Một năm chính quyền Lee Jae-myung: Thúc đẩy ngoại giao thực dụng, tăng cường hợp tác với Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản

Sau một năm cầm quyền, chính phủ của Tổng thống Lee Jae-myung đã theo đuổi đường lối “ngoại giao thực dụng vì lợi ích quốc gia”, đồng thời mở rộng quan hệ với các đối tác chủ chốt như Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản. Trong lĩnh vực an ninh, Hàn Quốc đạt được những bước tiến đáng kể trong hợp tác hạt nhân và tàu ngầm hạt nhân với Mỹ, trong khi nỗ lực cải thiện quan hệ liên Triều vẫn đối mặt với nhiều thách thức do lập trường cứng rắn của Bình Nhưỡng.

◆ Bước tiến trong hợp tác chiến lược với Mỹ

Một trong những thành tựu nổi bật của chính phủ Lee là thúc đẩy hợp tác an ninh và năng lượng hạt nhân với Mỹ. Hai bên đã đạt được tiến triển trong các cuộc thảo luận về tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, cũng như việc mở rộng quyền làm giàu uranium phục vụ các nhà máy điện hạt nhân và tái chế nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng.
Những nội dung này được ghi nhận trong Tài liệu Thông tin Chung (Joint Fact Sheet) được công bố sau Hội nghị Thượng đỉnh Hàn - Mỹ tổ chức tại thành phố Gyeongju vào ngày 29/10 năm ngoái.

Trong năm đầu nhiệm kỳ, Tổng thống Lee đã thực hiện 9 chuyến công du nước ngoài, thăm 14 quốc gia và ký kết 126 biên bản ghi nhớ (MOU), thể hiện nỗ lực đẩy mạnh ngoại giao cấp cao.

Đặc biệt, chỉ 147 ngày sau khi chính phủ mới được thành lập, lãnh đạo Hàn Quốc và Mỹ đã thực hiện các chuyến thăm lẫn nhau – khoảng thời gian ngắn nhất trong lịch sử quan hệ giữa hai đồng minh. Sau cuộc gặp với Tổng thống Donald Trump tại Washington D.C vào tháng 8 năm ngoái, hai nhà lãnh đạo tiếp tục tổ chức hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai bên lề Hội nghị Cấp cao APEC diễn ra tại Gyeongju vào cuối tháng 10.
 
◆ Quan hệ với Trung Quốc và Nhật Bản được cải thiện

Trong quan hệ với Trung Quốc, chuyến thăm Hàn Quốc của Chủ tịch Tập Cận Bình vào tháng 11 năm ngoái, cùng chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Lee tới Trung Quốc hồi tháng 1 năm nay, đã tạo động lực cho việc khôi phục toàn diện quan hệ song phương.

Một kết quả đáng chú ý là việc Trung Quốc di dời cơ sở quản lý được xây dựng trong vùng biển thuộc Khu vực Biện pháp Tạm thời (PMZ) trên Hoàng Hải ra ngoài khu vực này, qua đó giảm bớt một trong những vấn đề nhạy cảm giữa hai nước.

Đối với Nhật Bản, dù có sự thay đổi lãnh đạo khi Thủ tướng Shigeru Ishiba rời nhiệm sở và bà Sanae Takaichi lên nắm quyền, Seoul và Tokyo vẫn duy trì đà hợp tác trong các lĩnh vực an ninh và kinh tế.

Trong năm qua, lãnh đạo hai nước đã gặp gỡ hoặc hội đàm tổng cộng bảy lần, qua đó khôi phục nhanh chóng cơ chế “ngoại giao con thoi” và củng cố định hướng phát triển quan hệ song phương hướng tới tương lai.

◆ Mở rộng vai trò trên trường quốc tế

Ở cấp độ đa phương, Hàn Quốc tích cực tham gia các hoạt động ngoại giao quốc tế. Tổng thống Lee tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G7 và tăng cường tiếp xúc với nhiều nhà lãnh đạo thế giới.

Đáng chú ý, lần đầu tiên trong lịch sử, một tổng thống Hàn Quốc chủ trì phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, qua đó khẳng định vai trò của Seoul như một quốc gia có trách nhiệm trong các vấn đề toàn cầu.

◆ Thử thách từ khủng hoảng Trung Đông

Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran trong năm qua đã trở thành phép thử lớn đối với chính sách đối ngoại của Hàn Quốc.
Khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, hoạt động vận tải biển của Hàn Quốc bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đặc biệt, tàu hàng HMM Namu của Hàn Quốc đã bị tấn công khi đang neo đậu trong khu vực, tạo nên một tình huống chưa từng có.

Chính phủ Hàn Quốc đã nhanh chóng triển khai máy bay quân sự và các chuyến bay thuê bao để sơ tán công dân, đồng thời tiến hành các cuộc tham vấn với Mỹ, Iran và các bên liên quan nhằm bảo đảm an toàn hàng hải.

Kết quả điều tra cho thấy loại vũ khí được sử dụng trong vụ tấn công có khả năng là tên lửa chống hạm Noor do Iran phát triển. Seoul đã triệu Đại sứ Iran tại Hàn Quốc để phản đối và yêu cầu ngăn chặn các vụ việc tương tự tái diễn.

Ngoài ra, chính phủ Hàn Quốc cũng tham gia giải quyết vụ việc công dân Hàn Quốc bị Israel bắt giữ khi tham gia một tàu cứu trợ nhân đạo tới Gaza và sau đó được phía Israel trả tự do.

◆ Nỗ lực khôi phục quan hệ liên Triều

Trong chính sách đối với Triều Tiên, chính quyền Lee đặt mục tiêu chuyển đổi quan hệ liên Triều từ đối đầu sang hòa bình cùng tồn tại và phát triển chung.

Ngay sau khi nhậm chức, chính phủ đã triển khai một loạt biện pháp nhằm khôi phục lòng tin, bao gồm việc chấm dứt phát thanh tuyên truyền qua loa phóng thanh ở khu vực biên giới sau một năm tái khởi động. Vấn đề rải truyền đơn chống Triều Tiên của các tổ chức dân sự cũng được xử lý thông qua đối thoại và hoàn thiện khung pháp lý.

Trong bài phát biểu nhân dịp Quốc khánh 15/8 năm ngoái, Tổng thống Lee đưa ra ba nguyên tắc trong chính sách đối với Bình Nhưỡng: tôn trọng thể chế của Triều Tiên, không theo đuổi thống nhất bằng cách sáp nhập và không thực hiện các hành động thù địch. Ông cũng tuyên bố sẽ từng bước khôi phục Thỏa thuận Quân sự Liên Triều ngày 19/9 vốn đã bị chính quyền tiền nhiệm đình chỉ hiệu lực.

Bên cạnh đó, Seoul tiếp tục thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm tạo điều kiện cho đối thoại Mỹ - Triều. Trong các cuộc trao đổi với Tổng thống Donald Trump, ông Lee nhấn mạnh vai trò của cả hai nước trong việc trở thành “người kiến tạo hòa bình” trên Bán đảo Triều Tiên.

◆ Ngoại giao thực dụng trước những thách thức mới

Tuy nhiên, môi trường chiến lược khu vực đang trở nên phức tạp hơn khi Triều Tiên, Trung Quốc và Nga ngày càng xích lại gần nhau.

Tháng 9 năm ngoái, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã cùng xuất hiện tại lễ duyệt binh kỷ niệm 80 năm chiến thắng trong Thế chiến II của Trung Quốc ở Quảng trường Thiên An Môn. Đây là lần đầu tiên lãnh đạo ba nước cùng đứng chung trên một khán đài kể từ sau Chiến tranh Lạnh.

Trong bối cảnh liên kết giữa Bắc Kinh, Moskva và Bình Nhưỡng ngày càng rõ nét, chiến lược ngoại giao thực dụng đặt lợi ích quốc gia làm trung tâm của Hàn Quốc được đánh giá đang đứng trước những thử thách mới. Chính phủ Lee Jae-myung sẽ phải tiếp tục cân bằng quan hệ với các cường quốc, đồng thời bảo vệ lợi ích kinh tế, an ninh và vị thế quốc tế của Hàn Quốc trong môi trường địa chính trị nhiều biến động.