Khách nước ngoài tăng mạnh, cảnh sát Hàn Quốc đau đầu vì thiếu phiên dịch

Lượng khách nước ngoài đến Hàn Quốc tăng nhanh kéo theo nhu cầu phiên dịch của lực lượng cảnh sát ngày càng lớn. Tuy nhiên, việc bổ sung nhân lực chuyên trách gặp trở ngại do ngân sách hạn chế, trong khi công tác phiên dịch tại hiện trường vẫn còn nhiều bất cập. Cảnh sát Hàn Quốc đang tìm giải pháp thu hẹp khoảng trống này, trong đó có việc xây dựng hệ thống phiên dịch ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Hàn Quốc, trung tâm tiếp nhận cuộc gọi khẩn cấp 112 hiện trực tiếp hỗ trợ phiên dịch tiếng Anh và tiếng Trung. Với các ngôn ngữ khác, trung tâm kết nối với các đơn vị phiên dịch bên ngoài để hỗ trợ người gọi.

Số cuộc gọi 112 bằng tiếng nước ngoài đang tăng nhanh. Theo số liệu do Cơ quan Cảnh sát Quốc gia cung cấp cho văn phòng nghị sĩ Park Ju-min thuộc đảng Dân chủ, năm ngoái, trung tâm tiếp nhận 21.252 cuộc gọi bằng tiếng nước ngoài, gần gấp đôi mức 10.348 cuộc của năm 2024. Trong 8 tháng đầu năm nay, số cuộc gọi đã lên tới 21.012, gần bằng tổng số của cả năm trước.

Dù nhu cầu tăng mạnh, việc bổ sung phiên dịch viên cho các ngôn ngữ ngoài tiếng Anh và tiếng Trung vẫn gặp khó khăn, chủ yếu do thiếu kinh phí.

Một quan chức Cơ quan Cảnh sát Quốc gia cho biết cơ quan này liên tục đề xuất tăng nhân lực phiên dịch cho các ngôn ngữ khác nhưng chưa được đáp ứng đầy đủ. Việc tuyển thêm người phụ thuộc vào khả năng bố trí ngân sách.

◆ Khó bố trí phiên dịch viên đúng thời điểm

Khi lấy lời khai trực tiếp tại đồn cảnh sát, người nước ngoài cũng cần được hỗ trợ phiên dịch. Công việc này hiện chủ yếu do các phiên dịch viên dân sự đảm nhiệm. Khác với trung tâm 112 có nhân viên phiên dịch thường trực, cảnh sát phải liên hệ và mời phiên dịch viên theo từng vụ việc.

Cảnh sát lập danh sách phiên dịch viên theo từng ngôn ngữ, sau đó liên hệ dựa trên lịch làm việc và thời gian điều tra. Những người này thường có công việc riêng và chỉ đến hỗ trợ khi nhận được yêu cầu.

Theo số liệu Cơ quan Cảnh sát Quốc gia cung cấp cho văn phòng nghị sĩ Kim Ye-ji thuộc đảng Quyền lực Quốc dân, thành viên Ủy ban Hành chính và An ninh Quốc hội, tính đến tháng 9, Cơ quan Cảnh sát Seoul có 629 phiên dịch viên dân sự. Trong đó, tiếng Trung có đông người nhất với 198 người, tiếp theo là tiếng Anh với 97 người, tiếng Việt 64 người, tiếng Nhật 57 người, tiếng Nga 39 người, tiếng Mông Cổ 33 người và tiếng Thái 18 người.

Số lượng phiên dịch viên không đồng đều giữa các ngôn ngữ, trong khi lịch trình cá nhân của họ cũng khác nhau. Vì vậy, việc tìm người phù hợp ngay khi phát sinh nhu cầu không phải lúc nào cũng thuận lợi.

Một cảnh sát cấp thanh tra cho biết nếu phiên dịch viên không thể sắp xếp thời gian ngay lập tức, cơ quan chức năng thường phải điều chỉnh lịch để tiến hành lấy lời khai vào ngày hôm sau.

Tại đồn cảnh sát, việc hẹn phiên dịch viên trước vẫn có thể thực hiện, nhưng ở hiện trường vụ việc, tìm được người hỗ trợ ngay lập tức khó khăn hơn nhiều.

Đặc biệt, khi bắt giữ người nước ngoài, cảnh sát phải thông báo lý do bắt giữ và các quyền của người bị bắt, trong đó có quyền thuê luật sư. Đây là nội dung thường được gọi là “Miranda”, nên việc truyền đạt chính xác thông tin có ý nghĩa rất quan trọng.

◆ Một số giải pháp phiên dịch vẫn chưa được triển khai rộng

Cảnh sát hiện sử dụng các ứng dụng trên điện thoại thông minh và thiết bị phiên dịch, nhưng những giải pháp này mới được áp dụng tại một số địa phương.

Năm 2011, Cơ quan Cảnh sát tỉnh Gyeonggi phát triển ứng dụng thông báo quyền của người bị bắt bằng ngôn ngữ mẹ đẻ của người nước ngoài. Ứng dụng vẫn được sử dụng đến nay. Sau khi mở ứng dụng và chọn ngôn ngữ, cảnh sát có thể phát thông báo bằng giọng nói và văn bản trên điện thoại.

Ứng dụng hỗ trợ 16 ngôn ngữ, gồm tiếng Anh, Nhật, Trung, Nga, Mông Cổ, Việt, Indonesia, Thái, Pháp, Tây Ban Nha, Ả Rập, Philippines, Bengal, Uzbek, Urdu và Sinhala.

Một số đồn cảnh sát cũng đã đưa vào sử dụng thiết bị phiên dịch khép kín. Cảnh sát nói vào thiết bị, chọn ngôn ngữ cần dịch và hệ thống sẽ chuyển nội dung sang ngôn ngữ đó. Thiết bị có thể được sử dụng để thông báo quyền của người bị bắt hoặc hướng dẫn thủ tục cho người nước ngoài.

Đồn cảnh sát Mapo ở Seoul đã tự bố trí ngân sách để mua thiết bị và kiểm tra khả năng ứng dụng. Cơ quan Cảnh sát Quốc gia cũng từng thúc đẩy kế hoạch trang bị trên toàn quốc, nhưng đề xuất ngân sách không được thông qua do cơ quan chức năng cho rằng chưa có khác biệt rõ ràng giữa thiết bị này và máy phiên dịch thông thường.

Một quan chức cảnh sát cho biết Bộ Kinh tế và Tài chính nhận định chưa có đủ căn cứ để sử dụng ngân sách nhà nước cho thiết bị phiên dịch khép kín khi ưu thế so với các thiết bị phổ thông chưa được chứng minh rõ.

Ngoài vấn đề thiết bị, cơ sở pháp lý về việc thông báo quyền của người bị bắt bằng tiếng nước ngoài cũng chưa thật sự rõ ràng. Theo giới luật học, pháp luật hiện hành yêu cầu thông báo lý do bắt giữ và các nội dung liên quan, nhưng không quy định rõ bắt buộc phải sử dụng ngôn ngữ của người bị bắt.

Giáo sư Han Sang-hoon thuộc Trường Luật, Đại học Yonsei, cho rằng luật chỉ quy định nghĩa vụ thông báo chứ không yêu cầu cụ thể phải thông báo bằng ngôn ngữ của nghi phạm. Theo ông, về nguyên tắc, cảnh sát có thể thông báo bằng tiếng Hàn, ngôn ngữ chính thức của Hàn Quốc, sau đó cung cấp bản dịch để hỗ trợ người không hiểu rõ nội dung.

Trong khi đó, một giáo sư trường luật đề nghị giấu tên cho rằng dù chưa có quy định rõ ràng bắt buộc phải sử dụng phiên dịch viên khi thông báo lý do bắt giữ tại hiện trường, ít nhất cần có phiên dịch viên hỗ trợ khi thông báo quyền im lặng trước khi thẩm vấn nghi phạm.

 
◆ Hệ thống phiên dịch AI dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2027

Trong lúc tìm cách giải quyết những khó khăn trên, cảnh sát đang thúc đẩy xây dựng hệ thống 112 thế hệ mới ứng dụng AI nhằm giảm áp lực phiên dịch ngay từ khâu tiếp nhận tin báo.

Hệ thống sẽ tự động nhận diện cuộc gọi bằng tiếng nước ngoài, đồng thời dịch lời nói của cảnh sát từ tiếng Hàn sang ngôn ngữ của người gọi và chuyển lời nói của người gọi sang tiếng Hàn theo thời gian thực. Giai đoạn đầu, hệ thống dự kiến hỗ trợ 5 ngôn ngữ: tiếng Anh, Trung, Nhật, Việt và Thái.

Cơ quan Cảnh sát Quốc gia đã hoàn thành việc lập kế hoạch chiến lược công nghệ thông tin vào tháng 8. Cơ quan này dự kiến hoàn tất xây dựng hệ thống vào cuối năm 2027, sau đó tiếp tục nâng cấp trong giai đoạn 2028–2029.

Ngân sách dành cho năm tới là 13,6 tỷ won, tổng kinh phí dự án trong ba năm dự kiến đạt 45,6 tỷ won. Tuy nhiên, trước khi hệ thống hoàn thiện, cảnh sát vẫn phải dựa vào đội ngũ phiên dịch hiện có, đồng nghĩa với việc áp lực tại hiện trường sẽ còn kéo dài.

Các chuyên gia lưu ý rằng ngay cả khi AI được đưa vào sử dụng, nguy cơ dịch sai vẫn tồn tại. Vì vậy, cần có quy trình để cảnh sát trực tiếp kiểm tra nội dung dịch nhằm hạn chế sai sót.

Giáo sư Lee Woong-hyuk thuộc ngành Cảnh sát học, Đại học Konkuk, cho rằng cần thiết lập quy trình xác minh nội dung do AI phiên dịch trong quá trình xây dựng hệ thống. Giáo sư Lee Yun-ho thuộc ngành Hành chính Cảnh sát, Đại học Dongguk, cũng cảnh báo việc phụ thuộc hoàn toàn vào AI có thể dẫn đến những vấn đề do dịch sai. Theo ông, trong điều tra hình sự và các tình huống khẩn cấp, truyền đạt chính xác thông tin là yêu cầu đặc biệt quan trọng.

Bên cạnh giải pháp công nghệ, các chuyên gia cho rằng Hàn Quốc cần tăng nhân lực cảnh sát phụ trách người nước ngoài. Giáo sư Lee Woong-hyuk nhận định nhân lực đang được ưu tiên cho các nhiệm vụ như xử lý các vụ tấn công bằng hung khí và điều tra, khiến lực lượng phụ trách công tác đối ngoại bị thiếu hụt. Việc điều chuyển nhân viên giữa các bộ phận chỉ có thể giải quyết vấn đề ở mức độ nhất định, do đó cần xem xét tăng quy mô nhân lực cảnh sát ở cấp chính phủ.

Giáo sư Lee Yun-ho cũng đề xuất tăng cường cảnh sát phụ trách người nước ngoài tại những khu vực có đông khách du lịch và cư dân nước ngoài.

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc, trong 9 tháng đầu năm nay, Hàn Quốc đón tổng cộng 17,11 triệu lượt khách quốc tế, tăng 21,5% so với 14,08 triệu lượt cùng kỳ năm ngoái. Lượng khách tiếp tục gia tăng khiến nhu cầu hỗ trợ ngôn ngữ trong các tình huống liên quan đến an ninh và pháp luật ngày càng trở nên cấp thiết.