Giáo dục quá sớm có thể làm thay đổi não bộ trẻ như thế nào?

 
Trong những năm gần đây, các cụm từ như “kỳ thi vào trường mẫu giáo tiếng Anh dành cho trẻ 4 tuổi” hay “kỳ thi cho trẻ 7 tuổi” đã trở thành biểu tượng cho cơn sốt giáo dục sớm tại Hàn Quốc. Nhiều bậc phụ huynh tin rằng nếu con được học ngoại ngữ từ rất sớm, các em sẽ có lợi thế trong học tập sau này và dễ dàng đạt thành tích cao trong các kỳ thi quan trọng.

Tuy nhiên, trong cuốn sách mới “Những đứa trẻ học quá sớm”, Giáo sư Cheon Geun-ah, chuyên gia tâm thần nhi khoa tại Bệnh viện Severance thuộc Đại học Yonsei, đã đưa ra những cảnh báo đáng suy ngẫm về ảnh hưởng của việc học tập quá sớm đối với não bộ trẻ em.

Theo tác giả, não bộ con người được thiết kế để phát triển theo một trình tự tự nhiên đã được lập trình sẵn trong DNA. Khi trẻ phải tiếp nhận những kích thích không phù hợp với giai đoạn phát triển của mình, đặc biệt là các áp lực học tập quá sớm, quá trình phát triển của não bộ có thể bị ảnh hưởng và những tác động này thậm chí có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành.

Giáo sư Cheon cho rằng việc bắt những đứa trẻ còn chưa bỏ hẳn tã hoặc chưa nói thành thạo tiếng mẹ đẻ phải ngồi vào bàn học là hành động đi ngược lại quy luật phát triển tự nhiên của não bộ. Những trải nghiệm này có nguy cơ để lại những ảnh hưởng tiêu cực đối với cuộc sống của trẻ trong tương lai.

Trong khi thị trường giáo dục tư nhân thường quảng bá rằng giai đoạn sơ sinh và mầm non là “thời điểm vàng” để học tập, tác giả lại khẳng định điều ngược lại. Bà cho rằng đây là thời kỳ não bộ phát triển mạnh nhất ở hệ viền (limbic system) – khu vực được gọi là “bộ não cảm xúc”, chịu trách nhiệm về bản năng, cảm xúc, trí nhớ và động lực.

Vì vậy, điều trẻ cần nhất trong giai đoạn này không phải là các bài học ngôn ngữ hay toán học, mà là sự gắn kết với cha mẹ, những trải nghiệm vui chơi cùng bạn bè và các kích thích cảm xúc tích cực. Chính những trải nghiệm đó mới tạo nên nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của não bộ.

Tác giả cảnh báo rằng nếu nền tảng cảm xúc không được xây dựng đầy đủ, quá trình phát triển các chức năng não bộ ở cấp độ cao hơn sau này cũng có thể gặp khó khăn. Trẻ có thể đối mặt với những vấn đề trong học tập, nhận thức, cảm xúc, kỹ năng xã hội và nhiều lĩnh vực khác mà phụ huynh không ngờ tới.

Không chỉ vậy, áp lực học tập quá sớm còn có thể khiến não bộ trẻ chuyển sang trạng thái “sinh tồn”. Khi thường xuyên phải đối mặt với căng thẳng và lo âu, cơ thể trẻ có thể xuất hiện các triệu chứng thể chất như đau đầu, đau bụng hoặc tiểu dầm ban đêm. Đây là những dấu hiệu cho thấy áp lực tâm lý đang tác động trực tiếp đến sự phát triển sinh học của trẻ.

Thông qua cuốn sách, Giáo sư Cheon Geun-ah giải thích chi tiết quá trình phát triển của não bộ từ giai đoạn sơ sinh đến tuổi thiếu niên, đồng thời phân tích những hệ lụy của việc giáo dục nóng vội. Cuốn sách cũng chỉ ra rằng nền tảng quan trọng nhất để hình thành năng lực nhận thức không nằm ở việc học sớm, mà ở sự phát triển cảm xúc lành mạnh và môi trường nuôi dưỡng phù hợp với từng giai đoạn trưởng thành của trẻ.

“Những đứa trẻ học quá sớm” không chỉ là lời cảnh tỉnh dành cho các bậc phụ huynh đang chạy theo cuộc đua giáo dục, mà còn là lời nhắc nhở rằng mỗi đứa trẻ đều cần được lớn lên theo nhịp điệu tự nhiên của chính mình.