Việt Nam siết việc học sinh sử dụng điện thoại: Có nên bắt đầu từ trách nhiệm của giáo viên?

Chủ trương hạn chế điện thoại thông minh và mạng xã hội trong trường học đang được Việt Nam thúc đẩy, song cũng làm dấy lên tranh luận về trách nhiệm của giáo viên và cách ứng dụng công nghệ trong giáo dục. Nhiều phụ huynh cho rằng không thể yêu cầu học sinh ngừng sử dụng điện thoại trong khi chính nhà trường vẫn giao bài tập, thông báo và duy trì liên lạc qua các ứng dụng trên thiết bị này.

Theo các phương tiện truyền thông Việt Nam như VnExpress ngày 8/11, Chính phủ Việt Nam đã yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng kế hoạch tổng thể quản lý việc sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội trong trường học, phù hợp với đặc điểm của từng cấp học.

Yêu cầu này được nêu trong Nghị quyết số 353 về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026, do Thủ tướng Lê Minh Hưng ký ban hành. Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan liên quan và chính quyền địa phương xây dựng phương án, sau đó trình Chính phủ xem xét.

◆ Nhiều trường đã hạn chế điện thoại trong giờ ra chơi

Thời gian gần đây, ngày càng nhiều trường học tại Việt Nam áp dụng biện pháp kiểm soát việc sử dụng điện thoại của học sinh. Theo quy định ban hành năm 2020, học sinh được phép sử dụng thiết bị phục vụ học tập khi có sự đồng ý của giáo viên; việc sử dụng điện thoại trong giờ nghỉ cũng chưa bị cấm hoàn toàn.

Tuy nhiên, trước những lo ngại về tình trạng mất tập trung trong học tập, một số địa phương đã triển khai biện pháp thu và bảo quản điện thoại của học sinh ngay từ khi đến trường, sau đó trả lại khi tan học. Tại TP.HCM, hơn 500 trường học đã hạn chế học sinh sử dụng điện thoại ngay cả trong giờ ra chơi.

Xu hướng này cũng đang diễn ra ở nhiều quốc gia. Theo UNESCO, tính đến tháng 3/2026, có 114 hệ thống giáo dục trên thế giới áp dụng lệnh cấm sử dụng điện thoại trong trường học, chiếm 58% tổng số quốc gia và vùng lãnh thổ được thống kê. Tỷ lệ này đã tăng mạnh so với mức 24% vào năm 2023.

Dư luận Việt Nam nhìn chung cũng ủng hộ việc siết chặt quản lý. Trong một khảo sát do VnExpress thực hiện vào tháng 7 năm ngoái với hơn 13.300 độc giả, có tới 84% người tham gia đồng tình với việc cấm học sinh sử dụng điện thoại trong trường học.

Tuy nhiên, khi chủ trương tăng cường kiểm soát được đưa ra, nhiều ý kiến cho rằng quy định không nên chỉ áp dụng đối với học sinh mà cần đặt ra trách nhiệm tương ứng đối với giáo viên.

Một độc giả đặt câu hỏi: Nếu giáo viên vẫn sử dụng điện thoại trong giờ học thì làm sao có thể yêu cầu học sinh tập trung? Người này cho rằng cần cấm sử dụng điện thoại trong giờ lên lớp ở tất cả các cấp học, từ tiểu học đến THPT.

Một số ý kiến khác đề nghị giáo viên phải làm gương, đặc biệt là những người giảng dạy ở bậc mầm non và tiểu học.
Đáng chú ý, nhiều phụ huynh chỉ ra sự bất cập trong cách nhà trường ứng dụng công nghệ. Một phụ huynh cho biết dù đã chặn các ứng dụng Internet trên điện thoại của con, gia đình vẫn phải duy trì ứng dụng nhắn tin Zalo để nhận bài tập và thông báo từ giáo viên. Trong khi đó, ứng dụng này cũng chứa nhiều trò chơi và video ngắn, khiến trẻ dễ bị cuốn vào các nội dung giải trí.

Một độc giả khác cho rằng việc giáo viên thường xuyên giao bài tập qua các nhóm trò chuyện đã khiến học sinh, ngay từ bậc THCS, gần như phải có điện thoại riêng. Vì vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần xây dựng quy định sử dụng công nghệ thông tin phù hợp với thực tế giảng dạy, thay vì chỉ tập trung vào việc cấm đoán.

◆ Cấm hoàn toàn hay dạy trẻ sử dụng đúng cách?

Ở chiều ngược lại, không ít học sinh không đồng tình với việc cấm điện thoại một cách tuyệt đối. Tại diễn đàn “Điều em muốn nói năm 2026”, tổ chức ngày 17/8, bà Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội), đã trực tiếp hỏi học sinh liệu các em có muốn nhà trường cấm sử dụng điện thoại hay không. Tất cả đều đồng loạt trả lời “không”.

Tuy nhiên, khi được hỏi liệu các em có giao điện thoại cho giáo viên chủ nhiệm quản lý khi đến trường hay không, toàn bộ học sinh lại trả lời “có”.

Theo bà Thúy, việc cấm hoàn toàn điện thoại thông minh là điều khó thực hiện. Điều quan trọng hơn là phải có quy định nhằm ngăn chặn tình trạng sử dụng quá mức và giúp học sinh hình thành thói quen sử dụng công nghệ có trách nhiệm.

Bà nhấn mạnh nhà trường, giáo viên và học sinh không nên xem công nghệ là thứ cần phải loại bỏ, mà cần học cách sử dụng phù hợp. Các quy định trong trường học phải hướng đến việc giúp học sinh duy trì sự cân bằng giữa học tập và hoạt động giải trí.

Bên cạnh vấn đề học tập, các chuyên gia cũng cảnh báo việc lạm dụng điện thoại và mạng xã hội có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần cũng như mức độ an toàn của thanh thiếu niên trên môi trường mạng.

Ông Lê Xuân Trung, Chủ tịch Hội đồng quản trị Viện Nghiên cứu và Đào tạo Tâm lý Giáo dục (IPET), dẫn số liệu của UNICEF và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cho biết cứ 5 thanh thiếu niên thì có một người gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần; khoảng 70% các rối loạn tâm thần bắt đầu xuất hiện trong giai đoạn vị thành niên.

Theo ông, áp lực phải thành công và nhu cầu được công nhận trên mạng xã hội có thể khiến người trẻ rơi vào trạng thái lo âu, tự ti, thậm chí trầm cảm trong những trường hợp nghiêm trọng.

Về nguy cơ lừa đảo trực tuyến, Đại úy Đinh Thị Như Hoa, thuộc Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, lưu ý ba hình thức mà thanh thiếu niên cần đặc biệt cảnh giác: giả mạo người quen, dụ dỗ bằng các chương trình trúng thưởng và thao túng tâm lý bằng cách tạo ra nỗi sợ hãi.

Theo bà, các đối tượng lừa đảo thường tìm cách kiểm soát tâm lý và hành vi của trẻ em. Khi gặp tình huống đáng ngờ, các em không nên tự mình chịu đựng nỗi sợ mà cần nhanh chóng chia sẻ với người thân hoặc những người đáng tin cậy.

Ngoài kế hoạch quản lý điện thoại và mạng xã hội, Nghị quyết 353 cũng yêu cầu tăng cường phòng chống bạo lực học đường và xây dựng môi trường giáo dục an toàn. Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao nhiệm vụ đẩy mạnh giáo dục đạo đức, ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh, đồng thời kiểm tra việc thực hiện tại các địa phương và cơ sở giáo dục.

Việc hạn chế điện thoại trong trường học có thể góp phần cải thiện khả năng tập trung và bảo vệ học sinh trước những rủi ro trên không gian mạng. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, nhà trường cũng cần điều chỉnh cách giao bài tập, trao đổi thông tin và ứng dụng công nghệ trong giảng dạy. Trách nhiệm xây dựng môi trường học đường lành mạnh không thể chỉ đặt lên vai học sinh, mà cần bắt đầu từ cả giáo viên và nhà trường.