Khó dự đoán thu nhập, tài xế gọi xe Việt Nam đối mặt với "cuộc chiến phí" giữa các nền tảng

Thị trường gọi xe tại Việt Nam đang chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng rõ nét về số tiền thực tế tài xế nhận được sau mỗi chuyến. Trong khi một số tài xế Grab gần đây ngừng chạy để phản đối cơ chế phí sử dụng ứng dụng linh hoạt, GreenSM và Be vẫn duy trì phương thức phân chia doanh thu tương đối cố định.

Theo VnExpress ngày 18/9 (giờ địa phương), Grab, GreenSM và Be đang áp dụng những cách tính và phân chia doanh thu khác nhau. Grab sử dụng cơ chế phí linh hoạt, trong đó mức phí thay đổi tùy theo thời gian và quãng đường di chuyển cũng như cung - cầu. Trong khi đó, Be và GreenSM duy trì tỷ lệ phân chia tương đối ổn định.

◆ Tỷ lệ thu nhập tài xế khác nhau giữa các nền tảng

Tại Hà Nội, Be trả cho tài xế khoảng 63,6% tổng cước, trong khi tỷ lệ này tại TP.HCM vào khoảng 69,4%. GreenSM áp dụng tỷ lệ chia doanh thu tối đa 90% đối với xe máy và 85% đối với ô tô. Nếu tính trên tổng số tiền hành khách thanh toán, tỷ lệ thực nhận của tài xế được ghi nhận ở mức khoảng 73-83%.

Cơ chế của Grab phức tạp hơn khi công ty áp dụng “phí sử dụng ứng dụng linh hoạt”, khiến mức phí được tính khác nhau theo từng chuyến. VnExpress khảo sát 26 chuyến xe trong thời gian từ ngày 10 đến 12/9, cho thấy tài xế xe máy thực nhận khoảng 64,6% và tài xế ô tô khoảng 65,6% số tiền hành khách thanh toán.

Tuy nhiên, một số tài xế cho biết tỷ lệ thu nhập vốn ở mức khoảng 67-73% trước đây đã thay đổi, có những chuyến chỉ còn 50% trong khi một số chuyến khác lên tới 75%. Theo phản ánh của các tài xế này, nhìn chung phần thu nhập họ nhận được đã giảm so với trước.

Ngoài khoản phí nền tảng, các khoản chi phí bổ sung cũng ảnh hưởng đến số tiền thực tế tài xế nhận được. Grab áp dụng thêm nhiều khoản như phí bảo hiểm và chi phí liên quan đến trung hòa carbon. Đặc biệt, với những chuyến đi ngắn, phần thu nhập của tài xế có thể giảm thêm. Ngay cả các nền tảng áp dụng cơ chế phân chia cố định cũng phát sinh những ý kiến khác nhau liên quan đến cách phân bổ các khoản phụ phí.

Điều tài xế quan tâm không chỉ là tỷ lệ phí mà nền tảng công bố, mà quan trọng hơn là sau khi hành khách thanh toán, họ thực tế nhận được bao nhiêu tiền. Một chuyên gia phân tích thị trường thuộc EBC Financial Group cho rằng cần xem xét “tỷ lệ thực nhận”, tức số tiền tài xế thực sự nhận được trên tổng số tiền khách hàng đã thanh toán.

◆ Nhiều nước siết giới hạn phí, tăng tính minh bạch

Cơ chế phí linh hoạt không chỉ xuất hiện tại Việt Nam. Grab cũng áp dụng hình thức này tại Philippines và Thái Lan, nhưng lần lượt đặt mức trần 20% và 25%.

Tại Indonesia, từ tháng 7 năm nay, phí đối với dịch vụ gọi xe hai bánh được giới hạn ở mức 8%, đồng thời nền tảng phải chịu chi phí bảo hiểm.

Công ty gọi xe Trung Quốc DiDi cũng áp dụng phí linh hoạt, nhưng đã hạ mức trần và cho phép tài xế kiểm tra tỷ lệ phí được áp dụng cho từng chuyến. Trong khi đó, Uber tại Mỹ sử dụng hệ thống thuật toán để tính riêng cước hành khách phải trả và khoản tiền tài xế được nhận.

Tại Việt Nam, các cuộc thảo luận về cơ chế quản lý phí trên nền tảng cũng đã bắt đầu. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia gần đây yêu cầu các doanh nghiệp nền tảng cung cấp thông tin về chính sách giá, phí, chương trình giảm giá và các khoản khấu trừ đối với tài xế.

Phía Be cho rằng do mỗi nền tảng sử dụng cách tính khác nhau nên việc so sánh tỷ lệ phí hiện nay không dễ dàng. Do đó, cần xây dựng một tiêu chuẩn chung, trong đó công khai rõ phần doanh thu tài xế và phần nền tảng được hưởng dựa trên tổng số tiền hành khách thanh toán.

Trong khi đó, một số người sử dụng dịch vụ cho rằng điều họ quan tâm không phải chỉ là tỷ lệ phí cao hay thấp, mà là tài xế có thể dễ dàng biết trước và kiểm tra thu nhập của mình hay không.

Một người dùng nhận xét cơ chế tính phí của Grab quá khó hiểu đối với tài xế và cho rằng dù tính theo cách nào, mức phí của Grab dường như vẫn cao hơn khi so với các nền tảng khác.

Một người dùng khác cho biết với GreenSM, tài xế có thể kiểm tra doanh thu, số tiền thực nhận và tiền thưởng để nhanh chóng biết được thu nhập trong ngày. Theo người này, khi cơ chế thanh toán được công khai ngay từ đầu, tài xế sẽ dễ chủ động lên kế hoạch thu nhập hơn.

Một ý kiến khác cho rằng tài xế còn phải tự chi trả tiền nhiên liệu nên việc tính toán số tiền thực sự kiếm được càng trở nên khó khăn. Theo người này, trong cơ chế hiện nay, phần doanh thu Grab giữ lại có vẻ khá lớn.