Bài học từ Cải cách Minh Trị: Quyền lực được hoàn thiện qua sự thống nhất

Cải cách Minh Trị là cuộc cách mạng đã biến Nhật Bản thành một quốc gia hiện đại. Tuy nhiên, những người đã thành công trong cuộc cách mạng không phải ai cũng cùng nhau xây dựng quốc gia mới. Họ đã hợp sức để lật đổ quyền lực cũ, nhưng lại chia rẽ trong quá trình điều hành đất nước sau khi nắm quyền. Bài học lớn nhất mà Cải cách Minh Trị để lại không phải là sự thành công của cuộc cách mạng, mà là sự thống nhất sau khi nắm quyền.
 
Vào tháng 9 năm 1877, tại thành phố Kagoshima, Nhật Bản, hai anh hùng của Cải cách Minh Trị, ông Saigō Takamori và ông Ōkubo Toshimichi, đã không thể trở lại làm đồng minh. Những người đã cùng nhau lật đổ Mạc phủ Edo trở thành kẻ thù, và cuộc nội chiến cuối cùng của Nhật Bản, Chiến tranh Seinan, đã kết thúc với chiến thắng của quân đội chính phủ Minh Trị. Kết quả này là do những người đã cùng nhau thực hiện cuộc cách mạng đã chọn những con đường khác nhau trong quá trình xây dựng quốc gia mới.
 
Lịch sử thường giải thích cuộc đối đầu này là sự va chạm giữa lý tưởng và thực tế. Tuy nhiên, bản chất lại khác một chút. Cả hai người đều có mục tiêu chung là xây dựng một quốc gia Nhật Bản hùng mạnh và hiện đại. Điều khác biệt không phải là mục tiêu, mà là thứ tự trong việc xây dựng quốc gia.
 
Ông Saigō muốn đặt nền tảng trước, trong khi ông Ōkubo muốn củng cố sức mạnh quốc gia trước. Ông Saigō là một nhà lãnh đạo thu hút người dân, còn ông Ōkubo là một nhà lãnh đạo điều hành quốc gia. Nếu ông Saigō là một nhà cách mạng lật đổ trật tự cũ, thì ông Ōkubo là người xây dựng các thể chế và nền tảng cho quốc gia mới. Ông đã cải cách tài chính, phát triển công nghiệp, và tập trung năng lực quốc gia vào việc xây dựng hành chính và quân đội hiện đại. Vai trò của ông là quyết định trong việc thiết lập nền tảng cho Nhật Bản trở thành một quốc gia hiện đại có thể cạnh tranh với các cường quốc phương Tây trong thời gian ngắn.
 
Cuối cùng, lịch sử đã chấp nhận sự lựa chọn của ông Ōkubo. Nhật Bản đã thúc đẩy công nghiệp hóa và xây dựng nền tảng cho một quốc gia hiện đại. Tuy nhiên, chiến thắng này đã phải trả giá. Chiến tranh Seinan để lại một khoản chi phí khổng lồ tương đương với phần lớn ngân sách quốc gia lúc bấy giờ, và hậu quả của nó dẫn đến lạm phát, thắt chặt tài chính, sự suy thoái ở nông thôn và xung đột xã hội. Quan trọng hơn, sự bất mãn và mất mát của tầng lớp samurai thất bại không được chính trị hấp thụ đầy đủ, dẫn đến những rạn nứt trong xã hội kéo dài. Quốc gia đã trở nên mạnh mẽ hơn, nhưng chính trị để gắn kết xã hội lại không theo kịp. Mặc dù đã chiến thắng, nhưng sự thống nhất lại bộc lộ những giới hạn rõ ràng.
 
Cải cách Minh Trị đã thành công trong việc xây dựng một quốc gia hiện đại, nhưng trong quá trình thu hút các lực lượng khác nhau vào trật tự mới, đã để lại không ít hy sinh và hậu quả. Đây là bài học chính trị mà Cải cách Minh Trị truyền tải đến chúng ta cho đến hôm nay, hơn 150 năm sau.
 
Bài học này cũng có thể áp dụng cho chính trị Hàn Quốc hiện nay. Đại hội Đảng Dân chủ Đồng hành sắp diễn ra vào tháng tới không chỉ đơn thuần là một cuộc cạnh tranh quyền lực trong đảng. Đây là cuộc bầu cử lãnh đạo đảng cầm quyền đầu tiên kể từ khi chính phủ của Lee Jae-myung nhậm chức. Lãnh đạo mới sẽ phải hỗ trợ triết lý chính trị của Tổng thống bằng các luật pháp, chịu trách nhiệm về ngân sách năm tới và dẫn dắt đảng cầm quyền cho đến cuộc tổng tuyển cử năm 2028. Đại hội lần này không chỉ là quy trình bầu chọn một người đại diện, mà còn là quá trình xây dựng nền tảng chính trị cho việc điều hành quốc gia trong tương lai.
 
Chính phủ của Lee Jae-myung đang đối mặt với nhiều nhiệm vụ phức tạp và nặng nề. Các nhiệm vụ như chiến lược quốc gia về AI, tăng cường năng lực cạnh tranh trong ngành công nghiệp bán dẫn, phát triển ngành sản xuất tiên tiến và công nghiệp quốc phòng, chuyển đổi năng lượng, phát triển cân bằng khu vực, và ứng phó với tình trạng dân số giảm và già hóa đang được triển khai đồng thời. Về mặt đối ngoại, cũng cần phải ứng phó một cách chủ động với sự cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc, tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, và thay đổi trật tự thương mại. Tất cả đều là những nhiệm vụ cần có động lực lâu dài và sự ổn định chính trị.
 
Gần đây, trong chính trường đã có những ý kiến cho rằng, dù có đạt được thành công trong ngoại giao và kinh tế, nếu không thể điều hành đảng cầm quyền một cách ổn định thì động lực điều hành quốc gia sẽ khó duy trì lâu dài. Đây không chỉ là ý kiến của một chính trị gia cụ thể mà là nguyên lý chính trị mà lịch sử đã nhiều lần chỉ ra. Ngoại giao nâng cao vị thế của quốc gia, và kinh tế cải thiện cuộc sống của người dân. Tuy nhiên, sức mạnh để củng cố và duy trì những thành quả đó đến từ chính trị. Nếu Tổng thống định hướng cho chính sách quốc gia, thì đảng cầm quyền có trách nhiệm biến định hướng đó thành hiện thực.
 
Chính phủ có thể xây dựng chính sách và Tổng thống có thể đưa ra quyết định, nhưng các luật pháp vẫn cần phải được Quốc hội thông qua và ngân sách cũng cần sự đồng ý của Quốc hội. Nếu chính phủ và đảng cầm quyền không cùng hướng đi, thì các luật cải cách sẽ bị trì hoãn, ngân sách sẽ bị trôi dạt, và khó có thể đạt được các kết quả chính sách mà người dân cảm nhận được. Ngược lại, nếu đảng cầm quyền được điều hành ổn định, chính sách sẽ có tốc độ và quốc gia sẽ duy trì được tính nhất quán. Lãnh đạo của đảng cầm quyền không chỉ là vấn đề quyền lực nội bộ mà còn liên quan trực tiếp đến sự thành bại trong việc điều hành quốc gia.
 
Không nên chỉ nhìn vào đại hội lần này như một cuộc đối đầu giữa cải cách và tăng trưởng, giữa cứng rắn và ôn hòa. Đảng cầm quyền không thể chỉ tồn tại bằng cách đấu tranh như đảng đối lập, cũng không thể chỉ được đánh giá qua hành chính như chính phủ. Đảng cần có sức mạnh để thúc đẩy cải cách và trách nhiệm trong việc quản lý quốc gia một cách ổn định, cùng với khả năng lãnh đạo thống nhất để tập hợp các ý kiến đa dạng. Cạnh tranh trong đảng là cần thiết, nhưng mục đích của cạnh tranh không phải là loại trừ đối thủ mà là tạo ra chính sách tốt hơn và nâng cao năng lực cầm quyền.
 
Đảng Dân chủ đã được người dân giao phó nhiệm vụ điều hành quốc gia. Điều cần thiết bây giờ là biến chiến thắng trong bầu cử thành thành quả trong việc điều hành quốc gia. Nếu chỉ nhìn vào nhóm cử tri đã ủng hộ mình trong bầu cử, thì việc điều hành quốc gia ổn định sẽ rất khó khăn. Cần có chính trị để lắng nghe không chỉ các tiếng nói khác trong đảng mà còn cả những lo ngại của những người dân không ủng hộ mình. Sự thống nhất của đảng cầm quyền không chỉ là vấn đề phân chia ghế giữa các phe phái. Nó phải là quá trình đưa các lợi ích và yêu cầu đa dạng của xã hội vào chính sách của chính phủ.
 
Chính phủ Minh Trị có thể thúc đẩy tập trung quyền lực và công nghiệp hóa mạnh mẽ bởi vì họ có mục tiêu quốc gia rõ ràng và động lực mạnh mẽ. Tuy nhiên, trong quá trình đó, họ đã không thể bao quát đầy đủ những mất mát và sự tức giận của những người bị đẩy ra ngoài, dẫn đến cái giá đắt phải trả là nội chiến. Tốc độ cải cách càng nhanh, chính trị cần phải đi cùng để bao gồm những người cảm thấy bị bỏ lại hoặc bị loại trừ trong quá trình đó. Động lực và sự thống nhất không phải là vấn đề lựa chọn một trong hai. Đó là điều kiện cần có để cầm quyền.
 
 Đại hội đảng Dân chủ phải kết thúc với sự cạnh tranh cũng như sự thống nhất. Lãnh đạo mới không chỉ là đại diện cho những người ủng hộ mà còn phải là đại diện cho toàn bộ đảng. Họ cần có khả năng bao quát không chỉ những người đã ủng hộ mình mà cả những thành viên và nghị sĩ đã chọn lựa khác. Một lãnh đạo chỉ tuân theo chính phủ một cách mù quáng hay một lãnh đạo chỉ tìm cách cạnh tranh với chính phủ đều không phải là điều lý tưởng. Họ cần phải sửa chữa khi chính phủ đi sai hướng và cùng nhau tập trung vào những cải cách cần thiết, đồng thời cùng chịu trách nhiệm về thành quả điều hành quốc gia.
 
Lịch sử sẽ ghi nhớ lâu hơn những gì xảy ra sau kết quả bầu cử hơn là chính kết quả bầu cử. Cải cách Minh Trị đã chỉ ra rằng việc xây dựng một quốc gia và việc thống nhất quốc gia là hai nhiệm vụ khác nhau. Khả năng giành quyền lực và khả năng điều hành quyền lực một cách ổn định không phải là một.
 
Bầu cử tạo ra người chiến thắng. Tuy nhiên, việc cầm quyền không chỉ hoàn thành bằng chiến thắng. Chỉ khi cùng nhau dẫn dắt quốc gia với những tiếng nói khác, những người đã cạnh tranh với nhau, quốc gia mới thực sự tiến lên. Đây là bài học chính trị mà Cải cách Minh Trị truyền tải đến chúng ta hôm nay, hơn 150 năm sau. Việc cầm quyền không hoàn thành bằng chiến thắng mà bằng sự thống nhất.