Việt Nam đề xuất giảm số tội danh có mức án cao nhất là tử hình từ 10 xuống 4

Chính phủ Việt Nam đang đề xuất thu hẹp phạm vi các tội danh có thể bị áp dụng mức án tử hình, từ 10 tội danh hiện nay xuống còn 4 tội danh.

Theo VnExpress và Reuters ngày 20/8 (giờ địa phương), Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã trình Quốc hội dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự, trong đó đề xuất giảm mức hình phạt cao nhất đối với 6 nhóm tội từ tử hình xuống tù chung thân.

Theo dự thảo, 6 tội danh gồm buôn bán ma túy, hành vi khủng bố chống chính quyền, gây bạo loạn, tội phạm chống loài người, tội phạm chiến tranh và hiếp dâm người dưới 16 tuổi sẽ không còn thuộc nhóm có mức án cao nhất là tử hình.

Trong khi đó, mức án tử hình vẫn được giữ đối với 4 tội danh gồm phản quốc, giết người, khủng bố và sản xuất ma túy.
Chính phủ Việt Nam cho biết việc sửa đổi nhằm đưa pháp luật trong nước phù hợp hơn với xu hướng phát triển của pháp luật quốc tế, đồng thời tăng cường vị thế của Việt Nam trong hợp tác tư pháp quốc tế, dẫn độ và phối hợp xử lý các vụ án hình sự.

Quốc hội dự kiến sẽ thảo luận dự thảo và tiến hành biểu quyết tại kỳ họp tiếp theo, dự kiến bắt đầu vào tháng 10. Nếu được thông qua, các quy định sửa đổi sẽ có hiệu lực từ tháng 3 năm sau.

◆ Số tội danh có thể bị tử hình tiếp tục giảm

Trước đó, vào tháng 7/2025, Chính phủ Việt Nam đã giảm mức án cao nhất từ tử hình xuống tù chung thân đối với 8 tội danh, trong đó có tàng trữ ma túy, tham ô tài sản và hoạt động nhằm lật đổ chính quyền. Qua đó, số tội danh có thể bị áp dụng án tử hình giảm từ 18 xuống còn 10.

Nhờ thay đổi này, bà Trương Mỹ Lan, Chủ tịch Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, người bị tuyên án tử hình sau khi bị xác định tham ô tài sản trị giá khoảng 304.000 tỷ đồng (khoảng 16.300 tỷ won) vào năm 2024, đã được giảm án xuống tù chung thân vào năm ngoái.

Phạm vi các tội danh có thể bị tử hình tại Việt Nam đã liên tục được thu hẹp trong nhiều thập niên. Từ 44 tội danh vào năm 1985, con số này giảm xuống 29 vào năm 1999, 22 vào năm 2009 và 18 vào năm 2015.

Về hình thức thi hành án tử hình, Việt Nam đã bãi bỏ xử bắn vào năm 2011, sau đó tiêm thuốc độc trở thành phương thức thi hành án tử hình duy nhất.

Theo số liệu của Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International), Việt Nam được cho là đã tuyên án tử hình đối với hơn 150 người trong năm 2024.

Tuy nhiên, Chính phủ Việt Nam coi các thông tin liên quan đến án tử hình là bí mật nhà nước. Do đó, hiện không có số liệu công khai về số người đang chờ thi hành án tử hình cũng như số vụ hành quyết thực tế.

◆ Đề xuất tăng mức tiền làm căn cứ xử phạt

Ngoài việc thu hẹp phạm vi án tử hình, dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự còn đề xuất điều chỉnh các mức tiền làm căn cứ áp dụng hình phạt và xác định trách nhiệm hình sự.

Cụ thể, dự thảo đề xuất nâng khoảng gấp đôi các mức tiền liên quan đến tiền phạt, giá trị tài sản trong các hành vi phạm tội và các căn cứ tính mức hình phạt, nhằm phản ánh những thay đổi về giá cả, tiền lương, thu nhập và GDP bình quân đầu người.

Dự thảo cũng bổ sung 9 nhóm tội phạm mới, tập trung vào các lĩnh vực như công nghệ cao, an ninh mạng, quản lý kinh tế, môi trường, an toàn công cộng và phòng chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Bên cạnh đó, phạm vi các trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự cũng được đề xuất mở rộng, bao gồm một số hoạt động liên quan đến nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng công nghệ mới, đổi mới sáng tạo cũng như các lĩnh vực quốc phòng và an ninh.