Từ chip AI đến Physical AI: Cơ hội cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai của Hàn Quốc

Nếu ở giai đoạn đầu của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI), thế giới tập trung vào các mô hình ngôn ngữ lớn và cuộc đua sản xuất chip AI, thì trong thập niên tới, trọng tâm có thể sẽ chuyển sang một khái niệm hoàn toàn mới: Physical AI (AI vật lý).

Lịch sử cho thấy những công nghệ làm thay đổi thế giới chưa bao giờ chỉ dừng lại ở bản thân công nghệ đó. Máy hơi nước không đơn thuần là một cỗ máy tạo động lực mà đã mở ra cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ nhất. Điện năng không chỉ là nguồn năng lượng mà còn tạo nên nền sản xuất hàng loạt. Internet cũng không chỉ là công nghệ truyền thông mà đã kiến tạo nên nền kinh tế số toàn cầu.

AI đang đi theo con đường tương tự. Nếu hiện nay AI chủ yếu tồn tại trên màn hình máy tính và điện thoại thông minh, thì trong tương lai gần, AI sẽ hiện diện trong robot, xe tự hành, nhà máy thông minh và cả những thành phố vận hành bằng dữ liệu. Khi AI có khả năng quan sát, phán đoán và hành động trong thế giới thực, nhân loại sẽ bước vào một cuộc cách mạng công nghiệp mới.

◆ Cuộc đua Physical AI đã bắt đầu

Những động thái gần đây của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới cho thấy xu hướng này đang diễn ra rất nhanh.

Các công ty AI lớn của Mỹ không còn chỉ tập trung vào chatbot hay mô hình ngôn ngữ. Họ đang đầu tư hàng tỷ USD vào robot hình người, xe tự hành và hệ thống tự động hóa công nghiệp. Các nhà sản xuất chip AI cũng đồng thời phát triển nền tảng mô phỏng và hệ điều hành dành cho robot.

Trong khi đó, ngành công nghiệp ô tô đang dần chuyển đổi từ sản xuất phương tiện giao thông sang xây dựng những “nền tảng AI di động”. Hãng xe điện Tesla coi robot hình người Optimus là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của tương lai.

Nếu điện thoại thông minh là thiết bị trung tâm của kỷ nguyên Internet, thì robot và xe tự hành có thể trở thành thiết bị trung tâm của kỷ nguyên AI.

◆ Hàn Quốc sở hữu lợi thế hiếm có

Trong cuộc đua này, Hàn Quốc đang đứng ở một vị trí đặc biệt.
Mỹ có ưu thế về phần mềm và nền tảng số. Trung Quốc có thị trường nội địa khổng lồ cùng khả năng huy động nguồn lực nhà nước. Trong khi đó, Hàn Quốc lại sở hữu đồng thời cả nền tảng sản xuất công nghiệp mạnh và năng lực công nghệ tiên tiến.

Đây là một trong số rất ít quốc gia trên thế giới có thể tự hào về:

Chính sự kết hợp giữa năng lực sản xuất và công nghệ cao này tạo ra lợi thế chiến lược to lớn trong thời đại Physical AI.

◆ Từ nhà máy đóng tàu đến hệ sinh thái AI

Ngành đóng tàu là một ví dụ điển hình.
Hiện nay, các nhà máy đóng tàu Hàn Quốc vẫn phụ thuộc đáng kể vào lao động có tay nghề cao. Tuy nhiên, khi AI và robot được ứng dụng sâu rộng, toàn bộ quy trình có thể thay đổi.

Ở khâu thiết kế, AI có khả năng phân tích hàng trăm nghìn phương án để đưa ra giải pháp tối ưu. Trong quá trình sản xuất, robot có thể đảm nhiệm các công việc như hàn, sơn và kiểm tra chất lượng. Công nghệ “bản sao số” (Digital Twin) cho phép mô phỏng toàn bộ con tàu trong không gian ảo trước khi sản xuất thực tế.

Ngay cả sau khi tàu được đưa vào khai thác, AI vẫn có thể liên tục theo dõi hiệu suất động cơ, mức tiêu thụ nhiên liệu và đề xuất phương án vận hành tối ưu.

Khi đó, ngành đóng tàu không còn đơn thuần là ngành sản xuất mà trở thành một ngành công nghiệp dữ liệu có độ chính xác cực cao.

◆ Ô tô sẽ trở thành nền tảng AI di động

Ngành công nghiệp ô tô cũng đang trải qua sự thay đổi tương tự.
Trong quá khứ, năng lực cạnh tranh của một chiếc xe phụ thuộc vào động cơ và khả năng tiết kiệm nhiên liệu. Trong tương lai, yếu tố quyết định có thể là phần mềm và AI.

Một chiếc xe điện hiện đại chứa hàng nghìn con chip bán dẫn. Khi công nghệ tự lái phát triển, ngành ô tô sẽ chuyển dần từ ngành cơ khí sang ngành công nghệ số.

Lúc đó, câu hỏi quan trọng không còn là chiếc xe được chế tạo tốt đến đâu, mà là nó có thể tự đưa ra quyết định và vận hành thông minh đến mức nào.

Nếu thành công trong quá trình chuyển đổi AI, Hàn Quốc không chỉ là quốc gia xuất khẩu ô tô mà còn có thể trở thành trung tâm của ngành công nghiệp di chuyển thông minh toàn cầu.

◆ Pin, logistics và nông nghiệp cũng đang thay đổi
Ngành công nghiệp pin là một trong những nền tảng quan trọng của Physical AI.
AI có thể tối ưu hóa quy trình sản xuất pin, dự đoán tuổi thọ sản phẩm và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Sự kết hợp giữa AI và công nghệ pin sẽ thúc đẩy sự phát triển của xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS), lưới điện thông minh và hạ tầng năng lượng thế hệ mới.

Trong lĩnh vực logistics, các cảng biển lớn của Hàn Quốc như Busan và Incheon có thể trở thành phòng thí nghiệm cho các hệ thống vận tải tự động. AI có khả năng tối ưu hóa toàn bộ chuỗi vận chuyển từ lưu kho, thông quan đến lựa chọn tuyến đường.

Nông nghiệp cũng không nằm ngoài xu thế này. AI có thể phân tích đất đai, khí hậu, dịch bệnh và đề xuất phương án canh tác hiệu quả nhất. Drone và máy nông nghiệp tự động có thể giúp giải quyết tình trạng thiếu lao động và già hóa dân số ở nông thôn.
 
◆ AX – Cuộc chuyển đổi lớn tiếp theo

Trọng tâm của làn sóng thay đổi này được gọi là AX (AI Transformation – Chuyển đổi bằng AI).
Nếu chuyển đổi số (DX) tập trung vào việc thu thập và sử dụng dữ liệu, thì AX là giai đoạn dữ liệu có thể tự phân tích, tự ra quyết định và tự thực hiện hành động.
Trong mô hình này:

Nói cách khác, nhiều chức năng quản lý và kiểm soát vốn do con người đảm nhiệm trong hàng trăm năm qua đang dần được chuyển giao cho AI.

Đức đã triển khai chiến lược Công nghiệp 4.0, Mỹ đẩy mạnh AI trong sản xuất và điện toán đám mây, còn Trung Quốc đang đầu tư mạnh cho chương trình “Made in China 2025”.

Cuộc cạnh tranh hiện nay không còn là cuộc đua công nghệ đơn thuần mà là cuộc đua về năng lực quốc gia.

◆ Thách thức lớn nhất: Năng lượng

Một trong những điều kiện tiên quyết của thời đại AI là điện năng. Các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ. Một trung tâm dữ liệu hiện đại với hàng nghìn máy chủ AI có thể sử dụng lượng điện tương đương cả một thành phố cỡ vừa. Do đó, sức mạnh AI ngày càng gắn liền với sức mạnh năng lượng. Muốn trở thành cường quốc AI, Hàn Quốc cần đồng thời phát triển:

Nếu không giải quyết được bài toán năng lượng, lợi thế về AI cũng khó được duy trì lâu dài.

◆ Cơ hội cho một “Kỳ tích sông Hán” mới

Theo quan điểm của tác giả, Hàn Quốc không nên chỉ dừng lại ở vị thế cường quốc bán dẫn. Mục tiêu lớn hơn là trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về sản xuất ứng dụng AI.

Chip AI chỉ là điểm khởi đầu. Physical AI và AX mới là giai đoạn mở rộng quyết định tương lai. Điều này đòi hỏi một chiến lược quốc gia tổng thể, kết nối bán dẫn, robot, pin, trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện lực, giáo dục, nghiên cứu và hệ sinh thái đầu tư thành một hệ thống thống nhất.

Nếu thế kỷ XX chứng kiến Hàn Quốc tạo nên “Kỳ tích sông Hàn” nhờ công nghiệp hóa, thì trong thế kỷ XXI, quốc gia này hoàn toàn có thể tạo nên một kỳ tích mới nhờ Physical AI và quá trình chuyển đổi AI trên toàn bộ nền kinh tế.
Đó không chỉ là câu chuyện tăng trưởng kinh tế, mà còn là câu hỏi về vị thế của Hàn Quốc trong 100 năm tới. Khi chip AI mở ra cánh cửa của thời đại mới, Physical AI có thể chính là công cụ giúp Hàn Quốc kiến tạo nền văn minh công nghiệp tiếp theo.

(Loạt bài đặc biệt về AI bán dẫn – Kỳ 2) - Góc nhìn của Jin Jeong-ja