Mỹ gia tăng áp lực kinh tế lên Iran, xuất khẩu dầu giảm mạnh và đồng Rial xuống mức thấp kỷ lục

Mỹ đã tăng cường phong tỏa xuất khẩu dầu và các biện pháp trừng phạt tài chính đối với Iran, dẫn đến áp lực kinh tế ngày càng rõ rệt lên quốc gia này.

Theo thông tin từ Reuters vào ngày 3 tháng 9, lượng dầu thô xuất khẩu từ Iran đã giảm mạnh xuống còn khoảng 260.000 thùng/ngày, từ mức khoảng 1,7 triệu thùng/ngày cách đây một năm.

Việc Mỹ phong tỏa xuất khẩu dầu đã khiến nguồn thu ngoại tệ chính của Tehran gần như bị chặn đứng. Iran tuyên bố rằng họ có thể bán hàng triệu thùng dầu đang được lưu trữ trên các tàu chở dầu ngoài khu vực phong tỏa, nhưng việc gia tăng các biện pháp trừng phạt đã khiến các công ty trung gian rút lui khỏi giao dịch hoặc yêu cầu phí cao hơn.

Mỹ không chỉ ngăn chặn xuất khẩu dầu mà còn nhắm vào các mạng lưới tài chính nước ngoài mà Iran đã sử dụng để lách các biện pháp trừng phạt. Đặc biệt, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các tổ chức tài chính và doanh nghiệp liên kết với Iran tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), làm khó khăn việc thanh toán bằng đô la và huy động vốn cho việc nhập khẩu hàng hóa thiết yếu và nguyên liệu.

Reuters dẫn lời ba nguồn tin cấp cao từ Iran cho biết chi phí sử dụng các mạng lưới lách luật như công ty ma, tàu chở dầu không đăng ký và buôn lậu đã tăng cao, khiến Iran khó có thể chi trả.

Các chỉ số kinh tế cũng cho thấy tác động của áp lực này. Tỷ giá đồng Rial đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, vượt qua 2,2 triệu Rial đổi một đô la. So với khoảng 1 triệu Rial đổi một đô la cách đây một năm, giá trị của đồng Rial đã giảm xuống dưới một nửa.

Theo Bonbast, một trang theo dõi tỷ giá hối đoái trên thị trường chợ đen, đồng Rial đã giảm 4,6% chỉ trong một ngày vào ngày 23 tháng 8. Giá trị đồng Rial đã giảm khoảng 63% kể từ khi năm tài chính mới của Iran bắt đầu vào tháng 3.

Áp lực giá cả cũng đang gia tăng nhanh chóng. Tỷ lệ lạm phát trung bình trong 12 tháng qua của Iran đã đạt 69,9%, trong khi tỷ lệ tăng giá thực phẩm, đồ uống và thuốc lá còn cao hơn nhiều. Tỷ lệ thất nghiệp chính thức cũng đã tăng lên 9,1% vào mùa xuân, với số lượng người có việc làm giảm khoảng 450.000 so với một năm trước.

Mỹ đã khẳng định sẽ sử dụng áp lực kinh tế như một công cụ trong các cuộc đàm phán. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết trong ngày hôm đó rằng Mỹ còn nhiều biện pháp bổ sung có thể sử dụng đối với Iran, bao gồm áp lực kinh tế, quân sự và ngoại giao.

Mỹ cũng yêu cầu Trung Quốc hợp tác trong việc gây áp lực lên Iran. Phó Tổng thống Vance cho biết đã có nhiều cuộc trao đổi với Trung Quốc và "Trung Quốc đã phản ứng tích cực với một số yêu cầu của chúng tôi".

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Vance cũng cho biết trên mạng xã hội X (trước đây là Twitter) rằng "EU đã chính thức tham gia vào chiến dịch 'cô lập kinh tế'" và "chúng tôi đánh giá cao lập trường nhanh chóng và quyết đoán của EU". Ông cũng nhấn mạnh rằng "Mỹ sẽ cùng với các đồng minh ngăn chặn chính quyền Iran sử dụng hệ thống tài chính toàn cầu để tài trợ cho tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân, chương trình vũ khí và các lực lượng khủng bố".

Iran cũng đang gặp khó khăn trong việc mở rộng ảnh hưởng tại eo biển Hormuz để đối phó với phong tỏa hàng hải của Mỹ. Theo New York Post, Oman đã từ chối đề xuất thu phí từ các tàu hàng đi qua eo biển Hormuz dưới danh nghĩa dịch vụ môi trường và an ninh, làm giảm nguồn thu ngoại tệ của Iran.

Trước đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tuyên bố rằng Iran và Oman đã đạt được thỏa thuận về khu vực eo biển Hormuz và vấn đề phân chia lợi nhuận, nhưng Oman đã thực tế từ chối điều này, khiến kế hoạch của Iran bị đình trệ.

Israel cũng đang gia tăng áp lực khi cho rằng Iran đang suy yếu về mặt kinh tế và quân sự. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã phát biểu tại một sự kiện của quân đội Israel rằng "chính quyền Iran hiện đang bị lung lay" và "đang chiến đấu để tồn tại trong tình trạng yếu hơn bao giờ hết".

Ông nhấn mạnh rằng việc lật đổ chính quyền Iran là nhiệm vụ cốt lõi của Israel, đồng thời cho rằng "mục tiêu này đã gần hơn. Đây không phải là điều không thể và đang trong tầm tay".

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu áp lực kinh tế của Mỹ có thể kéo Iran vào bàn đàm phán hay không. Lãnh đạo Iran có thể tiếp tục phản ứng mạnh mẽ để không để lộ hình ảnh đầu hàng trước Mỹ trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế.

Amir Hamzavi, Giám đốc chương trình Trung Đông của Quỹ Hòa bình Quốc tế Carnegie, cho biết với AP rằng "Iran, đặc biệt là IRGC, rất lo ngại về việc bị coi là đầu hàng trước các biện pháp trừng phạt của Mỹ mà không có phản ứng nào, vì điều này có thể gây tổn hại đến họ trong nước".



* Bài viết này được dịch tự động bằng AI.

• #các biện pháp trừng phạt kinh tế
• #Mỹ
• #Iran