Dự báo thu ngân sách từ thuế đặc biệt nông thôn đạt kỷ lục 10 triệu tỷ đồng nhờ thị trường chứng khoán bùng nổ

Năm nay, nhờ vào sự bùng nổ của thị trường chứng khoán, thu ngân sách từ thuế đặc biệt nông thôn (thuế nông đặc) dự kiến sẽ lần đầu tiên vượt mốc 10 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, có nhiều ý kiến cho rằng cần xem xét lại cách thức sử dụng thuế nông đặc so với quy mô ngân sách tăng lên. Mặc dù môi trường nông nghiệp đang thay đổi nhanh chóng, nhưng cách phân bổ ngân sách vẫn giữ nguyên như trước đây, dẫn đến việc thuế nông đặc không phát huy được vai trò chiến lược.

Theo thông tin từ các cơ quan liên quan vào ngày 10, tính đến tháng 4 năm nay, thu ngân sách từ thuế nông đặc đạt 57.000 tỷ đồng, tăng 34.000 tỷ đồng so với năm trước. Tỷ lệ tiến độ thu ngân sách so với dự toán là 42,1%, cao hơn so với tỷ lệ kết thúc năm ngoái (24,8%) và tỷ lệ trung bình 5 năm gần đây (30,1%).

Nếu tiếp tục theo xu hướng hiện tại, khả năng thu ngân sách vượt mức 13.600 tỷ đồng mà chính phủ đã đặt ra trong quá trình lập ngân sách bổ sung là rất cao. Điều này là do các nguồn thu chính của thuế nông đặc liên quan đến giá trị giao dịch trên thị trường chứng khoán. Với việc thu 0,15% từ giá trị giao dịch của chỉ số KOSPI, nếu sự phổ biến của KOSPI tiếp tục duy trì, thuế nông đặc cũng sẽ tăng theo.

Thuế nông đặc được giới thiệu vào năm 1994 như một loại thuế tạm thời trong 10 năm để đối phó với tác động của việc mở cửa nông nghiệp theo đàm phán Uruguay Round (UR). Sau ba lần gia hạn thời gian hiệu lực, thuế này đã trở thành một loại thuế thường trực. Mục đích chính khi giới thiệu hệ thống này là bù đắp thiệt hại do mở cửa thị trường và cải thiện cấu trúc nông nghiệp trong ngắn hạn.

Vấn đề là cấu trúc nông nghiệp và các chính sách hiện tại đã thay đổi rất nhiều so với thời điểm đó, nhưng chi tiêu từ thuế nông đặc lại không theo kịp. Hiện nay, ngành nông nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức mang tính sống còn như tình trạng suy giảm nông thôn, đảm bảo an ninh lương thực, ứng phó với biến đổi khí hậu và chuyển đổi sang nông nghiệp thông minh, nhưng vẫn chưa có sự đầu tư tập trung cho những vấn đề này.

Đặc biệt, việc phân bổ ngân sách từ thuế nông đặc cho hàng trăm dự án liên quan đến nông nghiệp và nông thôn đã dẫn đến việc không đạt được mục tiêu ban đầu về cải cách cấu trúc và tăng cường năng lực cạnh tranh. Thực tế, trong năm ngoái, 5.706 tỷ đồng từ ngân sách thuế nông đặc đã được đầu tư vào các dự án phúc lợi nông thôn và phát triển khu vực, chiếm tỷ trọng lớn nhất. Điều này cho thấy chức năng cải cách cấu trúc trong các lĩnh vực cốt lõi và tăng cường năng lực cạnh tranh đã bị suy yếu đáng kể.

Do đó, trong và ngoài ngành nông nghiệp, có nhiều ý kiến cho rằng cần phải định nghĩa lại vai trò của thuế nông đặc. Cần tránh việc phân bổ ngân sách cho hàng trăm dự án và phải tập trung vào mục tiêu cải cách cấu trúc nông nghiệp. Các đề xuất bao gồm việc phát triển nông dân trẻ, xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp thông minh và nâng cao tỷ lệ tự cung tự cấp lương thực, nhằm đảm bảo động lực tăng trưởng trong tương lai và các dự án chiến lược cấp quốc gia.

Giáo sư Hong Gi-yong từ Đại học Incheon nhấn mạnh: "Nhìn vào sự bùng nổ của thị trường chứng khoán hiện tại, có khả năng thu ngân sách từ thuế nông đặc sẽ tăng thêm, nhưng các quy định về cách sử dụng ngân sách lại quá hạn chế" và cho rằng "cần linh hoạt hơn trong chi tiêu từ thuế nông đặc và cần có sự 'chọn lọc và tập trung' cho một số dự án nhằm cải cách cấu trúc nông nghiệp."