Đừng dốc nước khỏi phổi trẻ bị đuối nước – hãy hồi sức tim phổi ngay lập tức

Mùa hè là thời điểm các gia đình đổ về biển, hồ bơi và công viên nước, kéo theo nguy cơ tai nạn đuối nước và hóc dị vật ở trẻ em gia tăng. Các chuyên gia Hàn Quốc nhấn mạnh rằng khi trẻ bất tỉnh và không còn thở bình thường, điều quan trọng nhất không phải là tìm cách dốc nước ra khỏi cơ thể, mà là gọi cấp cứu và tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) ngay lập tức.

Hiệp hội Hồi sức Tim phổi Hàn Quốc mới đây đã công bố hướng dẫn cập nhật về cấp cứu ngừng tim ở trẻ em, được xây dựng cùng Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA). Hướng dẫn tổng hợp những bằng chứng khoa học mới nhất nhằm giúp cả nhân viên y tế và người dân có thể xử lý hiệu quả các tình huống khẩn cấp.

◆ Ngừng tim ở trẻ em khác với người lớn

Khác với người trưởng thành – nơi nguyên nhân ngừng tim thường xuất phát từ bệnh lý tim mạch – phần lớn các ca ngừng tim ở trẻ nhỏ xảy ra sau khi trẻ bị thiếu oxy do đuối nước, hóc dị vật, nghẹt thở hoặc chấn thương. Vì vậy, đối với trẻ em, hồi sức tim phổi không chỉ bao gồm ép tim mà còn đặc biệt cần kết hợp thổi ngạt để cung cấp oxy.

Theo hướng dẫn, nếu trẻ không phản ứng khi gọi, không thở hoặc chỉ thở ngáp, cần coi đây là tình trạng ngừng tim. Người cứu hộ phải nhanh chóng kiểm tra độ an toàn của hiện trường, gọi số cấp cứu 119 và bắt đầu CPR ngay.

Nếu có nhiều người, một người thực hiện hồi sức, người còn lại gọi cấp cứu và tìm máy sốc tim tự động (AED). Nếu chỉ có một mình và không có điện thoại, hãy thực hiện CPR khoảng 2 phút trước khi rời đi gọi cấp cứu.

Đối với người không chuyên, quy trình cơ bản là 30 lần ép tim kết hợp 2 lần thổi ngạt. Trong trường hợp không thể thổi ngạt, vẫn nên thực hiện ép tim ngay lập tức. Tuy nhiên, vì đa số ca ngừng tim ở trẻ bắt nguồn từ thiếu oxy nên việc kết hợp thổi ngạt vẫn được khuyến khích.
 
◆ Trẻ sơ sinh: Ưu tiên phương pháp ép tim bằng hai ngón cái
Tần suất ép tim được khuyến nghị là 100–120 lần mỗi phút.
Độ sâu ép tim khoảng một phần ba bề dày lồng ngực: ▲ Trẻ dưới 1 tuổi: khoảng 4 cm. ▲ Trẻ lớn hơn: khoảng 4–5 cm.
 

Điểm thay đổi đáng chú ý nhất trong hướng dẫn mới là phương pháp ép tim đối với trẻ sơ sinh.
Trước đây, người cứu hộ thường dùng hai ngón tay để ép tim. Tuy nhiên, hướng dẫn mới khuyến nghị cả người dân và nhân viên y tế nên sử dụng phương pháp ôm lồng ngực bằng hai bàn tay và ép bằng hai ngón cái đặt song song trên xương ức.

Theo các nghiên cứu, phương pháp này giúp duy trì lực ép ổn định hơn, cải thiện lưu lượng máu đến tim và giảm mệt mỏi cho người thực hiện.

Đối với trẻ lớn hơn, có thể sử dụng một hoặc hai bàn tay tùy theo kích thước cơ thể.
Trẻ từ 1 tuổi trở lên có thể sử dụng máy sốc tim tự độngHướng dẫn mới cũng khẳng định máy AED không chỉ dành cho người lớn.

Đối với trẻ từ 1 tuổi trở lên bị ngừng tim không do chấn thương, người dân hoàn toàn có thể sử dụng AED. Chỉ cần bật máy và làm theo hướng dẫn bằng giọng nói. Máy sẽ tự động phân tích nhịp tim và chỉ phát điện khi thật sự cần thiết.
Nếu có miếng dán dành riêng cho trẻ em thì nên ưu tiên sử dụng, nhưng trong trường hợp không có, vẫn có thể dùng miếng dán của người lớn.

Khi trẻ bị hóc dị vật, cách xử lý tùy theo độ tuổiĐối với trẻ trên 1 tuổi, nếu trẻ không thể nói, không ho được và khó thở, cần: ▲ Vỗ lưng 5 lần. ▲ Ép bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần. ▲ Lặp lại cho đến khi dị vật được lấy ra hoặc trẻ mất ý thức.

Đối với trẻ dưới 1 tuổi, tuyệt đối không thực hiện ép bụng vì có thể gây tổn thương nội tạng.
Thay vào đó: ▲ Đặt trẻ nằm sấp trên cánh tay, đầu thấp hơn thân người. ▲ Vỗ mạnh giữa hai xương bả vai 5 lần. ▲ Sau đó lật trẻ nằm ngửa và ép ngực 5 lần.
 

Nếu trẻ mất ý thức, phải chuyển ngay sang hồi sức tim phổi. Chỉ lấy dị vật khi nhìn thấy rõ trong miệng, tuyệt đối không đưa ngón tay móc tìm vì có thể đẩy dị vật vào sâu hơn.
 

◆ Đuối nước: Không dốc nước, không ép bụng

Một quan niệm sai lầm vẫn còn phổ biến là bế ngược trẻ hoặc ép bụng để "đẩy nước ra ngoài" sau khi bị đuối nước.
Theo các chuyên gia, hành động này chỉ làm mất thời gian quý giá trong khi não và tim đang thiếu oxy nghiêm trọng.
Hướng dẫn khuyến cáo sau khi đưa trẻ lên bờ an toàn, cần kiểm tra ngay ý thức và nhịp thở. Nếu trẻ không thở bình thường, hãy mở đường thở và bắt đầu thổi ngạt kết hợp ép tim ngay lập tức.

Trong các trường hợp đuối nước, thổi ngạt càng trở nên quan trọng vì nguyên nhân trực tiếp là thiếu oxy.
Nếu nghi ngờ trẻ bị chấn thương cột sống cổ do lặn hoặc va đập, cần hạn chế di chuyển đầu và cổ. Tuy nhiên, nếu đường thở bị tắc và tính mạng bị đe dọa thì việc mở đường thở và hô hấp nhân tạo vẫn phải được ưu tiên.

◆ Phòng ngừa vẫn là biện pháp cứu sống hiệu quả nhất
Hiệp hội Hồi sức Tim phổi Hàn Quốc nhấn mạnh rằng phần lớn các trường hợp ngừng tim ở trẻ em đều có thể phòng tránh được.
Cha mẹ cần: ▲ Cho trẻ mặc áo phao khi chơi dưới nước. ▲ Luôn giám sát trẻ trong suốt thời gian bơi lội. ▲ Tạo môi trường ngủ an toàn cho trẻ nhỏ. ▲ Sử dụng ghế an toàn phù hợp khi đi ô tô. ▲ Chú ý phòng tránh hóc thức ăn và đồ chơi.
 

Giáo sư Kim Do-gyun, khoa Cấp cứu Bệnh viện Đại học Quốc gia Seoul, cho biết:
"Trong mùa hè, vật dụng quan trọng nhất không chỉ là áo phao hay phao bơi. Việc cha mẹ biết cách thực hiện hồi sức tim phổi mới chính là thiết bị cứu sinh hiệu quả nhất để bảo vệ tính mạng của trẻ."