K-Bio tăng cường hợp tác với ngành công nghệ sinh học Trung Quốc: Cơ hội lớn hay rủi ro tiềm ẩn?

Trong bối cảnh ngành công nghệ sinh học (bio) của Trung Quốc phát triển nhanh chóng và trở thành một trong những trung tâm đổi mới y dược lớn nhất thế giới, ngày càng nhiều doanh nghiệp dược phẩm và công nghệ sinh học Hàn Quốc mở rộng hợp tác với các đối tác Trung Quốc nhằm đẩy nhanh nghiên cứu, phát triển thuốc mới và mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội về công nghệ, nghiên cứu lâm sàng và thương mại hóa sản phẩm, giới chuyên gia cũng cảnh báo các doanh nghiệp cần thận trọng trước nguy cơ rò rỉ công nghệ, tranh chấp sở hữu trí tuệ và những rủi ro liên quan đến chuỗi cung ứng.

◆ Trung Quốc nổi lên như cường quốc công nghệ sinh học

Theo giới chuyên môn, Trung Quốc hiện là một trong những thị trường công nghệ sinh học phát triển nhanh nhất thế giới.

Năm 2024, quy mô thị trường dược phẩm của nước này đạt khoảng 383 nghìn tỷ won, lớn thứ hai thế giới chỉ sau Mỹ.
Theo công ty nghiên cứu thị trường Grand View Research, doanh thu của ngành công nghệ sinh học Trung Quốc đạt khoảng 74,2 tỷ USD vào năm 2023 và có thể tăng lên 263 tỷ USD vào năm 2030.

Chính phủ Trung Quốc cũng coi lĩnh vực này là một trong những ngành công nghiệp chiến lược. Tại kỳ họp Lưỡng hội hồi tháng 3 năm nay, Bắc Kinh xác định dược phẩm sinh học là ngành công nghiệp mũi nhọn mới, còn sản xuất sinh học là ngành công nghiệp của tương lai.

Song song đó, Trung Quốc đã sửa đổi Luật Quản lý Dược phẩm lần đầu tiên sau 23 năm nhằm thúc đẩy phát triển thuốc mới, rút ngắn thời gian phê duyệt thử nghiệm lâm sàng và tạo môi trường thuận lợi hơn cho các tập đoàn dược phẩm toàn cầu.

Chỉ riêng trong năm ngoái, tổng giá trị các hợp đồng cấp phép (licensing) giữa doanh nghiệp dược đa quốc gia và các công ty Trung Quốc đã lên tới khoảng 136 tỷ USD.

Một trong những lợi thế lớn nhất của Trung Quốc là năng lực phát triển các ứng viên thuốc mới và triển khai thử nghiệm lâm sàng với tốc độ cao.

Hiện khoảng 30% các dự án phát triển thuốc mới trên toàn cầu được cho là có nguồn gốc từ các doanh nghiệp và viện nghiên cứu của Trung Quốc.

Theo Hiệp hội Công nghệ sinh học Hàn Quốc, Cơ quan Quản lý Dược phẩm Quốc gia Trung Quốc (NMPA) đã phê duyệt 5.215 thử nghiệm lâm sàng trong năm 2025, tăng 6,4% so với năm trước và là mức cao nhất từ trước đến nay.

Các báo cáo cũng cho thấy chi phí tiến hành thử nghiệm lâm sàng tại Trung Quốc chỉ bằng khoảng 50–60% so với Mỹ, trong khi tốc độ triển khai nhanh hơn đáng kể.

◆ Doanh nghiệp Hàn Quốc đẩy mạnh hợp tác

Trước sức hút của thị trường Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp sinh học hàng đầu Hàn Quốc đang mở rộng hiện diện tại nước này.

Samsung Epis Holdings vừa thành lập trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) đầu tiên ở nước ngoài tại Bắc Kinh. Đây sẽ là đầu mối nghiên cứu công nghệ điều trị ung thư bằng thuốc liên hợp kháng thể (ADC) – một lĩnh vực được Trung Quốc đánh giá có trình độ phát triển hàng đầu thế giới.

ADC là công nghệ kết hợp kháng thể với hoạt chất điều trị nhằm đưa thuốc trực tiếp đến tế bào ung thư, giúp tăng hiệu quả điều trị và giảm tác dụng phụ.

Đại diện Samsung Epis Holdings cho biết việc đặt trung tâm nghiên cứu tại Bắc Kinh không chỉ giúp tiếp cận các công nghệ tiên tiến mà còn tạo điều kiện theo dõi sát xu hướng phát triển của hệ sinh thái công nghệ sinh học Trung Quốc.
Trong khi đó, LG Chem đã ký kết hợp tác với công ty công nghệ sinh học OTR Therapeutics có trụ sở tại Thượng Hải nhằm cùng phát hiện các ứng viên thuốc điều trị ung thư.

Theo thỏa thuận, OTR sẽ đảm nhận giai đoạn nghiên cứu tiền lâm sàng và thử nghiệm lâm sàng ban đầu tại Trung Quốc, còn LG Chem phụ trách các thử nghiệm lâm sàng quy mô toàn cầu ở giai đoạn sau và thương mại hóa sản phẩm.

LG Chem cho biết mục tiêu là tìm kiếm các ứng viên thuốc có tiềm năng cao, đồng thời tận dụng lợi thế của Trung Quốc trong việc tuyển bệnh nhân cho thử nghiệm lâm sàng nhanh hơn nhiều quốc gia khác.

SK Biopharmaceuticals cũng bắt tay với Insilico Medicine – doanh nghiệp có hoạt động tại Hồng Kông và Boston (Mỹ) – để phát triển thuốc điều trị các bệnh thần kinh miễn dịch thuộc hệ thần kinh trung ương (CNS).

Ngoài ra, Daewoong Pharmaceutical đang xúc tiến hợp tác với doanh nghiệp CDMO sinh học của Trung Quốc trong lĩnh vực thuốc sinh học tương tự (biosimilar), còn Hanmi Pharmaceutical đã thành lập pháp nhân tại Trung Quốc để sản xuất và phân phối sản phẩm.

◆ Cần hợp tác nhưng phải kiểm soát rủi ro

Theo nhiều chuyên gia, Trung Quốc đang trở thành một trong những hệ sinh thái đổi mới thuốc sinh học quan trọng nhất thế giới, vì vậy số lượng dự án hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước được dự báo sẽ tiếp tục tăng.

Ông Yoon Hee-jung, Trưởng nhóm Chiến lược Đổi mới Công nghệ sinh học thuộc Viện Đánh giá và Hoạch định Khoa học – Công nghệ Hàn Quốc (KISTEP), nhận định các doanh nghiệp Trung Quốc hiện đã nổi lên như những đối tác quan trọng trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến như kháng thể kép (bispecific antibody), ADC và liệu pháp miễn dịch tế bào CAR-T.

Theo ông, mô hình hợp tác hiệu quả là kết hợp thế mạnh của Trung Quốc về nguồn tài sản nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng và khả năng tiếp cận thị trường với lợi thế của Hàn Quốc trong công nghệ nền tảng, sản xuất và kiểm soát chất lượng.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp cần quy định rõ quyền sở hữu và khai thác tài sản trí tuệ ngay từ đầu trong các thỏa thuận hợp tác để hạn chế tranh chấp và nguy cơ rò rỉ công nghệ.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt, việc lựa chọn lĩnh vực hợp tác cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng, ưu tiên những lĩnh vực ít nhạy cảm về công nghệ và an ninh.

Một số ý kiến trong ngành cũng lưu ý rằng tại Mỹ ngày càng xuất hiện nhiều cảnh báo về việc phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc trong lĩnh vực dược phẩm và công nghệ sinh học. Vì vậy, các doanh nghiệp Hàn Quốc nên đa dạng hóa đối tác và thị trường hợp tác để vừa tận dụng được cơ hội từ Trung Quốc, vừa giảm thiểu các rủi ro địa chính trị và chuỗi cung ứng trong dài hạn.