[Tính thiêng Á Châu ⑤ Đại Chủng Giáo | Chân lý - Công lý - Tự do] Từ Thiên Phù Kinh đến Đại Chủng Giáo: Tìm lại "Hồn cốt" dân tộc Hàn trước ngưỡng cửa AI

 
Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, nhân loại đang một lần nữa quay trở lại với những câu hỏi căn bản nhất về con người và sự tồn tại. Khi AI học ngôn ngữ của con người, robot thay thế lao động, còn thuật toán dần can thiệp vào cả lĩnh vực phán đoán và tư duy, con người lại càng đặt ra những câu hỏi sâu xa hơn: “Chúng ta là ai?”, “Chúng ta đến từ đâu?” và “Con người thực sự là gì?”.

Trong bối cảnh đó, những giá trị tinh thần cổ xưa của châu Á, đặc biệt là truyền thống tâm linh của dân tộc Hàn, đang được nhìn nhận lại với góc nhìn mới. Nếu Ấn Độ có kinh Veda, Upanishad hay Bhagavad Gita để lý giải về nguồn gốc vũ trụ và bản chất con người, thì người Hàn Quốc cũng có những di sản tinh thần riêng như Thiên Phù Kinh (Cheonbugyeong), Tam nhất thần cáo (Samilsingo), Tham toàn giới kinh (Chamjeongyegyeong ) và đặc biệt là tôn giáo Đại Chủng Giáo (Daejonggyo).

◆ Đại Chủng Giáo: không chỉ là tôn giáo, đó là hồn cốt dân tộc

Đại Chủng Giáo không đơn thuần là một đức tin. Đây là một phong trào văn hóa và tinh thần nhằm phục hồi căn tính nguyên thủy của dân tộc Hàn. Đại Chủng Giáo được thành lập vào năm 1909 bởi nhà yêu nước Na Cheol, trong bối cảnh Triều Tiên đứng trước nguy cơ mất nước dưới ách đô hộ Nhật Bản. Ông cho rằng trước khi mất lãnh thổ, một dân tộc sẽ mất đi “linh hồn” và bản sắc tinh thần của mình. Vì thế, ông khôi phục tín ngưỡng tôn thờ Dangun (Đản Quân) không chỉ như vị vua lập quốc, mà còn như biểu tượng của tinh thần dân tộc Hàn Quốc.

Trung tâm tư tưởng của Đại Chủng Giáo là bộ Thiên Phù Kinh, chỉ gồm 81 chữ nhưng được xem là chứa đựng triết lý về nguồn gốc vũ trụ và sự tồn tại của con người. Câu mở đầu nổi tiếng “Thất Thủy Vô Thủy Nhất (Il si mu si il” 一始無始一) mang ý nghĩa “một là khởi đầu nhưng cũng là cái không có khởi đầu”, thể hiện quan niệm mọi sự vật đều bắt nguồn từ một thực thể duy nhất và rồi sẽ quay trở về với nó.

Giới nghiên cứu cho rằng tư tưởng này có điểm tương đồng với triết lý Brahman trong Upanishad của Ấn Độ giáo, nơi mọi tồn tại đều phát sinh từ một nguồn gốc tối thượng. Tuy nhiên, truyền thống tâm linh Hàn Quốc có điểm khác biệt rõ nét khi nhấn mạnh không chỉ sự giác ngộ cá nhân mà còn đề cao trách nhiệm với cộng đồng và xã hội.

Một câu khác trong Thiên Phù Kinh là “Nhất Tích Tam Cực Vô Tận Bản (Il Seok Sam Geuk Mu Jin Bon一析三極無盡本), có thể hiểu là “một phân thành ba, và từ ba sinh ra muôn vật vô tận”. Theo cách lý giải của Đại Chủng Giáo, tư tưởng này gắn liền với thế giới quan truyền thống của dân tộc Hàn thông qua hình tượng Hwan-in (Hoàn Nhân), Hwang-ung (Hoàn Hùng và Dangun (Đản Quân ).

Trong đó, Hwanin tượng trưng cho thực thể tối cao và nguồn gốc của trời đất; Hwanung là vị thần giáng thế vì con người; còn Dangun là người xây dựng quốc gia đầu tiên dựa trên lý tưởng Hongik Ingan (Hoằng Ích Nhân Gian– mang lại lợi ích rộng lớn cho nhân loại). Theo cách nhìn này, câu chuyện Hwanin- Hwanung- Dangun không chỉ là một huyền thoại lập quốc mà còn phản ánh quan niệm về mối liên kết giữa Trời, con người và thế giới tự nhiên trong tư tưởng truyền thống của người Hàn.

Đây được xem là tinh thần cốt lõi của văn hóa Hàn Quốc. Theo quan niệm này, con người không tồn tại riêng lẻ mà hoàn thiện chính mình thông qua việc đóng góp cho cộng đồng và giúp ích cho xã hội.

Trong hệ thống tư tưởng ấy, Tam nhất thần cáo (Samilsingo) nhấn mạnh rằng con người mang trong mình tính thiêng liêng, còn Tham toàn giới kinh (Chamjeongyegyeong) đề cập đến đạo đức và những nguyên tắc sống mà con người cần gìn giữ. Nói cách khác, tinh thần Hàn Quốc hướng tới trời cao nhưng không tách rời cuộc sống thực tại.

Đại Chủng Giáo cũng từng đóng vai trò quan trọng trong phong trào đấu tranh giành độc lập của Hàn Quốc thời Nhật thuộc. Nhiều lực lượng độc lập quân ở Mãn Châu và vùng Bukgando (Bắc Giản Đảo) có liên hệ chặt chẽ với Đại Chủng Giáo. Các nhân vật như tướng Kim Jwa-jin hay Hong Beom-do đều gắn kết chặt chẽ với tinh thần Đại Chủng Giáo. Đối với các chiến sĩ độc lập, Đại Chủng Giáo không đơn thuần là tôn giáo mà còn là câu trả lời cho câu hỏi “chúng ta là ai”.
Ngày nay, khi AI ngày càng phát triển và làm mờ ranh giới giữa con người với máy móc, nhiều học giả cho rằng nhân loại sẽ càng phải suy nghĩ sâu hơn về giá trị cốt lõi của con người. AI có thể bắt chước trí tuệ, nhưng khó có thể thay thế hoàn toàn lương tri, tình yêu thương, sự hy sinh hay trách nhiệm – những yếu tố làm nên bản chất con người.

Chính vì vậy, các giá trị tinh thần cổ xưa như Thiên Phù Kinh, Tam Nhất Thần Cáo hay tư tưởng của Đại Chủng Giáo đang được nhìn nhận lại không phải như những di sản thuộc về quá khứ, mà như những câu hỏi dành cho tương lai.

Kỷ nguyên AI càng tiến xa, những trí tuệ cổ xưa về linh hồn con người càng trở nên quý giá. Chân lý, công lý và tự do sẽ luôn tồn tại lâu bền hơn công nghệ. Cuộc tìm kiếm chân lý bắt đầu từ Veda và Thiên Phù Kinh vẫn đang tiếp diễn, chảy trôi trong huyết quản và cuộc sống của chúng ta hôm nay.