Tranh cãi về quy định miễn truy cứu người thân tiêu hủy chứng cứ sau vụ án nữ sinh ở Gwangju

Vụ án mạng gây chấn động liên quan đến nữ sinh trung học tại thành phố Gwangju đang làm dấy lên một cuộc tranh luận pháp lý lớn tại Hàn Quốc. Tâm điểm của cuộc tranh luận không chỉ là hành vi phạm tội của nghi phạm Jang Yoon-gi (23 tuổi), mà còn là quy định trong Bộ luật Hình sự miễn truy cứu trách nhiệm đối với người thân khi tiêu hủy chứng cứ nhằm bảo vệ thành viên gia đình.

Theo giới pháp lý Hàn Quốc ngày 3/7, nhiều ý kiến cho rằng đã đến lúc cần xem xét sửa đổi hoặc bãi bỏ quy định này đối với các vụ án đặc biệt nghiêm trọng như giết người. Tuy nhiên, cũng không ít chuyên gia cho rằng đây là quy định phản ánh bản năng tự nhiên của con người trong việc bảo vệ người thân và không nên thay đổi một cách vội vàng.

◆ Cha nghi phạm bị phát hiện tiêu hủy nhiều vật chứng

Theo kết quả điều tra, cha của Jang Yoon-gi, hiện là một cảnh sát mang cấp hàm gyeonggam (cảnh sát trưởng cấp trung) thuộc Cơ quan Cảnh sát thành phố Gwangju, đã đến nơi ở của con trai ba ngày sau khi vụ án xảy ra và dọn sạch toàn bộ đồ đạc.

Trong số những vật bị tiêu hủy có một búp bê tình dục dạng người thật (real doll) với phần ngực và cổ bị hư hỏng nặng, đã bị tháo rời và vứt bỏ. Ngoài ra, nhiều điện thoại di động đời cũ mà nghi phạm sử dụng từ thời trung học cũng được cho là đã bị đốt để tiêu hủy.

Các công tố viên nhận định những hành động này có dấu hiệu tiêu hủy chứng cứ quan trọng của vụ án. Tuy nhiên, họ không thể khởi tố người cha do vướng quy định về "đặc lệ thân thích" trong Bộ luật Hình sự.

◆ Quy định miễn trách nhiệm đối với người thân

Theo Điều 155 Bộ luật Hình sự Hàn Quốc, hành vi tiêu hủy chứng cứ trong vụ án hình sự của người khác có thể bị xử lý hình sự.

Tuy nhiên, luật cũng quy định ngoại lệ: nếu người thực hiện hành vi là thân thích và tiêu hủy chứng cứ nhằm bảo vệ thành viên trong gia đình thì sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Sau khi Bộ trưởng Tư pháp Jung Sung-ho đề cập trên mạng xã hội về khả năng xem xét sửa đổi quy định này, cuộc tranh luận trong giới học giả và pháp luật nhanh chóng trở nên sôi nổi.

◆ Ý kiến ủng hộ sửa luật

Giáo sư Han Sang-hoon của Trường Luật Đại học Yonsei cho rằng quan niệm về công lý trong xã hội hiện đại đã thay đổi đáng kể.

Theo ông, đối với các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng như giết người, quy định miễn trách nhiệm cho người thân không còn phù hợp.

Ông cũng dẫn chứng rằng trong Luật về các tội phạm hình sự quốc tế hiện hành của Hàn Quốc đã có những trường hợp ngoại lệ cho phép xử lý hành vi che giấu tội phạm hoặc tiêu hủy chứng cứ của người thân.

"Nếu đã tiêu hủy chứng cứ thì phải chịu trách nhiệm trước pháp luật", ông nhấn mạnh.

◆ Lo ngại mở rộng quá mức phạm vi xử lý hình sự

Ở chiều ngược lại, nhiều chuyên gia pháp lý cảnh báo việc bãi bỏ quy định này có thể dẫn đến những hệ quả không mong muốn.

Luật sư Choi Seung-hwan của Công ty Luật Barun cho rằng việc cha mẹ hoặc người thân tìm cách che giấu, bảo vệ thành viên trong gia đình khi họ phạm tội là phản ứng rất tự nhiên của con người.

Theo ông, nếu ngay cả hành vi này cũng bị hình sự hóa thì phạm vi xử lý hình sự sẽ bị mở rộng quá mức.

Ông so sánh với quyền không buộc phải đưa ra lời khai bất lợi cho chính mình, vốn là một nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự.

"Không thể coi việc không tự thú là một tội phạm. Tương tự, cũng không nên dễ dàng xóa bỏ quy định miễn trách nhiệm đối với người thân", ông nói.

◆ Bãi bỏ luật liệu có ngăn được việc tiêu hủy chứng cứ?

Một số luật sư khác cũng cho rằng ngay cả khi quy định này bị bãi bỏ thì cũng khó có thể ngăn cản người thân tìm cách bảo vệ gia đình.

Một luật sư giấu tên nhận định bản năng bảo vệ người thân sẽ không biến mất chỉ vì luật thay đổi, do đó hiệu quả thực tế của việc sửa luật có thể không cao.

Theo ông, nguyên nhân khiến dư luận đặc biệt phẫn nộ trong vụ việc lần này là bởi người tiêu hủy chứng cứ lại là một sĩ quan cảnh sát đang đương chức, người đáng lẽ phải là tấm gương trong việc tuân thủ pháp luật.

Ông cho rằng trường hợp này trước hết cần được xử lý nghiêm bằng các biện pháp kỷ luật trong ngành cảnh sát, thay vì vội vàng sửa đổi quy định pháp luật đã tồn tại nhiều năm.

◆ Tranh luận còn tiếp diễn

Vụ án nữ sinh tại Gwangju không chỉ đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của những người liên quan mà còn mở ra cuộc tranh luận sâu rộng về ranh giới giữa tình thân gia đình và nguyên tắc thượng tôn pháp luật.

Trong bối cảnh xã hội ngày càng đề cao việc bảo vệ công lý và quyền của nạn nhân, nhiều chuyên gia cho rằng Hàn Quốc sẽ còn tiếp tục thảo luận về việc liệu quy định "đặc lệ thân thích" có cần được điều chỉnh đối với các vụ án đặc biệt nghiêm trọng, hay vẫn nên được duy trì như một nguyên tắc phản ánh bản chất và giá trị của gia đình trong pháp luật hình sự.