Liệu có giữ chân được thanh niên nếu gắn 'thương hiệu Seoul' cho các trường đại học địa phương?

Chính sách 'tạo ra 10 trường Seoul' nhằm biến các trường đại học quốc gia thành những cơ sở giáo dục hàng đầu như Đại học Seoul đang gây tranh cãi. Đây là một kế hoạch đầy tham vọng nhằm giải quyết tình trạng suy giảm dân số và phân cấp thứ hạng giữa các trường đại học. Kế hoạch này đặt mục tiêu nâng cấp 9 trường đại học quốc gia thành những trường đại học hàng đầu tương đương với Đại học Seoul, được xem là cốt lõi trong chính sách giáo dục đại học của chính phủ Lee Jae-myung.

Hiện tại, chính sách này đã chuyển hướng sang việc chọn lựa 3 trường đại học quốc gia để tập trung đầu tư, nhưng khi xem xét thực tế, vấn đề trở nên phức tạp hơn. Chính sách này chứa đựng những thiếu sót nghiêm trọng khi chỉ tập trung vào lý tưởng mà bỏ qua bản chất và giới hạn tài chính của giáo dục đại học. Nói một cách thẳng thắn, điều chúng ta cần không phải là 10 trường đại học tổng hợp giống như Đại học Seoul, mà là 10 trường đại học chuyên ngành kiểu 'KAIST' với năng lực cạnh tranh công nghệ rõ ràng. Đây là một giải pháp đã được nhiều chuyên gia đề xuất khi lo ngại về tương lai của giáo dục đại học.

Đã có nhiều bài viết trên báo chí và trong giới học thuật chỉ ra lý do tại sao 'tạo ra 10 trường Seoul' là điều khó khăn. Tuy nhiên, vì đây là một chính sách quan trọng của chính phủ Lee Jae-myung, chúng ta cần xem xét lại. Thiếu sót lớn nhất của 'tạo ra 10 trường Seoul' là giới hạn trong việc huy động tài chính khổng lồ. Theo công bố của Bộ Giáo dục, chi phí giáo dục trung bình cho mỗi sinh viên tại Đại học Seoul là khoảng 63 triệu won, trong khi đó, chi phí trung bình cho 9 trường đại học quốc gia chỉ khoảng 25 triệu won, chưa bằng một nửa. Để thu hẹp khoảng cách này và nâng cấp các trường đại học quốc gia lên mức tương đương với Đại học Seoul, cần phải đầu tư thêm ít nhất 24.000 tỷ won mỗi năm, điều này gần như không khả thi trong khuôn khổ ngân sách giáo dục đại học của quốc gia. Cuối cùng, nếu ngân sách bị phân chia một cách rộng rãi, không trường nào có thể trở thành hàng đầu, dẫn đến tình trạng 'tiêu chuẩn hóa thấp' và 'chia sẻ ngân sách'.

Một vấn đề lớn hơn là mô hình của Đại học Seoul, với tư cách là một 'tổ chức đại học quốc gia' và 'trường đại học tổng hợp', mang trong mình gánh nặng lớn. Đại học Seoul cần được xem như một cơ sở giáo dục khổng lồ bao gồm nhân văn, xã hội, khoa học tự nhiên, kỹ thuật, y học và nghệ thuật. Mặc dù có giá trị cao quý trong việc phát triển cân bằng các lĩnh vực học thuật, nhưng việc các trường đại học địa phương thiếu nguồn lực có thể xây dựng hệ sinh thái học thuật và ứng dụng tương đương với Đại học Seoul trong thời gian ngắn là điều gần như không thể. Một trường đại học có khả năng hoạt động tốt trong nhiều lĩnh vực không thể trở thành vũ khí để ngăn chặn sự suy giảm dân số. Nguyên nhân khiến doanh nghiệp và thanh niên không ở lại địa phương không chỉ vì thiếu 'thương hiệu trường tổng hợp', mà còn vì không có 'chuyên ngành đặc thù' và 'công việc hiện đại' phù hợp.

Ngược lại, kế hoạch 'tạo ra 10 trường KAIST' dựa trên sự chọn lựa và tập trung rõ ràng. Mô hình KAIST là một trường đại học chuyên ngành tập trung vào khoa học công nghệ tiên tiến và các lĩnh vực kỹ thuật. Nếu thực hiện 'tạo ra 10 trường KAIST', cấu trúc sẽ nhẹ nhàng và linh hoạt hơn so với trường tổng hợp, cho phép tập trung nguồn lực và cơ sở hạ tầng vào các lĩnh vực chiến lược quốc gia như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, sinh học, và không gian-vũ trụ.

Sự ảnh hưởng của mô hình chuyên ngành kỹ thuật đã được chứng minh khi KAIST ở Daejeon dẫn đầu, cùng với GIST ở Gwangju, DGIST ở Daegu, và UNIST ở Ulsan, đã thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương với năng lực nghiên cứu không thua kém các trường tổng hợp ở Seoul. Thay vì cố gắng biến toàn bộ các trường đại học quốc gia thành một 'trung tâm thương mại' giống như Seoul, việc tái cấu trúc thành các 'trung tâm sinh thái công nghệ kiểu KAIST' phù hợp với ngành công nghiệp đặc thù của từng khu vực sẽ là một quyết định đúng đắn về mặt hiệu quả ngân sách. Ví dụ, khu vực Yeongnam có thể phát triển thành KAIST tập trung vào sản xuất và robot, trong khi khu vực Honam có thể phát triển thành KAIST tập trung vào năng lượng tái tạo và AI.

Thế giới hiện nay đang ở trong thời đại công nghệ, nơi một kỹ sư đổi mới như Jensen Huang của NVIDIA có thể nuôi sống cả một quốc gia hơn là 100 luật sư hay nhà nhân văn. Chỉ những trường đại học nắm giữ quyền lực công nghệ tiên tiến mới có thể thu hút doanh nghiệp và giữ chân thanh niên.

Giải pháp là 'chọn lọc và tập trung'. Chúng ta không có thời gian để lãng phí vào việc xây dựng 10 trung tâm thương mại với 'thương hiệu bình đẳng' không thực tế. Cần phải từ bỏ những lý tưởng không thể thực hiện và chuyển hướng chính sách sang 'tạo ra 10 trường KAIST' để biến khu vực thành trái tim của công nghệ tiên tiến. Mục tiêu của giáo dục không phải là sao chép danh tiếng trong quá khứ, mà là đảm bảo sự tồn tại trong tương lai.