Vào tháng 5 năm 2026, cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Trung được tổ chức tại Đại hội Nhân dân Bắc Kinh không chỉ đơn thuần là một sự kiện ngoại giao giữa hai nhà lãnh đạo. Đây là một dịp để hai cường quốc chiến lược lớn nhất thế giới điều chỉnh lại hướng đi của trật tự thế giới trên ranh giới giữa xung đột và hợp tác. Và vấn đề Triều Tiên vẫn là tâm điểm của cuộc thảo luận.
Tổng thống Donald Trump đã trực tiếp thông báo ngay sau cuộc họp rằng ông đã thảo luận với Chủ tịch Tập Cận Bình về vấn đề Triều Tiên. Một câu nói ngắn gọn nhưng đã ngay lập tức thu hút sự chú ý của giới ngoại giao quốc tế, vì điều này có nghĩa là vấn đề Triều Tiên đã trở lại bàn cờ chiến lược Mỹ-Trung.
Thực tế, vấn đề Triều Tiên đã là một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất trong trật tự quốc tế Đông Bắc Á suốt nhiều thập kỷ qua. Đối với Mỹ, đó là vấn đề đe dọa hạt nhân; đối với Trung Quốc, đó là vấn đề ổn định chế độ và vùng đệm; đối với Hàn Quốc, đó là vấn đề sinh tồn liên quan đến chiến tranh và hòa bình. Nhật Bản lo ngại về an ninh, trong khi Nga lại liên quan đến chiến lược viễn Đông và địa chính trị.
Gần đây, chuyến thăm Bình Nhưỡng của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã biểu thị rõ nét cho xu hướng này. Việc người đứng đầu ngoại giao Trung Quốc đến Bình Nhưỡng sau 6 năm 7 tháng đã gửi đi một thông điệp chính trị lớn. Quan hệ Bắc Kinh - Bình Nhưỡng đã có những căng thẳng khác biệt sau đại dịch COVID-19 và chiến tranh Ukraine. Triều Tiên đã nhanh chóng xích lại gần Nga, trong khi Trung Quốc có vẻ giữ khoảng cách hơn.
Đặc biệt, sau chiến tranh Ukraine, mối quan hệ giữa Triều Tiên và Nga đã nhanh chóng trở thành một liên minh quân sự. Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un đã tăng cường hợp tác chiến lược qua các cuộc gặp thượng đỉnh, và theo phân tích của các cơ quan tình báo phương Tây, Triều Tiên đã hỗ trợ Nga về đạn dược và vật tư quân sự. Ngược lại, Nga đã cung cấp cho Triều Tiên công nghệ quân sự, năng lượng và hỗ trợ lương thực, qua đó củng cố mối quan hệ.
Đối với Triều Tiên, Nga đã trở thành một đồng minh chiến lược giúp họ thoát khỏi các lệnh trừng phạt quốc tế. Nga cũng cần một mạng lưới cung cấp quân sự từ Triều Tiên trong bối cảnh chiến tranh Ukraine kéo dài. Lợi ích của cả hai bên đã gặp nhau.
Tuy nhiên, từ góc độ Trung Quốc, sự gắn bó quá mức của Triều Tiên với Nga không phải là một kịch bản dễ chịu. Triều Tiên thuộc về không gian chiến lược có ảnh hưởng truyền thống của Trung Quốc. Trung Quốc không muốn xảy ra biến động lớn trên bán đảo Triều Tiên và cũng không mong muốn chế độ Triều Tiên hoàn toàn nghiêng về phía Nga. Cuối cùng, chuyến thăm của Vương Nghị được phân tích là nhằm khôi phục quan hệ Bắc Kinh - Bình Nhưỡng và xác nhận lại ảnh hưởng của Trung Quốc.
Điều thú vị là mối quan hệ giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Kim Jong-un. Tổng thống Trump vẫn nhấn mạnh rằng ông đang duy trì "mối quan hệ tốt đẹp với Kim Jong-un". Trong các cuộc gặp tại Singapore và Panmunjom, hai nhà lãnh đạo đã thể hiện một phong cách ngoại giao gây bất ngờ cho thế giới. Tuy nhiên, sau thất bại tại cuộc họp ở Hà Nội, quan hệ Mỹ - Triều đã rơi vào tình trạng bế tắc.
Từ góc độ của Chủ tịch Kim Jong-un, sự nghi ngờ đối với Mỹ đã gia tăng, và Tổng thống Trump cũng không thể không đặt vấn đề Triều Tiên xuống hàng thứ yếu trong bối cảnh chính trị nội bộ và áp lực từ công chúng. Tuy nhiên, Tổng thống Trump vẫn mong muốn được ghi nhận là Tổng thống Mỹ đã giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên và vấn đề hòa bình trên bán đảo trong nhiệm kỳ của mình.
Lý do rất rõ ràng. Giải quyết vấn đề Triều Tiên không chỉ là một thành tựu ngoại giao đơn thuần mà còn mang tính biểu tượng cấp Nobel Hòa bình. Trong lịch sử Mỹ, chưa có Tổng thống nào giải quyết triệt để vấn đề hạt nhân Triều Tiên. Nếu Tổng thống Trump có thể dẫn dắt những tiến triển thực chất trong việc đóng băng hạt nhân, phi hạt nhân hóa từng bước và xây dựng một chế độ hòa bình, điều đó có thể được ghi nhận là một trong những thành tựu ngoại giao lớn nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh.
Vấn đề là thực tế của Triều Tiên. Gần đây, Triều Tiên đang nhanh chóng nâng cao hệ thống vũ khí hạt nhân và cấu trúc công nghiệp quốc phòng. Họ đang cố gắng xây dựng một sức mạnh hạt nhân đa tầng, không chỉ dừng lại ở việc phát triển hạt nhân đơn giản mà còn bao gồm hệ thống hạt nhân chiến thuật, tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) sử dụng nhiên liệu rắn, tên lửa siêu thanh và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM).
Điều này khác biệt về chất so với trước đây. Triều Tiên giờ đây có xu hướng xem việc sở hữu hạt nhân không phải là một quân bài đàm phán mà là điều kiện tuyệt đối cho sự sống còn của chế độ. Chế độ Kim Jong-un đã nâng cấp sức mạnh hạt nhân lên thành chiến lược quốc gia ở mức hiến pháp, và ngành công nghiệp quốc phòng cũng đang được tái cấu trúc thành trụ cột chính của nền kinh tế quốc gia.
Đặc biệt, việc mở rộng hợp tác quân sự với Nga đang trở thành một yếu tố mới trong việc hiện đại hóa ngành công nghiệp quốc phòng của Triều Tiên. Có khả năng sẽ có sự trao đổi công nghệ quân sự và hợp tác công nghệ vệ tinh. Triều Tiên đang cố gắng tăng cường sức mạnh không đối xứng để có thể chống lại áp lực quân sự từ Mỹ.
Trong bối cảnh này, vai trò của Hàn Quốc càng trở nên quan trọng hơn. Tổng thống Lee Jae-myung gần đây đã nhấn mạnh sự cần thiết phải giảm căng thẳng giữa hai miền Triều Tiên và xây dựng một lộ trình hòa bình từng bước. Ông cho rằng cần phải khôi phục đối thoại song song với hợp tác kinh tế, giảm căng thẳng quân sự và giao lưu nhân đạo.
Đặc biệt, chính phủ Lee Jae-myung có xu hướng tiếp cận vấn đề bán đảo không chỉ đơn thuần là một cuộc đối đầu về ý thức hệ mà còn là vấn đề sinh tồn và kinh tế. Bởi vì khi khả năng xảy ra chiến tranh gia tăng, nền kinh tế Hàn Quốc, thị trường tài chính và tâm lý đầu tư nước ngoài sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp.
Tuy nhiên, thực tế không hề dễ dàng. Mỹ đang tăng cường hợp tác an ninh Hàn-Mỹ-Nhật để kiềm chế Trung Quốc, trong khi Nhật Bản cũng đang đẩy nhanh việc mở rộng ngân sách quốc phòng và khả năng tấn công tầm xa. Ngược lại, Triều Tiên, Nga và phần nào đó là Trung Quốc đang trở nên gần gũi về mặt chiến lược, tạo ra bầu không khí mới cho một cuộc chiến tranh lạnh ở Đông Bắc Á.
Một số ý kiến cho rằng một cấu trúc thực tế "Hàn-Mỹ-Nhật đối đầu với Bắc-Trung-Nga" đã hình thành ở Đông Bắc Á. Điều này có nghĩa là có khả năng xuất hiện một cấu trúc an ninh tập thể tương tự như Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở châu Âu.
Tuy nhiên, Đông Bắc Á khác với châu Âu. Lịch sử, dân tộc và kinh tế ở đây phức tạp hơn nhiều. Trung Quốc và Mỹ là đối tác thương mại lớn nhất của nhau, trong khi Hàn Quốc lại gắn bó sâu sắc với Mỹ về an ninh và với Trung Quốc về kinh tế. Vấn đề Triều Tiên cũng không chỉ đơn thuần là vấn đề quân sự mà còn liên quan đến chế độ, lịch sử, kinh tế và dân tộc.
Trong tác phẩm cổ điển của Trung Quốc "Đạo Đức Kinh", có câu: "Đại quốc giả hạ lưu" (大國者下流). Điều này có nghĩa là các quốc gia mạnh mẽ hơn nên khiêm tốn và giữ gìn trật tự. Đây là một điểm sâu sắc liên quan đến mối quan hệ Mỹ-Trung và vấn đề bán đảo Triều Tiên ngày nay.
Cũng trong "Luận Ngữ", có câu: "Quân tử hòa mà không đồng, tiểu nhân đồng mà không hòa" (君子和而不同 小人同而不和). Đây là trí tuệ lâu đời của nền văn minh Đông Á, nhấn mạnh rằng mặc dù có sự khác biệt về chế độ và ý thức hệ, chúng ta vẫn cần tìm kiếm sự đồng sống và hòa hợp.
Kinh điển Phật giáo "Pháp cú kinh" cũng nói: "Oán hận không thể giải quyết bằng oán hận, chỉ có thể được giải quyết bằng lòng từ bi." Những lời dạy này từ hàng ngàn năm trước đang đặt ra câu hỏi về hy vọng cuối cùng của nền văn minh nhân loại giữa những căng thẳng hạt nhân, tên lửa, liên minh quân sự và cạnh tranh quyền lực ngày nay.
Cuối cùng, con đường hòa bình không hề dễ dàng. Tuy nhiên, một cách nghịch lý, khi căng thẳng gia tăng như hiện nay, nhu cầu đối thoại lại càng trở nên cấp thiết. Bởi vì chỉ với hạt nhân, tên lửa, liên minh quân sự và cạnh tranh chiến lược, chúng ta không thể giải quyết vĩnh viễn tương lai của bán đảo Triều Tiên.
Cuộc thảo luận giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình về vấn đề Triều Tiên có thể là một cảnh tượng xác nhận lại thực tế đó. Các cường quốc cuối cùng phát hiện ra nhu cầu đàm phán ngay trước ngưỡng xung đột. Và hòa bình trên bán đảo Triều Tiên cũng có khả năng tiến triển từng bước trong bối cảnh đối đầu và đàm phán lặp đi lặp lại.
Mùa xuân không đến trong một sớm một chiều. Nhưng sau những mùa đông dài, con người luôn chờ đợi mùa xuân. Hòa bình trên bán đảo Triều Tiên cũng vậy. Hiện nay, Đông Bắc Á đang đứng trước những đám mây địa chính trị khổng lồ, nhưng trong đó, việc không từ bỏ khả năng đối thoại, kiềm chế và cùng tồn tại chính là khởi đầu thực sự của ngoại giao.
Tổng thống Donald Trump đã trực tiếp thông báo ngay sau cuộc họp rằng ông đã thảo luận với Chủ tịch Tập Cận Bình về vấn đề Triều Tiên. Một câu nói ngắn gọn nhưng đã ngay lập tức thu hút sự chú ý của giới ngoại giao quốc tế, vì điều này có nghĩa là vấn đề Triều Tiên đã trở lại bàn cờ chiến lược Mỹ-Trung.
Thực tế, vấn đề Triều Tiên đã là một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất trong trật tự quốc tế Đông Bắc Á suốt nhiều thập kỷ qua. Đối với Mỹ, đó là vấn đề đe dọa hạt nhân; đối với Trung Quốc, đó là vấn đề ổn định chế độ và vùng đệm; đối với Hàn Quốc, đó là vấn đề sinh tồn liên quan đến chiến tranh và hòa bình. Nhật Bản lo ngại về an ninh, trong khi Nga lại liên quan đến chiến lược viễn Đông và địa chính trị.
Gần đây, chuyến thăm Bình Nhưỡng của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã biểu thị rõ nét cho xu hướng này. Việc người đứng đầu ngoại giao Trung Quốc đến Bình Nhưỡng sau 6 năm 7 tháng đã gửi đi một thông điệp chính trị lớn. Quan hệ Bắc Kinh - Bình Nhưỡng đã có những căng thẳng khác biệt sau đại dịch COVID-19 và chiến tranh Ukraine. Triều Tiên đã nhanh chóng xích lại gần Nga, trong khi Trung Quốc có vẻ giữ khoảng cách hơn.
Đặc biệt, sau chiến tranh Ukraine, mối quan hệ giữa Triều Tiên và Nga đã nhanh chóng trở thành một liên minh quân sự. Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un đã tăng cường hợp tác chiến lược qua các cuộc gặp thượng đỉnh, và theo phân tích của các cơ quan tình báo phương Tây, Triều Tiên đã hỗ trợ Nga về đạn dược và vật tư quân sự. Ngược lại, Nga đã cung cấp cho Triều Tiên công nghệ quân sự, năng lượng và hỗ trợ lương thực, qua đó củng cố mối quan hệ.
Đối với Triều Tiên, Nga đã trở thành một đồng minh chiến lược giúp họ thoát khỏi các lệnh trừng phạt quốc tế. Nga cũng cần một mạng lưới cung cấp quân sự từ Triều Tiên trong bối cảnh chiến tranh Ukraine kéo dài. Lợi ích của cả hai bên đã gặp nhau.
Tuy nhiên, từ góc độ Trung Quốc, sự gắn bó quá mức của Triều Tiên với Nga không phải là một kịch bản dễ chịu. Triều Tiên thuộc về không gian chiến lược có ảnh hưởng truyền thống của Trung Quốc. Trung Quốc không muốn xảy ra biến động lớn trên bán đảo Triều Tiên và cũng không mong muốn chế độ Triều Tiên hoàn toàn nghiêng về phía Nga. Cuối cùng, chuyến thăm của Vương Nghị được phân tích là nhằm khôi phục quan hệ Bắc Kinh - Bình Nhưỡng và xác nhận lại ảnh hưởng của Trung Quốc.
Điều thú vị là mối quan hệ giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Kim Jong-un. Tổng thống Trump vẫn nhấn mạnh rằng ông đang duy trì "mối quan hệ tốt đẹp với Kim Jong-un". Trong các cuộc gặp tại Singapore và Panmunjom, hai nhà lãnh đạo đã thể hiện một phong cách ngoại giao gây bất ngờ cho thế giới. Tuy nhiên, sau thất bại tại cuộc họp ở Hà Nội, quan hệ Mỹ - Triều đã rơi vào tình trạng bế tắc.
Từ góc độ của Chủ tịch Kim Jong-un, sự nghi ngờ đối với Mỹ đã gia tăng, và Tổng thống Trump cũng không thể không đặt vấn đề Triều Tiên xuống hàng thứ yếu trong bối cảnh chính trị nội bộ và áp lực từ công chúng. Tuy nhiên, Tổng thống Trump vẫn mong muốn được ghi nhận là Tổng thống Mỹ đã giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên và vấn đề hòa bình trên bán đảo trong nhiệm kỳ của mình.
Lý do rất rõ ràng. Giải quyết vấn đề Triều Tiên không chỉ là một thành tựu ngoại giao đơn thuần mà còn mang tính biểu tượng cấp Nobel Hòa bình. Trong lịch sử Mỹ, chưa có Tổng thống nào giải quyết triệt để vấn đề hạt nhân Triều Tiên. Nếu Tổng thống Trump có thể dẫn dắt những tiến triển thực chất trong việc đóng băng hạt nhân, phi hạt nhân hóa từng bước và xây dựng một chế độ hòa bình, điều đó có thể được ghi nhận là một trong những thành tựu ngoại giao lớn nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh.
Vấn đề là thực tế của Triều Tiên. Gần đây, Triều Tiên đang nhanh chóng nâng cao hệ thống vũ khí hạt nhân và cấu trúc công nghiệp quốc phòng. Họ đang cố gắng xây dựng một sức mạnh hạt nhân đa tầng, không chỉ dừng lại ở việc phát triển hạt nhân đơn giản mà còn bao gồm hệ thống hạt nhân chiến thuật, tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) sử dụng nhiên liệu rắn, tên lửa siêu thanh và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM).
Điều này khác biệt về chất so với trước đây. Triều Tiên giờ đây có xu hướng xem việc sở hữu hạt nhân không phải là một quân bài đàm phán mà là điều kiện tuyệt đối cho sự sống còn của chế độ. Chế độ Kim Jong-un đã nâng cấp sức mạnh hạt nhân lên thành chiến lược quốc gia ở mức hiến pháp, và ngành công nghiệp quốc phòng cũng đang được tái cấu trúc thành trụ cột chính của nền kinh tế quốc gia.
Đặc biệt, việc mở rộng hợp tác quân sự với Nga đang trở thành một yếu tố mới trong việc hiện đại hóa ngành công nghiệp quốc phòng của Triều Tiên. Có khả năng sẽ có sự trao đổi công nghệ quân sự và hợp tác công nghệ vệ tinh. Triều Tiên đang cố gắng tăng cường sức mạnh không đối xứng để có thể chống lại áp lực quân sự từ Mỹ.
Trong bối cảnh này, vai trò của Hàn Quốc càng trở nên quan trọng hơn. Tổng thống Lee Jae-myung gần đây đã nhấn mạnh sự cần thiết phải giảm căng thẳng giữa hai miền Triều Tiên và xây dựng một lộ trình hòa bình từng bước. Ông cho rằng cần phải khôi phục đối thoại song song với hợp tác kinh tế, giảm căng thẳng quân sự và giao lưu nhân đạo.
Đặc biệt, chính phủ Lee Jae-myung có xu hướng tiếp cận vấn đề bán đảo không chỉ đơn thuần là một cuộc đối đầu về ý thức hệ mà còn là vấn đề sinh tồn và kinh tế. Bởi vì khi khả năng xảy ra chiến tranh gia tăng, nền kinh tế Hàn Quốc, thị trường tài chính và tâm lý đầu tư nước ngoài sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp.
Tuy nhiên, thực tế không hề dễ dàng. Mỹ đang tăng cường hợp tác an ninh Hàn-Mỹ-Nhật để kiềm chế Trung Quốc, trong khi Nhật Bản cũng đang đẩy nhanh việc mở rộng ngân sách quốc phòng và khả năng tấn công tầm xa. Ngược lại, Triều Tiên, Nga và phần nào đó là Trung Quốc đang trở nên gần gũi về mặt chiến lược, tạo ra bầu không khí mới cho một cuộc chiến tranh lạnh ở Đông Bắc Á.
Một số ý kiến cho rằng một cấu trúc thực tế "Hàn-Mỹ-Nhật đối đầu với Bắc-Trung-Nga" đã hình thành ở Đông Bắc Á. Điều này có nghĩa là có khả năng xuất hiện một cấu trúc an ninh tập thể tương tự như Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở châu Âu.
Tuy nhiên, Đông Bắc Á khác với châu Âu. Lịch sử, dân tộc và kinh tế ở đây phức tạp hơn nhiều. Trung Quốc và Mỹ là đối tác thương mại lớn nhất của nhau, trong khi Hàn Quốc lại gắn bó sâu sắc với Mỹ về an ninh và với Trung Quốc về kinh tế. Vấn đề Triều Tiên cũng không chỉ đơn thuần là vấn đề quân sự mà còn liên quan đến chế độ, lịch sử, kinh tế và dân tộc.
Trong tác phẩm cổ điển của Trung Quốc "Đạo Đức Kinh", có câu: "Đại quốc giả hạ lưu" (大國者下流). Điều này có nghĩa là các quốc gia mạnh mẽ hơn nên khiêm tốn và giữ gìn trật tự. Đây là một điểm sâu sắc liên quan đến mối quan hệ Mỹ-Trung và vấn đề bán đảo Triều Tiên ngày nay.
Cũng trong "Luận Ngữ", có câu: "Quân tử hòa mà không đồng, tiểu nhân đồng mà không hòa" (君子和而不同 小人同而不和). Đây là trí tuệ lâu đời của nền văn minh Đông Á, nhấn mạnh rằng mặc dù có sự khác biệt về chế độ và ý thức hệ, chúng ta vẫn cần tìm kiếm sự đồng sống và hòa hợp.
Kinh điển Phật giáo "Pháp cú kinh" cũng nói: "Oán hận không thể giải quyết bằng oán hận, chỉ có thể được giải quyết bằng lòng từ bi." Những lời dạy này từ hàng ngàn năm trước đang đặt ra câu hỏi về hy vọng cuối cùng của nền văn minh nhân loại giữa những căng thẳng hạt nhân, tên lửa, liên minh quân sự và cạnh tranh quyền lực ngày nay.
Cuối cùng, con đường hòa bình không hề dễ dàng. Tuy nhiên, một cách nghịch lý, khi căng thẳng gia tăng như hiện nay, nhu cầu đối thoại lại càng trở nên cấp thiết. Bởi vì chỉ với hạt nhân, tên lửa, liên minh quân sự và cạnh tranh chiến lược, chúng ta không thể giải quyết vĩnh viễn tương lai của bán đảo Triều Tiên.
Cuộc thảo luận giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình về vấn đề Triều Tiên có thể là một cảnh tượng xác nhận lại thực tế đó. Các cường quốc cuối cùng phát hiện ra nhu cầu đàm phán ngay trước ngưỡng xung đột. Và hòa bình trên bán đảo Triều Tiên cũng có khả năng tiến triển từng bước trong bối cảnh đối đầu và đàm phán lặp đi lặp lại.
Mùa xuân không đến trong một sớm một chiều. Nhưng sau những mùa đông dài, con người luôn chờ đợi mùa xuân. Hòa bình trên bán đảo Triều Tiên cũng vậy. Hiện nay, Đông Bắc Á đang đứng trước những đám mây địa chính trị khổng lồ, nhưng trong đó, việc không từ bỏ khả năng đối thoại, kiềm chế và cùng tồn tại chính là khởi đầu thực sự của ngoại giao.
* Bài viết này được dịch tự động bằng AI.
HAN Joon ho
hanjh@ajunews.com
© Bản quyền thuộc về Thời báo Kinh tế AJU & www.ajunews.com: Việc sử dụng các nội dung đăng tải trên vietnam. kyungjeilbo.com phải có sự đồng ý bằng văn bản của Aju News Corporation.