K-Nông nghiệp giúp ngành tằm tơ và đậu phộng Việt Nam bứt phá, mở ra mô hình hợp tác nông nghiệp Việt – Hàn

Các công nghệ nông nghiệp của Hàn Quốc đang góp phần tạo nên những thay đổi rõ nét trong ngành tằm tơ và sản xuất đậu phộng tại Việt Nam. Thông qua Chương trình Phát triển Công nghệ Nông nghiệp Hải ngoại (KOPIA), Hàn Quốc không chỉ hỗ trợ Việt Nam phát triển các giống mới có năng suất cao mà còn thúc đẩy cơ giới hóa, nâng cao thu nhập cho nông dân và hình thành các mô hình hợp tác kinh doanh giữa doanh nghiệp hai nước.

Ông Lê Hồng Vân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Dâu tằm tơ Việt Nam (VietSERI), cho biết nghề tằm tơ là ngành truyền thống lâu đời tại Việt Nam nhưng từng phát triển chậm do thiếu giống chất lượng cao và phụ thuộc nhiều vào nguồn giống nhập khẩu. Từ khi Trung tâm KOPIA Việt Nam triển khai các dự án hỗ trợ từ năm 2019, ngành tằm tơ trong nước đã có bước phát triển mạnh mẽ nhờ tiếp cận công nghệ tiên tiến của Hàn Quốc.

KOPIA là chương trình viện trợ phát triển chính thức (ODA) do Cục Phát triển Nông thôn Hàn Quốc (RDA) chủ trì, phối hợp với các viện nghiên cứu nông nghiệp tại các nước đang phát triển nhằm nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ phù hợp với điều kiện từng quốc gia, qua đó nâng cao năng suất và cải thiện thu nhập cho nông dân. Hiện chương trình được triển khai tại 22 quốc gia ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh.

Trung tâm KOPIA Việt Nam được thành lập tại Hà Nội từ năm 2009 sau khi RDA ký thỏa thuận hợp tác với Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS).

Một trong những thành tựu nổi bật là việc phát triển thành công giống tằm mới VH2020. Trước đây, dù là quốc gia sản xuất tơ lụa lớn thứ tư thế giới, Việt Nam vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn giống chất lượng và phụ thuộc vào giống tằm của Trung Quốc.
 
Trong giai đoạn 2019–2023, các chuyên gia Hàn Quốc và Việt Nam đã phối hợp nghiên cứu, lai tạo thành công giống tằm trắng lai kép VH2020 – giống đầu tiên thuộc loại này tại Việt Nam. Sau khi được đăng ký chính thức, giống mới đã được đưa vào sản xuất tại nhiều địa phương như tỉnh Yên Bái, giúp nâng cao năng suất đáng kể so với các giống đang sử dụng trước đó.

Theo ông Jo Myung-rae, Giám đốc Trung tâm KOPIA Việt Nam, giống tằm tự nhiên thường cho năng suất thấp do đặc điểm sinh học. Việc ứng dụng kỹ thuật lai tạo của Hàn Quốc đã khắc phục được hạn chế này, tạo ra giống VH2020 có năng suất và chất lượng vượt trội.

Ông cũng cho biết điều kiện khí hậu mang lại lợi thế lớn cho Việt Nam. Nếu tại Hàn Quốc, nghề nuôi tằm chỉ có thể thực hiện khoảng hai vụ mỗi năm thì tại Việt Nam, cây dâu phát triển quanh năm nên có thể nuôi từ 10 đến 12 lứa tằm mỗi năm.

Nhờ đó, Việt Nam đã xây dựng được hệ thống sản xuất giống tằm ổn định với hơn 10.000 hộp trứng giống mỗi năm để cung cấp cho nông dân. Mỗi hộp chứa khoảng 20.000 trứng tằm.

Trong giai đoạn 2024–2028, KOPIA tiếp tục triển khai dự án mở rộng hệ thống cung ứng giống VH2020, hỗ trợ xây dựng cơ sở nuôi tằm theo công nghệ Hàn Quốc với hệ thống giá nuôi nhiều tầng và nhà kính điều khiển môi trường, đồng thời phát triển các sản phẩm chế biến gắn với du lịch địa phương.

Nhờ giống mới, tỷ lệ tự chủ nguồn giống tằm của Việt Nam tăng khoảng 1 điểm phần trăm mỗi năm. Năm 2024, tỷ lệ này đạt khoảng 9% và mục tiêu là nâng lên 13% vào năm 2028.

Bên cạnh ngành tằm tơ, KOPIA cũng đạt nhiều kết quả trong lĩnh vực sản xuất đậu phộng.

Từ năm 2014, Trung tâm KOPIA Việt Nam phối hợp với Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam nghiên cứu các giống đậu phộng phù hợp với vùng khô hạn. Hai giống mới TK10 và L20 có khả năng chống chịu điều kiện khắc nghiệt và bệnh héo xanh do vi khuẩn đã được đưa vào sản xuất thử nghiệm tại nhiều địa phương.

Kết quả cho thấy sản lượng và giá trị sản xuất đều tăng trên 50%. Thu nhập bình quân của các hộ sử dụng giống mới cũng cao hơn hơn 50% so với các hộ canh tác giống thông thường nhờ tỷ lệ nảy mầm cao và chất lượng hạt tốt hơn.
Song song với việc cải tiến giống, Hàn Quốc còn hỗ trợ Việt Nam đẩy mạnh cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp.

Đầu năm 2025, KOPIA đã đưa 11 máy nông nghiệp của Hàn Quốc gồm máy làm đất, máy tuốt và máy bóc vỏ đậu phộng vào các mô hình trình diễn tại ba tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình, giúp cơ giới hóa toàn bộ quy trình từ gieo trồng đến sau thu hoạch.

Từ dự án này, tháng 4/2025, doanh nghiệp liên doanh Việt – Hàn DongA Vina được thành lập và cho ra đời thương hiệu bơ đậu phộng Tubon Nuts.

Sản phẩm được chế biến từ những hạt đậu phộng chất lượng cao thu hoạch từ các vùng sử dụng giống do KOPIA chuyển giao. Năm ngoái, khoảng 30 tấn đậu phộng được sử dụng làm nguyên liệu và dự kiến sẽ tăng lên 50 tấn trong năm nay.

Không chỉ được người tiêu dùng Việt Nam, cộng đồng người Hàn Quốc sinh sống tại Việt Nam và khách du lịch đánh giá cao, sản phẩm hiện cũng đã bắt đầu được xuất khẩu sang Hàn Quốc từ tháng trước và đang được phân phối thông qua các kênh bán hàng trực tuyến.

Ông Heo Soo-young, Giám đốc DongA Vina, cho biết hơn 80% sản lượng của doanh nghiệp hướng tới xuất khẩu. Sản phẩm có hàm lượng protein cao, chất lượng tốt và giá bán cạnh tranh hơn khoảng 20% so với nhiều sản phẩm bơ đậu phộng nhập khẩu khác.

Theo Cục Phát triển Nông thôn Hàn Quốc, đây là một ví dụ tiêu biểu về việc kết nối hiệu quả giữa viện trợ phát triển, chuyển giao công nghệ và đầu tư của doanh nghiệp tư nhân. Chương trình KOPIA không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ kỹ thuật mà còn góp phần hình thành mô hình hợp tác công – tư bền vững giữa Hàn Quốc và Việt Nam.

Trong giai đoạn 2024–2028, KOPIA Việt Nam sẽ tiếp tục triển khai dự án mở rộng diện tích sử dụng các giống đậu phộng chất lượng cao tại các vùng khô hạn, đồng thời nghiên cứu các công nghệ gia tăng giá trị nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cho ngành đậu phộng Việt Nam.