Bắc Kinh tháng 5: Sự nóng bỏng của quyền lực ngoại giao ở Đông Bắc Á

Bắc Kinh tháng 5 năm 2026 không chỉ đơn thuần là thủ đô của Trung Quốc. Đây là một phòng tiếp khách khổng lồ nơi quyền lực thế giới giao thoa, đồng thời là sân khấu chiến lược thử nghiệm hướng đi của trật tự quốc tế mới. Chỉ trong vài ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin lần lượt đến thăm Bắc Kinh. Các nhà lãnh đạo từ các quốc gia châu Âu, Trung Đông và các nước Trung Á cũng đang tăng cường tiếp xúc với Trung Quốc. Thế giới hiện đang hướng về Bắc Kinh một lần nữa.

Cảnh tượng này không chỉ là một sự kiện ngoại giao đơn thuần. Nó là dấu hiệu cho thấy trật tự thế giới đã thay đổi sau hàng trăm năm kể từ cuộc cách mạng công nghiệp. Một thời, trung tâm của thế giới là London. Sau đó, New York và Washington trở thành trục tài chính, quân sự, công nghiệp và văn minh. Tuy nhiên, khi bước vào giữa thế kỷ 21, trọng tâm kinh tế và địa chính trị của thế giới đang dần chuyển về phía bờ Tây Thái Bình Dương, cụ thể là Đông Bắc Á, nơi xa nhất của lục địa Á-Âu.

Trung Quốc đang ở giữa tâm điểm này. Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất lớn nhất thế giới và là nước xuất khẩu hàng đầu, đồng thời cũng là một trong những nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất. Từ xe điện, pin, đất hiếm, năng lượng mặt trời, đến cơ sở hạ tầng AI và drone, ảnh hưởng của Trung Quốc đang mở rộng nhanh chóng. Các nhà lãnh đạo thế giới đến Bắc Kinh vì lý do đơn giản: không thể giải quyết các vấn đề về chuỗi cung ứng, năng lượng, thị trường và đầu tư mà không có Trung Quốc.

Đặc biệt, một trong những điểm nhấn trong ngoại giao Bắc Kinh tháng 5 này là việc Tổng thống Putin đến Bắc Kinh ngay sau chuyến thăm của Tổng thống Trump. Việc hai nhà lãnh đạo quân sự hàng đầu thế giới lần lượt đến thăm Trung Quốc là biểu tượng cho sự thay đổi trong trật tự quốc tế hiện nay.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang thực hiện một chính sách ngoại giao phức tạp, vừa cạnh tranh với Mỹ vừa quản lý mối quan hệ, đồng thời gần gũi với Nga nhưng không phụ thuộc. Trong khi đang đấu tranh với Mỹ về thuế quan, bán dẫn, quyền lực AI và vấn đề Đài Loan, Trung Quốc vẫn cố gắng tránh sự cắt đứt hoàn toàn trong quan hệ kinh tế. Với Nga, Trung Quốc đang mở rộng hợp tác về năng lượng, tài chính và an ninh để đối phó với trật tự do Mỹ dẫn dắt.

Đây là sự xuất hiện của cái gọi là 'hệ thống Bắc Kinh mới'.

Cuộc chiến ở Ukraine đã thúc đẩy dòng chảy này nhanh chóng hơn. Nga, mất đi một phần lớn thị trường châu Âu do các lệnh trừng phạt của phương Tây, đang nhanh chóng chuyển sang phụ thuộc vào Trung Quốc. Dầu thô và khí đốt của Nga đang được chuyển đến Trung Quốc với quy mô lớn, và tỷ lệ thanh toán bằng nhân dân tệ cũng đang tăng nhanh. Đặc biệt, dự án đường ống khí 'Siberia Power' không chỉ là một dự án năng lượng mà còn là biểu tượng cho việc Nga và Trung Quốc đang hình thành một trục kinh tế mới trong lục địa Á-Âu.

Tuy nhiên, đằng sau đó là sự suy yếu cấu trúc của Nga. Tổng thống Putin vẫn duy trì hình ảnh của một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, nhưng cuộc chiến kéo dài ở Ukraine đang nhanh chóng tiêu hao sức mạnh quốc gia của Nga. Sự giảm dân số, suy yếu năng lực cạnh tranh công nghiệp, các lệnh trừng phạt tài chính quốc tế và phong tỏa công nghệ đang khiến sự phát triển của vùng Viễn Đông Nga ngày càng khó khăn. Vladivostok, Khabarovsk và Sakhalin đang trở thành những khu vực gần gũi hơn với nền kinh tế Đông Bắc Á hơn là châu Âu.

Ngược lại, ảnh hưởng của Trung Quốc đang ngày càng mở rộng. Vốn, logistics, thị trường tiêu dùng và chuỗi cung ứng sản xuất của Trung Quốc đang len lỏi vào khắp nơi ở vùng Viễn Đông Nga. Dù về mặt danh nghĩa là lãnh thổ của Nga, nhưng nhiều khu vực đã hoạt động như một phần của chuỗi cung ứng Đông Bắc Á.

Thực tế, vùng Viễn Đông Nga đang dần trở thành một phần ngoại vi của nền kinh tế Đông Bắc Á, thay vì là một 'con hổ giấy' yếu ớt.

Tương tự, Trung Đông cũng đang trong tình trạng tương tự. Các quốc gia sản xuất dầu như Iran, Ả Rập Xê Út và UAE giờ đây đang nhìn Trung Quốc như một khách hàng lớn nhất. Mỹ vẫn đang điều hành trật tự quân sự ở Trung Đông, nhưng Trung Quốc đang gia tăng ảnh hưởng thông qua sức mua khổng lồ. Đặc biệt, Iran, trong bối cảnh xung đột với Mỹ, đang gia tăng độ phụ thuộc vào Trung Quốc để bán dầu. Nga cũng không ngoại lệ. Trong bối cảnh thị trường tiêu thụ dầu và khí đốt đang thu hẹp, họ buộc phải dựa vào thị trường tiêu dùng khổng lồ của Trung Quốc.

Đây là một sự thay đổi rất quan trọng.

Trong quá khứ, Mỹ đã điều hành trật tự năng lượng thế giới bằng đồng đô la và hàng không mẫu hạm. Nhưng giờ đây, Trung Quốc đang điều chỉnh địa chính trị bằng chính 'sức mua' của mình. Là quốc gia sản xuất lớn nhất thế giới và cũng là thị trường tiêu dùng lớn nhất, Trung Quốc đã trở thành một nhân tố chính trong trật tự quốc tế chỉ bằng sức mạnh mua sắm của mình.

Tại thời điểm này, giá trị chiến lược của Hàn Quốc và Nhật Bản lại nổi lên. Chỉ có Hàn Quốc và Nhật Bản mới có thể tạo ra một trục kinh tế và công nghệ tương đương với Trung Quốc ở Đông Bắc Á. Nhật Bản vẫn giữ vị thế hàng đầu thế giới về công nghệ vật liệu, linh kiện và thiết bị, cũng như sức cạnh tranh tài chính. Hàn Quốc có sức mạnh cạnh tranh trong lĩnh vực bán dẫn, pin, máy chủ AI, đóng tàu, ngành công nghiệp văn hóa và sản xuất tiên tiến.

Nếu Hàn Quốc và Nhật Bản vượt qua những mâu thuẫn lịch sử và tăng cường hợp tác chiến lược, tình hình có thể thay đổi. Mỹ cũng rất mong muốn điều này, vì chi phí và gánh nặng để kiềm chế Trung Quốc một mình là quá lớn. Nếu hợp tác Hàn-Nhật mở rộng sang chuỗi cung ứng, AI, hàng không vũ trụ, năng lượng hạt nhân, quốc phòng và ngành công nghiệp sinh học, có khả năng hình thành một trục cân bằng mới ở Đông Bắc Á.

Đặc biệt, thời đại AI đang mang lại cơ hội mới cho Hàn Quốc và Nhật Bản. Nếu Trung Quốc thúc đẩy bằng quy mô và tốc độ, thì Hàn Quốc và Nhật Bản có thể phản ứng bằng công nghệ siêu chính xác, bán dẫn AI, sản xuất tiên tiến và công nghệ robot. Trong cấu trúc cạnh tranh nhưng hợp tác giữa ba nước Đông Bắc Á, sân khấu công nghiệp tiên tiến toàn cầu đang dần chuyển về phía bờ Tây Thái Bình Dương.

Điều này không phải là ngẫu nhiên.

Trước cuộc cách mạng công nghiệp, trung tâm kinh tế thế giới thực sự là châu Á. Trung Quốc và Ấn Độ chiếm một phần lớn GDP toàn cầu, và con đường tơ lụa cùng thương mại hàng hải cũng nằm ở châu Á. Tuy nhiên, sau cuộc cách mạng công nghiệp của Anh, quyền lực thế giới đã chuyển sang châu Âu và Mỹ.

Nhưng giờ đây, hướng đi lại đang thay đổi.

Quốc gia sản xuất lớn nhất thế giới là Trung Quốc. Quốc gia sản xuất bộ nhớ bán dẫn hàng đầu thế giới là Hàn Quốc. Quốc gia mạnh về sản xuất chính xác và công nghệ robot là Nhật Bản. Cuối cùng, trục chính của ngành công nghiệp toàn cầu, chuỗi cung ứng, AI và bán dẫn đang dần hội tụ về ba nước Đông Bắc Á.

Lịch sử không chảy theo đường thẳng. Nó tuần hoàn như một vòng tròn. Quyền lực thế giới đã chuyển sang phương Tây sau cuộc cách mạng công nghiệp, và giờ đây lại đang quay trở lại phương Đông.

Tuy nhiên, thực tế không hề đơn giản.

Mỹ vẫn là quốc gia quân sự và tài chính mạnh nhất thế giới. Trung Quốc đang nắm giữ ngành sản xuất, chuỗi cung ứng và thị trường tiêu dùng. Nga đã yếu đi nhưng vẫn là một cường quốc quân sự với vũ khí hạt nhân và tài nguyên, trong khi châu Âu duy trì thị trường công nghệ và tài chính khổng lồ mặc dù đang đối mặt với sự tăng trưởng chậm lại.

Trong bối cảnh này, Hàn Quốc không thể chỉ sống sót bằng 'ngoại giao của một quốc gia trung bình' nữa.

Hàn Quốc giờ đây cần nhận thức mình là một quốc gia chiến lược với ngành công nghiệp bán dẫn, AI, pin, đóng tàu, năng lượng hạt nhân và văn hóa. Đồng thời, cần mở rộng hợp tác về chuỗi cung ứng, quốc phòng, năng lượng và văn hóa với các quốc gia chiến lược thứ ba như Ấn Độ, Brazil, Ả Rập Xê Út, UAE và Thổ Nhĩ Kỳ.

Đặc biệt, Ấn Độ là quốc gia có dân số lớn nhất thế giới trong tương lai, Brazil là cường quốc về tài nguyên và thực phẩm. Thổ Nhĩ Kỳ là cửa ngõ địa chính trị kết nối châu Âu, Trung Đông và Trung Á. Ả Rập Xê Út và UAE đang thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp mới trong các lĩnh vực AI, thành phố thông minh, kinh tế hydro và năng lượng hạt nhân.

Thế giới giờ đây đang chuyển từ một hệ thống hai cực Mỹ-Trung sang một hệ thống đa cực. Và Đông Bắc Á đang ở trung tâm của sự chuyển mình này. Seoul, Tokyo và Bắc Kinh có khả năng trở thành sân khấu chính cho nền kinh tế toàn cầu, chuỗi cung ứng và quyền lực công nghệ trong tương lai.

Bắc Kinh tháng 5 năm 2026 chính là nơi diễn ra dòng chảy vĩ đại này.

Và hiện tại, thế giới đang chú ý đến một diễn biến khác: khả năng Chủ tịch Tập Cận Bình thăm Triều Tiên. Sau cuộc chiến ở Ukraine, sự gần gũi giữa Triều Tiên và Nga đang diễn ra nhanh chóng. Các khả năng hợp tác quân sự, giao dịch vũ khí và trao đổi công nghệ đang được đề cập. Tuy nhiên, Trung Quốc sẽ không để Triều Tiên trở nên quá gần gũi với Nga.

Triều Tiên không chỉ là một quốc gia láng giềng đơn thuần đối với Trung Quốc. Nó là một vùng đệm chiến lược tiếp giáp với mạng lưới đồng minh của Mỹ và là một trong những trục chính của ảnh hưởng Trung Quốc trong trật tự Đông Bắc Á.

Do đó, khả năng Chủ tịch Tập Cận Bình thăm Triều Tiên trong tương lai có thể mang ý nghĩa lớn hơn một chuyến thăm hữu nghị đơn thuần. Đó có thể là tín hiệu cho thấy Trung Quốc vẫn không từ bỏ quyền kiểm soát vấn đề bán đảo Triều Tiên, đồng thời là động thái chiến lược nhằm kéo vấn đề Triều Tiên trở lại trong trật tự do Trung Quốc dẫn dắt.

Cuối cùng, tất cả những gì đang diễn ra ở Bắc Kinh đều quy về một câu hỏi: Thế kỷ 21 sẽ mở ra trên nền tảng trật tự nào ở châu Á? Và trong thời kỳ chuyển mình vĩ đại của nền văn minh này, Hàn Quốc sẽ đứng ở vị trí nào?



* Bài viết này được dịch tự động bằng AI.

• #thay đổi trật tự quốc tế
• #chiến lược Đông Bắc Á
• #ảnh hưởng của Trung Quốc