Hàn Quốc thúc đẩy chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến thời chiến thông qua đối thoại cấp nguyên thủ với Mỹ

Chính phủ Hàn Quốc đang thúc đẩy tìm kiếm bước đột phá trong vấn đề chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến thời chiến (OPCON) thông qua kênh trao đổi trực tiếp giữa Phủ Tổng thống Hàn Quốc và Nhà Trắng, trong bối cảnh các cuộc thảo luận giữa giới quân sự hai nước vẫn chưa thu hẹp được bất đồng.

Theo một nguồn tin cấp cao trong quan hệ Hàn – Mỹ ngày 14, Seoul cho rằng vấn đề chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến không chỉ đơn thuần là nội dung kỹ thuật quân sự, mà cần được giải quyết bằng quyết định mang tính chính trị và chiến lược ở cấp lãnh đạo quốc gia. Vì vậy, chính phủ Hàn Quốc chủ trương xử lý vấn đề này theo hình thức “house to house”, tức trao đổi trực tiếp giữa Phủ Tổng thống Hàn Quốc và Nhà Trắng.

Nguồn tin này cho biết chuyến thăm Mỹ gần đây của Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Ahn Gyu-back cũng mang mục đích mở lại các cuộc thảo luận mang tính chính trị giữa hai nước liên quan đến OPCON thông qua kênh cấp bộ trưởng.
Phát biểu tại cuộc gặp với Hiệp hội Biên tập viên Hàn Quốc ở Seoul hôm 13, Giám đốc Văn phòng An ninh Quốc gia thuộc Phủ Tổng thống Hàn Quốc, ông Wi Sung-lac, nhấn mạnh rằng vấn đề chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến không thể chỉ dừng lại ở đối thoại quân sự giữa hai bên. Theo ông, sau khi các cơ quan quân sự thảo luận chi tiết, quyết định cuối cùng vẫn phải được đưa ra dựa trên đánh giá chính trị của lãnh đạo hai nước.

Ông cũng nhận định chuyến công du Mỹ của Bộ trưởng Quốc phòng mang hàm ý “gia tăng thảo luận chính trị” liên quan đến tiến trình chuyển giao OPCON.

Hàn Quốc và Mỹ từ năm 2015 đã thống nhất “Kế hoạch chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến dựa trên điều kiện” (COTP) tại Hội nghị Tham vấn An ninh Hàn – Mỹ (SCM). Theo kế hoạch này, việc chuyển giao chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ ba điều kiện chính gồm: năng lực quân sự cần thiết để dẫn dắt phòng thủ liên quân, khả năng đối phó toàn diện với mối đe dọa hạt nhân và tên lửa từ Triều Tiên, cùng môi trường an ninh ổn định trên bán đảo Triều Tiên và trong khu vực.

Trên cơ sở đó, hai nước đã tiến hành quá trình đánh giá và kiểm chứng khả năng vận hành của Bộ Tư lệnh Liên quân Tương lai, cũng như năng lực thực tế của quân đội Hàn Quốc trong việc đảm nhận quyền chỉ huy thời chiến.

Seoul hiện kỳ vọng sẽ hoàn tất đánh giá năng lực vận hành đầy đủ (FOC) của Bộ Tư lệnh Liên quân trong năm nay để từ đó xác định thời điểm mục tiêu cho việc chuyển giao OPCON. Sau giai đoạn này, chỉ còn bước đánh giá năng lực thực hiện nhiệm vụ hoàn chỉnh (FMC), vốn mang tính định tính nhiều hơn.

Chính phủ Hàn Quốc được cho là đánh giá tiến trình đáp ứng các điều kiện đã đạt mức độ trưởng thành đáng kể và mong muốn đẩy nhanh việc chuyển giao trong thời gian sớm nhất có thể.

Tuy nhiên, phía quân đội Mỹ vẫn duy trì quan điểm thận trọng. Tư lệnh Bộ Chỉ huy Liên quân Hàn – Mỹ kiêm Tư lệnh Lực lượng Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc, Tướng Xavier Brunson, nhiều lần nhấn mạnh rằng việc chuyển giao chỉ có thể diễn ra khi mọi điều kiện và năng lực được đáp ứng đầy đủ.

Trong một phiên điều trần gần đây tại Quốc hội Mỹ, ông Brunson cho rằng “sự thuận tiện về chính trị không được vượt lên trên các điều kiện cần thiết”, đồng thời đề cập quý I năm 2029 là mốc thời gian mục tiêu để hoàn tất các điều kiện chuyển giao. Điều này cho thấy Washington và chính quyền Tổng thống Lee Jae-myung đang có khác biệt đáng kể về tiến độ mong muốn.

Phát biểu tại Hội nghị chuyên đề Lục quân khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (LANPAC) hôm 12, Tướng Brunson còn cho biết ông “mất ngủ” trước khả năng những công việc đòi hỏi tích lũy chuyên môn lâu dài lại bị thúc ép theo thời hạn chính trị định sẵn. Giới quan sát nhận định đây là cách ông gián tiếp bày tỏ sự không hài lòng với xu hướng thúc đẩy chuyển giao OPCON sớm của Seoul.

Trong nội bộ chính phủ Hàn Quốc cũng tồn tại nhận thức rằng phía Mỹ đang liên tục mở rộng và điều chỉnh các điều kiện đã thống nhất trước đây, khiến tiến trình chuyển giao bị kéo dài hơn dự kiến. Vì vậy, các cuộc thảo luận thực chất giữa giới quân sự hai nước về vấn đề này gần đây gần như rơi vào trạng thái đình trệ.

Tại cuộc họp Hội nghị Quốc phòng Tổng hợp cấp Thứ trưởng Quốc phòng Hàn – Mỹ (KIDD) diễn ra ngày 12–13 vừa qua, hai bên được cho là đã cố gắng tìm kiếm tiếng nói chung liên quan đến OPCON. Tuy nhiên, vấn đề này thậm chí không được đề cập trong thông cáo kết quả cuộc họp, làm dấy lên nhận định rằng khác biệt quan điểm giữa hai nước vẫn còn khá lớn.

Trả lời báo giới về việc nội dung OPCON không xuất hiện trong thông cáo, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Hàn Quốc Lee Kyung-ho chỉ cho biết đây là “một vấn đề cốt lõi quan trọng và đã được thảo luận đầy đủ”.