Lo ngại bất ổn từ xung đột Trung Đông, Việt Nam cân nhắc mở rộng nhiệt điện than thay cho LNG

Trong bối cảnh nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trên thế giới trở nên bất ổn do xung đột tại Trung Đông, Việt Nam đang xem xét điều chỉnh chiến lược phát triển điện lực, theo hướng tăng cường nhiệt điện than như một giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo Bộ Công Thương Việt Nam, trong thông cáo công bố ngày 7/7 (giờ địa phương), những diễn biến quân sự gần đây tại Trung Đông đã ảnh hưởng đến nguồn cung LNG toàn cầu, khiến yêu cầu củng cố an ninh năng lượng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Trên cơ sở đó, Bộ đang nghiên cứu sửa đổi Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia hiện hành, bổ sung các nguồn điện thay thế, trong đó có việc mở rộng công suất nhiệt điện than ở mức phù hợp.

Trước đó, trong Quy hoạch điện VIII (PDP8) được phê duyệt năm 2025, Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu đầy tham vọng là nâng tổng công suất nguồn điện lên gần gấp 2,9 lần vào năm 2030 nhằm đáp ứng nhu cầu điện tăng mạnh cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Theo kế hoạch này, Việt Nam dự kiến xây dựng các nhà máy điện LNG với tổng công suất 22,5 GW, nâng tỷ trọng điện LNG lên khoảng 9,5–12,3% tổng sản lượng điện quốc gia. Đồng thời, nước này cũng thúc đẩy đầu tư vào điện mặt trời, điện gió và điện hạt nhân.

Ngược lại, nhiệt điện than – vốn phát thải lượng lớn khí nhà kính – được định hướng dừng xây dựng mới và giảm tỷ trọng phát điện từ khoảng một nửa hiện nay xuống còn 13,1–16,9%.

Tuy nhiên, quá trình triển khai các dự án điện LNG đang gặp nhiều trở ngại. Theo Bộ Công Thương, do rào cản về quy định và sự thiếu quan tâm của các nhà đầu tư, tổng công suất các dự án LNG đã triển khai mới chỉ đạt khoảng 7,3% mục tiêu đề ra.

Tình hình càng trở nên khó khăn hơn khi xung đột tại Iran làm gián đoạn nguồn cung khí tự nhiên từ khu vực Trung Đông, đặc biệt là Qatar. Hiện Việt Nam chủ yếu nhập khẩu LNG thông qua thị trường giao ngay, nơi giá LNG đã tăng khoảng 70% so với trước khi chiến sự bùng phát.

Một ví dụ đáng chú ý là Tập đoàn Vingroup, doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam. Tập đoàn này từng lên kế hoạch xây dựng nhà máy điện LNG công suất 4,8 GW tại Hải Phòng – dự án LNG lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, gần đây Vingroup đã đề nghị cơ quan chức năng cho phép chuyển dự án sang phát triển điện mặt trời và điện gió.

Không chỉ Việt Nam, nhiều quốc gia châu Á như Ấn Độ, Indonesia và Thái Lan cũng đang có xu hướng xem xét tăng trở lại tỷ trọng nhiệt điện than nhằm ứng phó với nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu khí từ Trung Đông.

Trong khi đó, căng thẳng tại khu vực vẫn tiếp tục leo thang. Sau khi Iran bị cáo buộc tấn công các tàu thương mại tại eo biển Hormuz, quân đội Mỹ đã tiến hành các đợt không kích liên tiếp vào Iran trong hai ngày 7 và 8/7 theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump. Diễn biến này khiến triển vọng đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran trở nên khó đoán hơn, đồng thời làm gia tăng lo ngại về sự ổn định của thị trường năng lượng toàn cầu.