Tổng đình công tại Samsung điện tử còn 8 ngày: quyền điều chỉnh khẩn cấp và phán quyết của tòa án trở thành biến số lớn

Cuộc khủng hoảng lao động tại Samsung điện tử đang bước vào giai đoạn căng thẳng khi chỉ còn 8 ngày trước thời điểm công đoàn dự kiến phát động tổng đình công. Sau khi nỗ lực hòa giải của chính phủ thất bại, dư luận Hàn Quốc đang đặc biệt chú ý tới hai yếu tố có thể quyết định diễn biến tiếp theo: quyền điều chỉnh khẩn cấp của chính phủ và phán quyết của tòa án về đơn xin cấm đình công do phía công ty đệ trình.

Theo giới chức và ngành công nghiệp Hàn Quốc ngày 13/5, sau khi Ủy ban Quan hệ Lao động Trung ương chấm dứt quá trình hòa giải hậu kỳ giữa Samsung điện tử và công đoàn, nguy cơ tổng đình công đã gia tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến kêu gọi Bộ Lao động Hàn Quốc kích hoạt “quyền điều chỉnh khẩn cấp” nhằm ngăn chặn thiệt hại đối với nền kinh tế quốc gia.

Đây là cơ chế đặc biệt được quy định trong Luật Quan hệ Lao động Hàn Quốc, cho phép Bộ trưởng Lao động đình chỉ các hoạt động đình công nếu tranh chấp lao động có nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng đến đời sống người dân hoặc nền kinh tế quốc dân. Nếu được kích hoạt, mọi hoạt động đình công sẽ phải dừng ngay lập tức trong vòng 30 ngày để tiến hành hòa giải và trọng tài bắt buộc.

Theo giới phân tích, nếu cuộc đình công diễn ra từ ngày 21/5 đến 7/6 như kế hoạch, thiệt hại kinh tế có thể vượt 40.000 tỷ won. Trong bối cảnh ngành bán dẫn toàn cầu đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mạnh, việc sản xuất gián đoạn có nguy cơ khiến khách hàng quốc tế rời bỏ Samsung, đồng thời làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ngành bán dẫn hiện chiếm khoảng 35% tổng kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc. Viện Phát triển Hàn Quốc (KDI) từng phân tích rằng nếu xuất khẩu chip giảm 10%, GDP Hàn Quốc có thể giảm khoảng 0,78%. Ngoài ra, với việc Samsung điện tử chiếm hơn 1/4 vốn hóa thị trường chứng khoán Hàn Quốc, một cuộc đình công kéo dài còn có thể gây chấn động thị trường tài chính.

Đặc thù của ngành bán dẫn cũng khiến tình hình trở nên nhạy cảm hơn. Một khi dây chuyền sản xuất bị dừng, việc khôi phục hoạt động có thể mất nhiều tuần, làm gia tăng thiệt hại cả về kỹ thuật lẫn kinh tế. Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng trường hợp của Samsung đủ điều kiện để áp dụng quyền điều chỉnh khẩn cấp.

Tuy nhiên, Bộ Lao động Hàn Quốc hiện vẫn giữ quan điểm ưu tiên đối thoại thay vì can thiệp hành chính. Bộ trưởng Lao động Kim Young-hoon cho biết chính phủ sẽ nỗ lực tối đa để thúc đẩy đối thoại giữa hai bên nhằm tránh xảy ra đình công. Ông nhấn mạnh rằng giải pháp căn bản vẫn phải đến từ thương lượng.

Giới chức Hàn Quốc cũng thận trọng vì việc kích hoạt quyền điều chỉnh khẩn cấp có thể vấp phải phản ứng mạnh từ giới lao động, do bị xem là ảnh hưởng tới quyền đình công được hiến pháp bảo đảm. Trong lịch sử Hàn Quốc, quyền này mới chỉ được sử dụng bốn lần, bao gồm các cuộc đình công tại ngành đóng tàu, ô tô và hàng không.
Bên cạnh đó, một biến số quan trọng khác là phán quyết của Tòa án Suwon về đơn yêu cầu cấm các hành vi đình công bị cho là bất hợp pháp do Samsung điện tử nộp lên. Tòa án dự kiến đưa ra quyết định trước ngày 20/5, tức một ngày trước thời điểm công đoàn bắt đầu đình công.

Dù vậy, giới chuyên môn cho rằng ngay cả khi tòa án chấp nhận yêu cầu của Samsung, điều đó cũng khó có thể ngăn chặn hoàn toàn cuộc tổng đình công. Bởi đơn kiện chủ yếu liên quan tới việc duy trì các cơ sở an toàn thiết yếu và ngăn ngừa hư hỏng các tấm wafer bán dẫn trong dây chuyền sản xuất chip. Điều này đồng nghĩa chỉ khoảng 10% nhân sự thuộc bộ phận thiết yếu phải tiếp tục làm việc, trong khi phần lớn thành viên công đoàn vẫn có thể tham gia đình công hợp pháp.

Phía công đoàn tuyên bố sẽ tiến hành đình công trong khuôn khổ pháp luật và không làm ảnh hưởng tới các hoạt động an toàn bắt buộc. Công đoàn cũng khẳng định hiện đã có khoảng 41.000 thành viên đăng ký tham gia đình công, và con số thực tế có thể vượt 50.000 người.

Trong khi đó, cả công ty lẫn công đoàn đều để ngỏ khả năng nối lại đàm phán vào phút chót. Samsung điện tử cho biết rất lấy làm tiếc trước việc hòa giải đổ vỡ nhưng khẳng định sẽ tiếp tục nỗ lực đối thoại chân thành để tránh “kịch bản tồi tệ nhất”. Về phía công đoàn, dù tuyên bố thất vọng với lập trường của công ty, họ vẫn cho biết sẵn sàng lắng nghe nếu phía Samsung đưa ra đề xuất mới có tính thực chất hơn.

Chính phủ Hàn Quốc cũng tiếp tục đóng vai trò trung gian nhằm ngăn chặn nguy cơ xảy ra cuộc đình công lớn nhất trong lịch sử Samsung điện tử, trong bối cảnh ngành bán dẫn được xem là trụ cột chiến lược của nền kinh tế Hàn Quốc hiện nay.