Rộ tin nhắn giả mạo Bộ Công an, VNPost để lừa đảo

Các đối tượng lừa đảo tại Việt Nam đang giả mạo Bộ Công an và Tổng công ty Bưu chính Việt Nam (VNPost) để gửi tin nhắn yêu cầu người dân nộp phạt giao thông hoặc cập nhật địa chỉ nhận hàng. Việc sử dụng số điện thoại quốc tế, đường dẫn giả mạo và thời hạn xử lý gấp khiến nhiều người dễ nhầm đây là thông báo chính thức.

Theo tổng hợp từ các phương tiện truyền thông Việt Nam ngày 21/8, gần đây nhiều người đã nhận được tin nhắn giả danh Bộ Công an và VNPost. Kẻ lừa đảo sử dụng số điện thoại nước ngoài nhưng nội dung tin nhắn được thiết kế giống thông báo của cơ quan nhà nước, kèm theo đường dẫn để người nhận truy cập.

◆ “Phải nộp phạt trong 48 giờ” – thủ đoạn đánh vào tâm lý hoảng sợ

Một trong những thủ đoạn phổ biến là giả danh Bộ Công an để yêu cầu nộp phạt vi phạm giao thông.
Một người dân ở Hà Nội cho biết sáng 18/8, ông nhận được tin nhắn từ một số điện thoại quốc tế với danh nghĩa Bộ Công an. Tin nhắn thông báo phương tiện của ông đã vượt đèn đỏ vào ngày 6/8 nhưng chưa nộp phạt.

Tin nhắn cảnh báo nếu không nộp phạt trong vòng 48 giờ, số tiền phạt có thể tăng 50% và giấy tờ xe có thể bị tạm giữ. Người nhận được yêu cầu truy cập đường dẫn đính kèm để xem thông tin chi tiết và thực hiện thanh toán. Nếu không mở được đường dẫn, tin nhắn còn yêu cầu trả lời để nhận địa chỉ mới.

Ban đầu, người này tưởng đây là thông báo thật.
“Vì liên quan đến tiền phạt nên tôi khá lo. Đường dẫn còn có tiền tố ‘gov’ nên rất dễ khiến người ta tưởng đó là trang web của cơ quan nhà nước”, ông kể.

Tuy nhiên, sau khi kiểm tra và nhận thấy số điện thoại là số quốc tế, còn tên miền không phải địa chỉ chính thức của cơ quan nhà nước, ông xác định đây là một vụ lừa đảo.

Tin nhắn giả danh VNPost cũng sử dụng thủ đoạn tương tự. Nội dung thông báo cho biết bưu kiện sắp được giao nhưng địa chỉ người nhận thiếu số nhà cụ thể, từ đó yêu cầu người nhận cập nhật thông tin cá nhân.

Một số trường hợp được gửi đến người dùng iPhone thông qua iMessage, dịch vụ nhắn tin giữa các thiết bị của Apple.
Các chuyên gia nhận định những tin nhắn này đánh vào tâm lý lo lắng và nóng vội của người nhận. Kẻ lừa đảo thường đưa ra những tình huống tưởng như cần xử lý ngay, chẳng hạn như tiền phạt giao thông, giao hàng hoặc xác minh tài khoản, sau đó đặt thời hạn rất ngắn để người nhận không có thời gian kiểm tra kỹ nguồn gửi.

Nếu nhấp vào đường dẫn, người dùng có thể bị dẫn tới trang web giả mạo và được yêu cầu nhập thông tin cá nhân hoặc thông tin thanh toán, từ đó có nguy cơ mất tài khoản hoặc tiền.

◆ Lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi

Lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam đã gây ra những thiệt hại đáng kể. Trong 9 tháng đầu năm ngoái, tổng thiệt hại do các vụ lừa đảo trực tuyến được cho là đã vượt 1.660 tỷ đồng, với khoảng 1.500 vụ được phát hiện.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng đã phát hiện khoảng 600.000 tài khoản nghi vấn liên quan đến lừa đảo và tiến hành cảnh báo, ngăn chặn các giao dịch liên quan với tổng giá trị khoảng 1.500 tỷ đồng.

Các thủ đoạn lừa đảo ngày càng đa dạng. Các nhóm tội phạm giả danh tổng đài ngân hàng, công an hoặc tổ chức tín dụng để yêu cầu đổi mật khẩu, xác nhận thông tin. Trên mạng xã hội, chúng dụ nạn nhân bằng các cơ hội đầu tư lợi nhuận cao hoặc tiền điện tử bất hợp pháp.

Công nghệ AI và deepfake cũng được sử dụng để giả giọng nói, hình ảnh nhằm đánh lừa nạn nhân và lấy mã OTP hoặc mật khẩu.

Đáng chú ý, nạn nhân không chỉ là người cao tuổi hay học sinh. Ngay cả những người trẻ am hiểu công nghệ cũng có thể trở thành mục tiêu của những kịch bản lừa đảo ngày càng tinh vi. Tình trạng rò rỉ dữ liệu cá nhân cũng được đánh giá là nghiêm trọng, với khoảng 14,5 triệu tài khoản được cho là đã bị xâm phạm.

Trong bối cảnh đó, Đài truyền hình quốc gia Việt Nam VTV9 phối hợp với Công an TP.HCM và Công an tỉnh Lâm Đồng triển khai chiến dịch “Toàn dân phòng, chống lừa đảo”. Chiến dịch tập trung phổ biến những thủ đoạn lừa đảo mới và giúp người dân nhận biết các dấu hiệu đáng ngờ.

Doanh nghiệp xã hội phòng chống lừa đảo do chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, còn được biết đến với tên Hiếu PC, sáng lập cũng tham gia hỗ trợ chương trình.
 
◆ Càng thúc giục chuyển tiền, càng phải dừng lại kiểm tra

Trước tình trạng tin nhắn giả mạo gia tăng, nhiều người dùng mạng xã hội chia sẻ kinh nghiệm cảnh giác.
Một người dùng iPhone cho biết tin nhắn rác qua iMessage xuất hiện ngày càng nhiều và khuyến cáo nên kích hoạt chức năng lọc tin nhắn từ người gửi không xác định.

Một người khác đặt câu hỏi liệu tin nhắn được gửi qua iMessage có đáng tin hơn SMS hay không. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng việc tin nhắn được gửi qua nền tảng nào không đồng nghĩa với việc nội dung đã được xác thực.

Một người dùng nhấn mạnh: “Càng thúc giục chuyển tiền hoặc nhấp vào đường dẫn, càng phải dừng lại và kiểm tra. Người khác càng khiến mình vội, mình càng không được vội.”

Một số người cũng chia sẻ những trải nghiệm thực tế. Một người cho biết đã nhận được tin nhắn giao hàng của VNPost từ số điện thoại có mã quốc gia +212 và đùa rằng “không biết trụ sở VNPost đã chuyển sang châu Phi từ bao giờ”.

Một trường hợp khác nhận được cuộc gọi thông báo có đơn hàng miễn phí, sau đó được cung cấp số Zalo của người giao hàng. Khi người này tiếp tục được yêu cầu truy cập đường dẫn để cập nhật lộ trình giao hàng, anh nhận ra đây là thủ đoạn lừa đảo.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân không trả lời hoặc nhấp vào đường dẫn trong những tin nhắn có đồng thời các dấu hiệu như số điện thoại lạ, thời hạn xử lý quá ngắn và đường dẫn đáng ngờ.

Đặc biệt, với các thông báo liên quan đến công an, tiền phạt giao thông, ngân hàng hoặc giao hàng, người dân nên chủ động kiểm tra thông tin thông qua kênh chính thức thay vì sử dụng đường dẫn hoặc số điện thoại được cung cấp trong tin nhắn.

Nếu đã nhập thông tin tài khoản hoặc thông tin thanh toán vào trang web đáng ngờ, cần lập tức liên hệ ngân hàng và các cơ quan liên quan để bảo vệ tài khoản và hạn chế thiệt hại.