được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh các chính sách cải cách, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 10%/năm.
Kể từ khi kế nhiệm cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng năm 2024, ông đã triển khai cải cách hành chính quy mô lớn nhằm xóa bỏ quan liêu và nâng cao hiệu quả điều hành. Số bộ, cơ quan trung ương được tinh gọn từ 30 xuống 22; số đơn vị hành chính cấp tỉnh giảm từ 63 xuống còn 34, khiến khoảng 148.000 công chức bị cắt giảm hoặc nghỉ hưu sớm.
Đây được xem là cuộc cải tổ lớn nhất kể từ khi Việt Nam thực hiện chính sách Đổi mới năm 1986. Đồng thời, các dự án hạ tầng lớn như đường sắt cao tốc Bắc – Nam và nhà máy điện hạt nhân cũng đang được thúc đẩy nhằm giải quyết các điểm nghẽn về giao thông và năng lượng.
Các động thái này nhìn chung nhận được phản hồi tích cực từ giới đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cũng xuất hiện lo ngại rằng việc tập trung quyền lực – đặc biệt với xuất thân lâu năm trong ngành công an của ông Tô Lâm – có thể dẫn đến xu hướng gia tăng tính quyền lực tập trung.
Theo báo cáo của tổ chức Freedom House, Việt Nam xếp thứ 158/193 quốc gia về chỉ số tự do và được phân loại là “không tự do”.
Ông Lê Hồng Hiệp, nghiên cứu viên tại Viện ISEAS – Yusof Ishak (Singapore), nhận định việc tập trung quyền lực vào tay ông Tô Lâm có thể khiến hệ thống chính trị chuyển từ mô hình đồng thuận tập thể sang mô hình lãnh đạo mạnh mẽ hơn, tiềm ẩn nguy cơ gia tăng tính tập quyền. Tuy nhiên, điều này cũng có thể giúp việc hoạch định và thực thi chính sách trở nên nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Trong khi đó, cựu Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Daniel Kritenbrink đánh giá ông Tô Lâm hiện nắm giữ “quyền lực và ảnh hưởng chưa từng có”, qua đó có nhiều dư địa hơn để thúc đẩy các chương trình cải cách.
Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo các yếu tố bên ngoài như khủng hoảng năng lượng liên quan đến xung đột Trung Đông có thể ảnh hưởng tới mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam.
Cùng ngày, Quốc hội đã bầu ông Lê Minh Hưng (56 tuổi), Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, làm Thủ tướng nhiệm kỳ 5 năm.
Ông Lê Minh Hưng từng giữ chức Thống đốc Ngân hàng Nhà nước giai đoạn 2016–2020, được đánh giá là chuyên gia kinh tế và sẽ đảm nhiệm vai trò điều hành kinh tế của chính phủ.
Ông cũng được cho là có quan hệ gần gũi với Tổng Bí thư Tô Lâm, khi là con trai của cố Bộ trưởng Công an Lê Minh Hương – người được xem là “người dẫn dắt” ông Tô Lâm.
Trong phát biểu nhậm chức, Thủ tướng Lê Minh Hưng cam kết thúc đẩy tăng trưởng bền vững, xây dựng chính phủ hiện đại, định hướng phục vụ, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình tối thiểu 10%/năm đến năm 2030.

 

• #Tô Lâm
• #Chủ tịch nước
• #cải cách hành chính